Kategoria: Składki

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze składkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Brak zgłoszenia do ZUS zmiany tytułu ubezpieczenia i powstałe zaległości

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-11-06

Od 8 lat prowadziłam jednoosobową działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegałam obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Jednak końcem 2013 r. podpisałam równolegle umowę o pracę na cały etat z wynagrodzeniem powyżej płacy minimalnej. Zgodnie z moją wiedzą w takiej sytuacji nie podlegałam obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności i dlatego przestałam opłacać składki na te ubezpieczenia (jedynie płaciłam nadal na ubezpieczenie zdrowotne). Problem polega na tym, że przez niewiedzę nie wyrejestrowałam się z tych ubezpieczeń po podpisaniu umowy o pracę. ZUS wzywa mnie do zapłacenia zaległych składek za cały ten okres. Czy mogę uniknąć tych roszczeń ZUS? Co mogę zrobić w tej sytuacji?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Już drugi raz korzystam z Państwa porady i sądzę, że nie ostatni. Trzeba jedynie pamiętać, żeby dokładnie formułować pytanie. Usługa jest szybka i rzetelna, popartą dużą wiedzą.
Irena, ekonomista, 64 lata
Pełen profesjonalizm. Polecam. Odpowiedzą na każde pytanie rzetelnie i podparte wiedzą.
Monika, terapeuta, 42 lata
Bardzo się cieszę, że jest taki serwis. Odpowiedzi są udzielane szybko i rzeczowo. Jeśli będę w przyszłości potrzebowała skorzystać z porady prawniczej to na pewno zwrócę się ponownie. Dużą zaletą jest to, że można zadać kolejne pytanie do pytania już opłaconego bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
Bogusława, 56 lat
Kozystam pierwszy raz z państwa usług i jak narazie nie mam zadnych negatywnych komentarzy, uważam ze dziłaja państwo sprawnie i nawet lekkie opóźnienia nie są źle widziane
Iwona, 49 lata, ekonom
Rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi
Alicja, pedagog

Rozumiem, że ZUS żąda składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne Pani opłacała. Chodzi o składki należne po 2009 r., więc nie dotyczy ich abolicja.

W sytuacji, gdy osoba prowadząca działalność gospodarczą, przed rozpoczęciem tej działalności była zgłoszona z innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, wyliczonych enumeratywne w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. 2007 r. Nr 11 poz. 74; dalej jako „s.u.s.”), to z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej podlega dobrowolnie objęciu ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, jedynie na swój wniosek. Z praktycznego punktu widzenia oznacza to zwolnienie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność z obowiązku podlegania i opłacania składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, oraz dobrowolnie na ubezpieczenie wypadkowe, w sytuacji, gdy osoba prowadząca pozarolniczą działalność podlega ubezpieczeniom społecznym z innych tytułów, np. z tytułu umowy o pracę, umowy o pracę nakładczą, wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia, o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną pracy na rzecz spółdzielni na innej podstawie prawnej niż stosunek pracy lub wytwarzania produktów rolnych w prowadzonym przez siebie gospodarstwie.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność podlega natomiast obowiązkowym ubezpieczeniom z tego tytułu, który powstał przed rozpoczęciem prowadzenia tej działalności, jeżeli wynikał on z wykonywania pracy nakładczej, pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, bądź też prowadził inny rodzaj pozarolniczej działalności, wykonywał mandat posła lub senatora lub jest duchownym (art. 9 ust. 2 s.u.s.). W takim przypadku składki opłacane są z tytułów wskazanych powyżej, chyba że ubezpieczony zawnioskuje do ZUS o zmianę tytułu do ubezpieczenia.

Jeśli nie zgłosiła Pani zmiany tytułu ubezpieczenia – będzie Pani musiała opłacić składki na ubezpieczenie społeczne. Może Pani wnioskować o ich umorzenie.

Zgodnie z art. 29. ustawy s.u.s.: „1. Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Odroczenie terminu płatności może dotyczyć jedynie należności finansowanej przez płatnika składek.

1a. Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy.

2. Od składek, które rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę począwszy od następnego dnia po dniu wpływu wniosku o udzielenie tych ulg.

3. Jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie ustalonych przez Zakład rat, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na zasadach określonych w ustawie – Ordynacja podatkowa.

4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, Zakład ustala opłatę prolongacyjną na zasadach i w wysokości przewidzianej w ustawie – Ordynacja podatkowa dla podatków stanowiących dochód budżetu państwa.”

Przepis art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje fakultatywność nałożenia opłaty dodatkowej, której celem jest zlikwidowanie zaległości w opłacie składek. Przepis ten nie wymienia okoliczności, którymi winien się kierować organ ubezpieczenia społecznego, podejmując decyzję o wymierzeniu opłaty i jej wysokości, i jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego. Wysokość opłaty dodatkowej nie powinna być jednak obciążeniem na tyle dużym, by podważyła możliwość dalszego prowadzenia działalności stanowiącej podstawę do objęcia ubezpieczeniem społecznym, a jedynie poprzez dolegliwość finansową skłaniała płatnika do uregulowania zaległości w opłacaniu składek i powstrzymywała przed dopuszczeniem do takiej sytuacji w przyszłości. 2. Z uwagi na istnienie art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych brak środków finansowych na koncie firmy nie może stanowić podstawy do odstąpienia od opłaty dodatkowej w świetle art. 24 ust. 1 tejże ustawy.

Aby Zakład pozytywnie rozpatrzył taki wniosek muszą być jednak spełnione pewne warunki. Podstawową zasadą jest, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.). Ustawodawca wyraźnie określił przy tym, kiedy taka całkowita nieściągalność zachodzi, a mianowicie gdy:

„1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji albo pozostawił przedmioty codziennego użytku, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z powodu braku pieniędzy nawet na koszty postępowania upadłościowego,

3) dłużnik zaprzestał prowadzenia działalności, a jednocześnie brak majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, brak małżonka, następców prawnych i jakiejkolwiek możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

6) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.”

Od zasady całkowitej nieściągalności składek uczyniono jednak wyjątek dla ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, czyli dla wszystkich prowadzących działalność gospodarczą i płacących składki na swoje ubezpieczenia. Oznacza to, że osoba, która zatrudniała pracowników i nie odprowadzała składek na ubezpieczenia społeczne zarówno od siebie jak i od pracowników może zwracać się do Zakładu jedynie o umorzenie składek na swoje ubezpieczenie. Składki za pracowników nie podlegają umorzeniu.

Zgodnie z przepisami art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności wyłącznie w uzasadnionych przypadkach z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej.

Szczegółowe warunki umorzenia składek, na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., określił Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Podkreślić przy tym należy, że zostały one sformułowane w sposób bardzo rygorystyczny, ponieważ muszą również uwzględniać stan finansów publicznych.

Zgodnie z powyższym rozporządzeniem umorzenie jest zasadne w stosunku do tych dłużników, których stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwala na egzekucję, ponieważ powoduje ciężkie, negatywne skutki dla jego rodziny. Oznacza to stan, w którym spłacanie zadłużenia z tytułu składek na własne ubezpieczenie pozbawia rodzinę dłużnika niezbędnych środków utrzymania i nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb życiowych. Ponadto powodem do umorzenia niezapłaconych składek są poniesione przez dłużnika straty spowodowane klęską żywiołową, a także koszty ponoszone na skutek przewlekłej choroby wnioskującego o umorzenie lub członka jego rodziny (za rodzinę uważa się, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia, osoby spokrewnione, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym, a także osoby niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku).

Decyzja o umorzeniu składek, zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co oznacza, że nawet jeżeli zostaną spełnione wymienione wyżej warunki, Zakład może – ale wcale nie musi – umorzyć zaległości.

Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne odwołanie nie przysługuje. Przysługuje natomiast prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Decyzje Prezesa Zakładu podejmowane w indywidualnych sprawach podlegają oczywiście kontroli merytorycznej sądu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2000r., III ZP 15/00, OSNPiUS 2000/23 poz. 864). Sąd ocenia zatem, czy zostały spełnione wskazane wyżej przesłanki umorzenia zaległych składek, przeprowadzając w tym celu postępowanie dowodowe.

Wielkość rat ustala ZUS, nie ma ustawowej wielkości rat. Zależy od kwoty zadłużenia, stanu majątkowego zobowiązanego. Mogą to być naprawdę różne kwoty. Składając wniosek o raty składa Pani oświadczenie majątkowe. Między innymi na jej podstawie ZUS podejmuje decyzję co do wysokości rat.

Podstawowym dokumentem niezbędnym do rozpatrzenia sprawy jest wniosek dłużnika, w którym, oprócz szczegółowego uzasadnienia wnioskowanej ulgi, należy określić proponowany okres spłaty (liczbę rat) lub wysokość miesięcznej kwoty raty.

Do wniosku należy załączyć dokumenty potwierdzające zasadność udzielenia ulgi oraz dokumenty obrazujące kondycję finansową oraz możliwości płatnicze.

Dokumenty potwierdzające podstawę prawną i zakres prowadzonej działalności, np.:

  • dokumenty określające status prawny,
  • zezwolenie (koncesja) na działalność,
  • zaświadczenie o nadaniu numeru REGON,
  • wpis do ewidencji działalności gospodarczej,
  • decyzja o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, w przypadku zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej,

Udostępnione dokumenty dotyczące sytuacji ekonomiczno-finansowej wnioskodawcy, np.:

  • bilans za ostatnie 3 lata obrotowe,
  • opinia i raport biegłego z badania ostatniego bilansu,
  • rachunek zysków i strat za ostatnie 3 lata obrotowe,
  • rachunek przepływów środków pieniężnych za ostanie 3 lata obrotowe,
  • oświadczenie o stanie majątkowym w zakresie przewidywanych środków możliwych do uzyskania w wyniku kontaktów, umów itp.,
  • oświadczenie o terminowości uiszczania opłat przez nabywców,
  • oświadczenie o szacunkowej wartości zobowiązań firmowych,
  • oświadczenie dotyczące szacunkowej wartości majątku firmowego,
  • uchwały zgromadzenia wspólników,
  • książka przychodów i rozchodów,
  • ewidencja sprzedaży,
  • ewidencja zakupów i sprzedaży,
  • spis z natury towarów,
  • ewidencja środków trwałych,
  • kserokopia zeznań podatkowych PIT za ostatnie 3 lata oraz PIT za bieżący rok,
  • deklaracje podatkowe (ostateczne za ubiegły rok i zaliczkowe za bieżący),
  • dowody wpłaty zryczałtowanego podatku (za ostatnie 3 miesiące),
  • zaświadczenie z urzędu skarbowego o niezaleganiu lub zaleganiu z podatkami,
  • oświadczenie o stanie majątkowym w zakresie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych kosztów,
  • oświadczenie o stanie majątkowym w zakresie posiadania zobowiązań względem innych wierzycieli z określeniem ich rodzaju, wysokości i terminów spłaty.

Dokumenty dotyczące stanu majątkowego, np.:

  • akty notarialne, faktury, umowy kupna-sprzedaży,
  • aktualny odpis z księgi wieczystej,
  • decyzja o wieczystej dzierżawie gruntu,
  • dowody rejestracyjne posiadanych pojazdów,
  • polisy ubezpieczeniowe.

Dokumenty dotyczące pomocy publicznej:

  • otrzymane zaświadczenia o pomocy de minimis,
  • informacja o pomocy publicznej innej niż de minimis przeznaczonej na restrukturyzację lub naprawę szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,
  • oświadczenie o niekorzystaniu z pomocy publicznej.

Inne dokumenty, np.:

  • aktualne dokumenty potwierdzające zadłużenie z tytułu innych zobowiązań, np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, opłat za gaz, kredytu bankowego,
  • harmonogramy spłaty kredytu bankowego bądź zadłużeń realizowanych wobec innych podmiotów, np. wobec urzędu skarbowego,
  • wszelkie dokumenty dotyczące bieżących wydatków, np. wydatki na leki oraz leczenie,
  • zaświadczenia o zarobkach osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe,
  • wykaz czynnych rachunków bankowych,
  • zaświadczenie z urzędu pracy o statusie osoby bezrobotnej,
  • zaświadczenia o korzystaniu z różnych form pomocy społecznej.

Zakres niezbędnych dokumentów jest ustalany indywidualnie i możliwy jest do uzyskania zarówno w formie pisemnej jak i elektronicznej (na wskazany adres mailowy), po uprzednim złożeniu takiego zapotrzebowania bezpośrednio w terenowej jednostce organizacyjnej Zakładu właściwej dla miejsca siedziby lub zamieszkania dłużnika.

Tak się przedstawia kwestia dublowania tytułu ubezpieczenia.

Jest jeszcze inny aspekt sprawy: mianowicie zmiana i korekta danych. Otóż zmianę danych płatnik składek zgłasza wtedy, gdy pewne dane uległy zmianie w stosunku do danych wykazanych we wcześniej złożonych dokumentach ubezpieczeniowych. Zmiana ta spowoduje zmianę danych na bieżąco. Korektę danych płatnik składek przekazuje wtedy, gdy poprawia, usuwa błąd w danych, który popełniony został we wcześniej złożonych dokumentach ubezpieczeniowych. Korekta danych zmieni dane wstecz, tj. od daty wynikającej z poprzednio złożonego dokumentu ubezpieczeniowego.

Proszę złożyć wyrejestrowanie z datą wsteczną, ale moim zdaniem ZUS tak łatwo nie zrezygnuje ze składek za ten okres.

W sytuacji, gdy po rozpoczęciu pozarolniczej działalności dana osoba będzie spełniała warunki do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem z innych tytułów (np. z tytułu zawartej umowy-zlecenia), to podlega ona nadal ubezpieczeniom z tytułu pozarolniczej działalności, zgodnie z generalną zasadą podlegania ubezpieczeniu z tytułu, który powstał najwcześniej. Może jednak w każdym momencie zmienić tytuł do ubezpieczeń. Prowadzący pozarolniczą działalność może również dobrowolnie na swój wniosek podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym także z tych innych tytułów, wszystkich lub wybranych (art. 9 ust. 2 s.u.s). W razie objęcia dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, osoba prowadząca pozarolniczą działalność nie podlega ubezpieczeniom chorobowym z tych tytułów, zarówno obowiązkowym jak i dobrowolnym (art. 11 ust. 2 s.u.s).

W sytuacji, gdy osoba pozostająca w zatrudnieniu, prowadzi równocześnie pozarolniczą działalność, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu działalności gospodarczej, jeżeli z tytułu zatrudnienia podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe jest niższa, niż kwota minimalnego wynagrodzenia (art. 9 ust. 1a s.u.s.). W sytuacji, gdy po rozpoczęciu pozarolniczej działalności osoba ta będzie spełniała warunki do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem z tytułu zawarcia umowy o pracę, to podlega ona nadal ubezpieczeniom z tytułu pozarolniczej działalności, zgodnie z generalną zasadą podlegania ubezpieczeniu z tytułu, który powstał najwcześniej. Może jednak zmienić tytuł do ubezpieczeń.

Nie jest tak, że automatycznie podlega Pani pod ubezpieczenie z tytułu działalności. Dopiero po zmianie tytułu ubezpieczenia. Gdyby złożyła Pani już dokument, mogłaby go Pani skorygować, ale nowo złożony dokument nabierze biegu od dnia złożenia.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z składkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Umorzenie składek ZUS przedsiębiorcy

Dwa lata prowadziłam działalność gospodarczą. Nie wyszło, pozostały z tego zaległości w ZUS. Niestety obecnie nie pracuję, mąż również jest...

Wniosek abolicyjny do ZUS-u

W latach 1999–2005 prowadziłam jednoosobową działalność gospodarczą. Okresowo ją zawieszałam, przez jakiś czas nie opłacałam też składek ZUS. Czy...

Zapłata zaległych składek ZUS

Prowadzę działalność gospodarczą. Przez prawie cały 2011 rok byłem na zwolnieniu lekarskim i zasiłku rehabilitacyjnym. W trakcie tego zwolnienia...

Zaległości w składkach zdrowotnych pracującego przedsiębiorcy

Pracowałem zawodowo i prowadziłem działalność gospodarczą. Nie płaciłem składek do ZUS od działalności gospodarczej. Po zakończeniu działalności...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »