Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Brakujący zapis do przedstawienia w ZUS

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-07-14

Spełniam warunku do przejścia na tzw. wcześniejszą emeryturę kolejową. W latach 1972–1999 pracowałem w firmie, która podlegała pod PKP, na stanowisku w warunkach szczególnych. Firma ogłosiła upadłość, a na świadectwie pracy nie umieszczono mi zapisu o warunkach. Jak mogę zdobyć brakujący zapis w celu przedstawienia go w ZUS?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Już drugi raz korzystam z Państwa porady i sądzę, że nie ostatni. Trzeba jedynie pamiętać, żeby dokładnie formułować pytanie. Usługa jest szybka i rzetelna, popartą dużą wiedzą.
Irena, ekonomista, 64 lata
Pełen profesjonalizm. Polecam. Odpowiedzą na każde pytanie rzetelnie i podparte wiedzą.
Monika, terapeuta, 42 lata
Bardzo się cieszę, że jest taki serwis. Odpowiedzi są udzielane szybko i rzeczowo. Jeśli będę w przyszłości potrzebowała skorzystać z porady prawniczej to na pewno zwrócę się ponownie. Dużą zaletą jest to, że można zadać kolejne pytanie do pytania już opłaconego bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
Bogusława, 56 lat
Kozystam pierwszy raz z państwa usług i jak narazie nie mam zadnych negatywnych komentarzy, uważam ze dziłaja państwo sprawnie i nawet lekkie opóźnienia nie są źle widziane
Iwona, 49 lata, ekonom
Rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi
Alicja, pedagog

Na załatwienie sprawy są dwa sposoby.

Pierwszy to zdobycie świadectwa, ale pracodawca już nie istnieje. Więc ten odpada.

Sposób wypełnienia świadectwa pracy został określony w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania (Dz. U. Nr 60, poz. 282 z późn. zm.). Świadectwo pracy w ust. 4 pkt 8 zawiera rubrykę, w której pracodawca powinien podać informacje o okresach wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Pracodawca powinien określić w świadectwie pracy okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach, jak i podać stanowisko wykonywanej pracy (rodzaj, zajmowane stanowisko) ściśle według wykazu, działu i pozycji r. w. e. p. oraz wskazać wykaz, dział i pozycję właściwego zarządzenia resortowego (jeżeli takie zostały wydane). Świadectwo pracy stanowi dowód potwierdzający wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, brak szczegółowego określenia wykonywanej przez pracownika pracy uniemożliwia zakwalifikowanie danego rodzaju pracy do odpowiedniego wykazu tych prac (A lub B), co może uniemożliwić zakwalifikowanie pracy jako pracy w warunkach szczególnych i skorzystanie z tego tytułu z prawa do wcześniejszej emerytury. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach może być również potwierdzone świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym wg wzoru określonego w zarządzeniach resortowych.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Świadectwo nie ma mocy wiążącej zarówno dla ZUS, jak i dla sądu. Nie jest ono bowiem dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej, a tylko dokumenty wydane przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. W postępowaniu sądowym świadectwo traktuje się jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245, który stanowi jedynie dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Tak więc ZUS może zakwestionować przedłożony przez ubezpieczonego dokument jak i nie uznać okresu za pracę w szczególnych warunkach.

Ubezpieczony zaś posiada uprawnienie do wykazania innymi dowodami, iż stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach, tym bardziej, że zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów zatrudnienia także w oparciu o inne dowody niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.

W tym miejscu przywołać należy odnośne regulacje prawne, w tym przepisy bazowej ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ustawie zróżnicowane zostały warunki przechodzenia na emeryturę według kryterium urodzenia: dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku oraz dla ubezpieczonych urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 roku oraz dla niektórych ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, a przed dniem 1 stycznia 1969 roku.

Z kolei przepis art. 184 ustawy stanowi, że „ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnął:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz

2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27”.

Emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie zgromadzonych środków na dochody budżetu państwa oraz rozwiązanie stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.

Za istotny uznać należy również przepis art. 32 ustawy, który stanowi, że „ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Natomiast za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia”.

Kwestię uzyskiwania prawa do przedmiotowego świadczenia szczegółowo reguluje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W aktualnym stanie prawnym organy rentowe obowiązane są do uwzględniania przy ocenie prawa do przedmiotowego świadczenia wszelkich okresów wykonywania prac w szczególnych warunkach określonych w § 4–8a rozporządzenia”.

Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy

w szczególnych warunkach.

Przechodząc dalej, wskazać należy, że zgodnie z § 2 rozporządzenia z 1983 roku okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. W świetle § 2 ust. 2 rozporządzenia zakład pracy wydaje zaświadczenie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Należy jednak podkreślić, że zgodnie z praktyką i orzecznictwem w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku, sygn. akt III UZP 6/84). Podobnie orzekł Sąd Najwyższy, iż zakład pracy wydaje zaświadczenie o zatrudnieniu szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji, natomiast w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody (uchwała z dnia 21 września 1984 roku, sygn. akt III UZP 48/84).

Ograniczenia dowodowe zawarte w § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 27 maja 1985 r., sygn. akt III UZP 5/85:

„W postępowaniu odwoławczym przed (…) sądami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (…), jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym”.

Z powyższego wynika, że przy ocenie nabywania przez ubezpieczonych uprawnień do emerytury w związku z pracą w warunkach szczególnych położono nacisk na materialnoprawny aspekt tejże pracy. Istotne jest bowiem to, czy osoba ubiegająca się o prawo do świadczenia faktycznie świadczyła pracę w warunkach szczególnych, niezależnie od tego, czy okoliczność ta znajduje poprawne i wyczerpujące odwzorowanie w sporządzanej przez pracodawcę dokumentacji. Co do zasady także, wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie, nie mogą wywoływać negatywnych skutków po stronie ubezpieczonego, w szczególności nie mogą pozbawiać go prawa do świadczenie, gdy z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, iż świadczył pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Drugi sposób to złożenie wniosku o wcześniejszą emeryturę, po odmowie ZUS odwołanie się do sądu i udowodnienie pracy w szczególnych warunkach. Argumenty podałam powyżej.

Będzie Pan musiał zgromadzić świadków, być może wystąpić o dokumentację do archiwum, które przechowuje akta upadłego pracodawcy.

Jeśli zaś Pana stanowisko znajduje się w wykazie, tylko brak świadectwa i zapisu w dokumencie – nie powinno być problemu.

Nigdzie nie otrzyma Pan świadectwa. Archiwum nie może Panu wystawić dokumentu. Pracodawca nie istnieje. Tylko droga urzędowo-sądowa – najpierw ZUS potem sąd.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Czerpanie z oszczędności przed przejściem na emeryturę

Mam 55 lat. Planuję zgromadzić tyle oszczędności, by przed przejściem na emeryturę być kilka lat bez zatrudnienia i pieniądze „na życie”...

Emerytura dla urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Urodziłam się w 1950 r. Byłam na wcześniejszej emeryturze od 2006 r. i nie pracowałam. W 2010 r. nabyłam prawo do powszechnej emerytury....

Analiza uzasadnienia decyzji ZUS

ZUS odmówił mi wcześniejszej emerytury. Uzasadnia odmowę tym, że do 1999 r. nie miałem 25 lat stażu, natomiast pracowałem 15 w specjalnych warunkach....

Prawo do emerytury pomostowej

Zbliżam się do 60 roku życia i mam przepracowane 40 lat w tym ponad 15 lat w szczególnych warunkach (od 1991 r. do 2006 r.). Czy jestem...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »