Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Chcę złożyć wniosek o emeryturę pomostową, czy muszę określić czas odejścia z pracy?

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2016-01-20

Jeśli chcę złożyć wniosek o emeryturę pomostową, czy muszę określić czas odejścia z aktualnego miejsca pracy? Nie chciałbym się zwalniać, ponieważ nie mam pewności, czy uda mi się uzyskać dokumenty potwierdzające pracę w szczególnych warunkach z poprzedniego miejsca pracy (poprzedni zakład pracy już nie istnieje, nie posiadam świadectwa pracy tylko karty pracy). Czy podczas trwania stosunku pracy mogę wystąpić do sądu pracy o ustalenie, że wykonywałem pracę w szczególnych warunkach w nieistniejącym już zakładzie? Czy najpierw muszę się zwolnić, nie mając pewności czy emerytura pomostowa mi się należy i dopiero później udowadniać pracę w szczególnych warunkach na drodze sądowej?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W myśl art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, gdy ma w tym interes prawny. W najnowszym postanowieniu z dnia 19 stycznia 2012 r. (I PK 108/11 – LEX nr 1215409) Sąd Najwyższy podtrzymał linię orzecznictwa stwierdzającego brak interesu prawnego w dochodzeniu przed sądami pracy (które należy odróżniać od sądów pracy i ubezpieczeń społecznych) wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że:

„Skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniu art. 189 K.p.c., niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew”.

W uzasadnieniu powołanego postanowienia Sąd Najwyższy podał, że „powództwo zmierza wyłącznie do wiążącego ustalenia faktów z punktu widzenia prawa do świadczeń emerytalnych powoda i celem tego powództwa z pewnością nie jest zapewnienie ochrony indywidualnego interesu prawnego powoda w rozumieniu art. 189 K.p.c.

Pracownik nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie stosunku pracy (jego treści), gdy wnosi takie powództwo wyłącznie w celu uzyskania orzeczenia, które ma służyć ustaleniu dowodów lub faktów w innym postępowaniu, w szczególności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 1979 r., III PZP 17/78, OSNCP 1979 nr 7-8, poz. 143; z dnia 17 czerwca 1987 r., III PZP 19/87, OSNCP 1988 Nr 10, poz. 132; z dnia 3 listopada 1994 r., I PZP 45/94, OSNAPiUS 1995 Nr 6, poz. 74; z dnia 5 lipca 1995 r., I PZP 56/94, OSNAPiUS 1995 Nr 24, poz. 299 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2005 r., I PZP 2/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 71 i wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1971 r., I PR 344/71, OSNCP 1972 Nr 5, poz. 89; z dnia 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, OSNCP 1984 Nr 7, poz. 121; z dnia 17 grudnia 1997 r., I PKN 434/97, OSNAPiUS 1998 Nr 21, poz. 627 i z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 Nr 8, poz. 301). Brak interesu prawnego w rozumieniu art. 189 K.p.c. w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy (ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach) wynika z tego, że organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu i inne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, bowiem całokształt postępowania dotyczącego nabycia prawa do świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego należy do tego organu zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., I UK 245/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 57). Decyzja odmawiająca ubezpieczonemu prawa do świadczenia emerytalnego (na przykład z powodu nieuwzględnienia okresów jego zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach) podlega weryfikacji w postępowaniu odwoławczym przed sądem powszechnym (sądem ubezpieczeń społecznych).

Skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniu art. 189 K.p.c., niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew.

Powództwo o ustalenie nie może prowadzić do pozyskania dowodów, które miałyby zostać wykorzystane w innym postępowaniu”.

Można wskazać w tym zakresie choćby uchwałę z dnia 3 listopada 1994 r., I PZP 45/94 (OSNAPiUS 1995 r. nr 6, poz. 74), zgodnie z którą pracownikowi nie przysługuje roszczenie przeciwko zakładowi pracy o ustalenie wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach w celu uzyskania zasiłku dla bezrobotnych (odpowiednio zasiłku przedemerytalnego) do czasu nabycia prawa do emerytury. Prowadzi to do oddalenia powództwa.

Na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.) obowiązkiem pracodawcy jest m.in. wydawanie pracownikom zaświadczeń niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń i ich wysokości (art. 125 ust. 1 pkt 2). Ten obowiązek dotyczy również wystawiania dokumentów (zaświadczeń) w celu udowodnienia okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (art. 125a ust. 2).

Jeżeli zatem pracownik ubiega się o przyznanie emerytury z tytułu wykonywania takiego zatrudnienia, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie tego świadczenia, o czym jednoznacznie stanowi zarówno § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.), jak i § 21 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49, z późn. zm.).

W przypadku likwidacji zakładu pracy ustalenie okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach może nastąpić wyłącznie na podstawie kopii istniejących dokumentów (potwierdzonych za zgodność z oryginałem), wydanych przez archiwum lub innego przechowawcę.

Z art. 51w ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 673, z późn. zm.) jednoznacznie wynika, że do zakresu działania archiwów państwowych należy m.in. wydawanie uwierzytelnionych odpisów i kopii przechowywanych materiałów. Zatem w przypadku braku dokumentu proszę najpierw złożyć wniosek do ZUS (po rozwiązaniu umowy o pracę), potem ewentualnie odwołanie od niekorzystnej decyzji i ostatecznie trzeba będzie udowadniać okresy pracy w szczególnych warunkach w sądzie.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Utrata emerytury za popełnienie przestępstwa

Odszedłem ze służby w PSP i przeszedłem na wcześniejszą emeryturę. W tym roku popełniłem przestępstwo (jazda pod wpływem alkoholu). Czy...

 

Warunki do spełnienia, by otrzymać emeryturę

Urodziłem się 09.05.1955. Do roku 1999 roku mam przepracowane 23 lata i 7 miesięcy, w tym 17 lat i 2 miesiące w szczególnych warunkach...

 

Wypłata emerytury po rozwiązaniu umowy o pracę

Za dwa miesiące nabywam prawa emerytalne. Chcę dalej pracować u tego samego pracodawcy i pobierać emeryturę. Czy warunkiem pobierania emerytury jest...

 

Roszczenie o wypłatę odprawy emerytalno-rentowej

Roszczenie o wypłatę odprawy emerytalno-rentowej

Mam umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony. W zeszłym miesiącu osiągnęłam wiek emerytalny. Dwa miesiące temu złożyłam wniosek do ZUS...

Emerytura z Ukrainy wypłacana w Polsce

Gdzie po uzyskaniu przez emeryta z Ukrainy stałego pobytu w Polsce powinien on się zgłosić (i jak wygląda procedura), aby mógł otrzymywać...

 

Nieujawnienie pracy za granicą przy przyznaniu emerytury w Polsce

Nieujawnienie pracy za granicą przy przyznaniu emerytury w Polsce

Trzy miesiące temu przyznano mi emeryturę (jestem urodzona w 1955 r.). We wniosku nie ujawniłam, że jestem ubezpieczona za granicą i tu pracuję....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »