Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze składkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Brak rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej a składki ZUS

Marek Gola • Opublikowane: 2015-07-03

Przed pięciu laty założyłam działalność gospodarczą, której tak naprawdę nigdy nie rozpoczęłam (żadnych przychodów ani kosztów). Chciałabym uregulować moją sytuację w ZUS, gdyż nie płaciłam żadnych składek. Czy mogę wyrejestrować firmę z datą wsteczną? Tylko jaką, jeżeli działalność według stanu faktycznego nigdy nie była rozpoczęta? Czy ZUS przy braku rzeczywistego prowadzenia działalności umarza składki wstecz?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną niniejszej odpowiedzi stanowi ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) zwana dalej „ustawą systemową” oraz pomocniczo rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365), Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.), ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeks postępowania cywilnego (K.p.c.).

W pierwszej kolejności pragnę się odnieść do kwestii zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tutaj istnieje możliwość wnoszenia do ZUS-u o odroczenie terminu płatności zaległości z tytułu składek, rozłożenia na raty czy też umorzenia.

Zgodnie z treścią art. 28 ustawy systemowej należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem wskazanych poniżej warunków.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, natomiast należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

  • dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
  • sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;
  • nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;
  • nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
  • wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
  • naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
  • jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Powyższy przepis dotyczył instytucji umorzenia, natomiast zgodnie z art. 29 ustawy systemowej ZUS może również płatności odroczyć lub rozłożyć na raty, i tak:

1. Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Odroczenie terminu płatności może dotyczyć jedynie należności finansowanej przez płatnika składek.

1a. Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy.

2. Od składek, które rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę począwszy od następnego dnia po dniu wpływu wniosku o udzielenie tych ulg.

3. Jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie ustalonych przez Zakład rat, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na zasadach określonych w ustawie – Ordynacja podatkowa.

4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, Zakład ustala opłatę prolongacyjną na zasadach i w wysokości przewidzianej w ustawie – Ordynacja podatkowa dla podatków stanowiących dochód budżetu państwa.

Nie mogą jednakże podlegać rozłożeniu na raty składki finansowane przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek (art. 30 ustawy systemowej).

(por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 118/10: W przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku w tym zakresie. Skoro nie można rozpoznać wniosku o umorzenie należności, to organ zobligowany jest do umorzenia postępowania w tym zakresie (art. 30 u.s.u.s.)

Zatem składki za zatrudnionych pracowników nie można rozpatrywać w kategorii rozłożenia na raty, gdyż z mocy art. 30 ustawy systemowej nie podlegają one możliwości zawarcia układu, bowiem przepis art. 28 i 29 znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na to ubezpieczenie. Oznacza to, iż układowi ratalnemu mogą podlegać wyłącznie składki za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, natomiast nie za pracowników.

Ustawa systemowa przewiduje zarówno w przepisie art. 28 i 29 możliwość umarzania, czy też rozkładania na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odraczanie terminu ich płatności, a także rozkładanie tych płatności na raty. Jednakże z literalnego i niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych brzmienia art. 30 ustawy systemowej, przytoczonego powyżej wynika, iż powyższe regulacje prawne nie znajdują zastosowania w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

Art. 30 ustawy wyłącza możliwość czy to umorzenia, czy rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części pracowniczej – składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

Osobami finansującymi składki niebędącymi płatnikami są pracownicy.

Tym samym w sytuacji ustawowego wyłączenia możliwości rozłożenia na raty zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego ewentualne złożenie przez Panią wniosku o rozłożenie zaległości, o których mowa powyżej, spotka się z wydaniem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Nie jest zatem dopuszczalne podejmowanie w stosunku do tych składek jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ rentowy w oparciu o art. 29, podobnie zresztą jak o art. 28 ustawy systemowej.

Art. 105 § 1 K.p.a. stanowi: Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Opisane powyżej potraktowanie składek finansowanych przez pracowników podyktowane jest ochroną tych składek, a co za tym idzie, interesów pracowników.

Oznacza to, iż ani przepis art. 28 i 29 powołanej ustawy systemowej, ani przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. nie mogą stanowić podstawy do umorzenia lub rozłożenia na raty składek należnych za zatrudnianych pracowników w części przez nich finansowanej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2923/06, LEX nr 306959).

Proszę jednakże pamiętać, iż zakres wyłączenia rozłożenia zaległości na raty wynikający z art. 30 ustawy, o których mowa w art. 28 i 29 ustawy systemowej, jest ściśle określony, umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. A contrario oznacza to, iż należności inne niż należności z tytułu składek, tj. odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty mogą być umarzane lub rozkładane na raty w całości lub w części na podstawie art. 28 i 29 tej ustawy.

Z treści Pani pytania wynika, iż zaległości, które powstały, dotyczą Pani osoby, zatem istnieje możliwość wnoszenia o ich umorzenie lub rozłożenia na raty. Wskazuje Pani bowiem, że nigdy nie miała żadnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, a to z kolei każe przypuszczać, że nie było zatrudnionych żadnych pracowników. Z ostrożności wskazać należy jednak jak powyżej.

W celu podjęcia działań zmierzających do umorzenia zaległości, należy w pierwszej kolejności złożyć wniosek o umorzenie płatności stosownych zaległości. Wniosek taki należy skierować do właściwego miejscowo ZUS-u.

Odnosząc się do argumentacji, jaką będzie Pani chciała wykorzystać przy negocjacjach z ZUS-em, w pierwszej kolejności należy odnieść się do treści przytoczonych powyżej przepisów art. 28 i 29 ustawy systemowej (w zależności od wybranej przez Panią opcji), wskazując na podstawę umorzenia, tj. względy gospodarcze lub inne przyczyny zasługujące na uwzględnienie. W mojej ocenie owe inne przyczyny zasługujące na uwzględnienie to właśnie fakt braku rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej. Innymi słowy, brak jakiegokolwiek przychodu, przy braku kosztów wskazuje na przyczyny zasługujące na uwzględnienie.

Rekapitulując, w tym co zostało wskazane powyżej należy upatrywać spełnienia przesłanek istnienia interesu publicznego, jak i również interesu płatnika. Proszę również mieć na uwadze, iż ewentualna zgoda organu np. na umorzenie należności w takim zakresie, w jakim jest to dopuszczalne, ma charakter uznaniowy, nie ma w systemie prawnym szczegółowych przepisów, które regulowałyby tę kwestię w sposób szczegółowy i wyczerpujący. Tym samym możliwość umorzenia będzie w dużej mierze zależeć od uznania organu oraz od tego, jak obszernej argumentacji Pani użyje i czy przekona ona Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z składkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pytania i odpowiedzi

Czy w serwisie można otrzymać pomoc prawną?

W serwisie udzielamy porad prawnych. Wystarczy wypełnić formularz i opisać problem. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Ile czasu trzeba czekać na poradę prawną?

Porada prawna udzielana jest do 24 godzin. W bardziej skomplikowanych sprawach terminy ustalane są indywidualnie.

Podobne materiały

Niewielkie dochody z działalności a składka zdrowotna

Od kilkunastu lat podlegam pod ubezpieczenie społeczne KRUS. Prowadzę też działalność gospodarczą, w której mam nieduże zarobki. Jestem na rencie...

Jak wyprostować sprawę w ZUS?

Działalność zarejestrowałam w 2002 r., a wyrejestrowałam w 2005 r. z datą wsteczną (maj 2004). Złożyłam deklaracje za kilka miesięcy...

Zaświadczenie A1 dla przemieszczającego się przedsiębiorcy

Prowadzę jednoosobową firmę w Polsce, jednak często zmieniam miejsce wykonywania pracy, na przykład w tym roku praktycznie cały czas pracuję we...

Czy mam prawo do preferencyjnej stawki ZUS?

Chcę niebawem otworzyć własną działalność. Ponad rok temu już miałam taki zamiar i złożyłam wniosek o wpis do CEIDG, uzyskałam go, dostałam...

Oczekiwanie na przedawnienie roszczeń wobec ZUS

Mój klient otrzymał decyzję z ZUS, że osoba, którą zatrudniał na podstawie umowy-zlecenia w latach 2001–2003 i odprowadzał składki na...

Z KRUS do ZUS – zaległe składki, abolicja

Od 1998 roku prowadziłem jednoosobową działalność, byłem ubezpieczony w KRUS. W 2005 r. zawiesiłem ją na 2 miesiące i od wznowienia nie...

Do ilu lat wstecz ZUS może domagać się składek i odsetek?

W firmie pracował na umowę-zlecenie pracownik, który był emerytem. Zlecenia zaczęły się w 2004 r. i składki były odprowadzane tylko zdrowotne,...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »