Kategoria: Emerytura

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak zwiększyć małą emeryturę po przejściu z renty?

Michał Soćko • Opublikowane: 2019-08-02

Pracowałam w pełnym wymiarze czasu pracy. W listopadzie 1984 r. przeszłam na rentę. Miałam przepracowane 21 lat. Czy wysokość mojej renty obliczana była z ostatnich przepracowanych 10 lat poprzedzających przejście na rentę, czy tylko z ostatniego roku przed przejściem na świadczenie? Rentę miałam bardzo niską i po osiągnięciu wieku 60 lat z urzędu przekształcono ją w emeryturę (08.2003 r.). Emerytura była i jest bardzo niska. Starałam się udokumentować moje zarobki, które były dość wysokie, ale z powodu zamknięcia zakładów pracy lub zniszczenia dokumentów miałam trudności z wykazaniem tych dochodów. Czy ZUS, posiadając odprowadzane przez te wszystkie lata moje składki, nie może skorzystać ze swoich dokumentów, które pewnie wykazałyby osiągane przeze mnie dochody? Łącznie przepracowałam ponad 34 lata, od renty w niepełnym wymiarze, i wszystkie lata były składkowe. Liczyłam, że po przejściu w stan spoczynku moja emerytura będzie wyższa, sprawiedliwa. Co można uczynić, aby zwiększyć moją emeryturę? Obecnie mam 76 lat i jest trudno z takiej emerytury się utrzymać.

Michał Soćko

»Wybrane opinie klientów

Rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi
Alicja, pedagog
Panie Mecenasie! Bardzo dziękujemy za całą pomoc - wiele wątpliwości nam Pan wyjaśnił . Sądzę, że dalej będziemy próbować same rozplątywać te nasze sprawy, choć jeśli napotkamy kolejne trudności, pozwolimy sobie w nowych zapytaniach skorzystać z Pańskiej pomocy. Jeszcze raz serdecznie dziękujemy.
Ewa, 70 lat, obecnie emerytka
Bardzo dziękuje Pani Izabeli za niezwykle klarowną poradę prawną. To już kolejny raz kiedy korzystam z usług portalu i wiem, że jak tylko będę potrzebował prawnego wsparcia to tu wrócę. Pozdrawiam
Miłosz, 31 lat
Bardzo fajna sprawa. Porada prawna bez ruszania się z domu i poszukiwania kancelarii. I do tego prawie błyskawiczna odpowiedź. Z udzielonej odpowiedzi jestem zadowolona. Co do ceny, to nie wiem czy zapłaciłam dużo czy mało, bo nie korzystałam wcześniej z porad prawników, więc nie mam porównania. Wydaje mi się jednak, że cena nie była zbyt niska w porównaniu do stopnia złożoności sprawy.
Barbara
Rzeczowe wyjaśnienie i informacja której nie mogłam nigdzie znaleźć, nikt nie potrafił konkretnie odpowiedzieć co mam zrobić, jaki wniosek mam złożyć. Cena bardzo sensowna, zwłaszcza że bez wychodzenia z domu, bez starty czasu, paliwa i wszelkiego po drodze wiem co mam zrobić.
Ewa, 35 lat, Pracownik IT

W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie ma jakiegoś prostego mechanizmu, który będzie umożliwiał podwyższenie emerytury. Takim sposobem mogłoby być przede wszystkim wystąpienie do ZUS, a następnie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych o podwyższenie emerytury (ponowne przeliczenie). Przy czym w tym wypadku trzeba byłoby wykazać albo jakieś dodatkowe okresy pracy, które nie zostały uprzednio uwzględnione, albo też że uzyskiwała Pani wyższe wynagrodzenie niż zostało to przyjęte.

Wskazała Pani, że starała się udokumentować zarobki, które w poszczególnych okresach były dość wysokie, ale z powodu zamknięcia niektórych zakładów lub braku w ich archiwach miała Pani trudności w udokumentowaniu całego, pełnego okresu dochodów.

Trzeba jednak wspomnieć, że sąd pracy i ubezpieczeń społecznych jest organem niezależnym od ZUS. Kontroluje on prawidłowość wydanych przez ZUS decyzji i nie jest związany rozstrzygnięciami ZUS-u.

Co prawda ZUS najprawdopodobniej w pierwszej instancji odmówi podwyższenia emerytury, jeżeli nie przedstawi Pani nowych dokumentów. Niemniej jednak będzie mogła się Pani od takiej decyzji odwołać właśnie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Wyjaśnić przy tym należy, że sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nie jest związany oceną prawną dokonaną przez ZUS i może samodzielnie ocenić stan faktyczny i prawny sprawy. Innymi słowy sąd ten może więcej niż ZUS. Nie musi się on bowiem opierać na dowodach z dokumentów. Może przesłuchiwać świadków, powołać biegłego z zakresu rachunkowości, który obliczy hipotetyczną wysokość emerytury w najkorzystniejszym wariancie etc.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W związku z powyższym, jeśli nawet dokumentacja płacowa zaginęła, to nie wyklucza to powołania przez Panią świadków, którzy mogą potwierdzić w jakim czasie, gdzie Pani pracowała i jakie wynagrodzenie z tego tytułu pobierała. Mogłaby Pani powołać współpracowników lub przedstawić dokumentację koleżanki z pracy zajmującej podobne stanowisko.

Na podstawie tych wszystkich zeznań, dokumentów i innych dowodów sąd zleci biegłemu przygotowanie opinii w przedmiocie wysokości emerytury. Jeżeli wyjdzie ona wyższa, to sąd zasądzi podwyższenie emerytury i orzeczenie to będzie wiążące dla ZUS-u.

Gdyby decydowała się Pani na wniesienie odwołania od decyzji ZUS do sądu, to niech Pani od razu wystąpi o pełnomocnika z urzędu. Jeżeli wykaże Pani w oświadczeniu majątkowym, że nie stać Panią na pełnomocnika z wyboru, to sąd ustanowi dla Pani radcę prawnego lub adwokata, który będzie pomagał w prowadzeniu sprawy.

Co do zasad obliczenia Pani emerytury, a uprzednio renty: Zgodnie z art. 180 u.e.r. zasadniczo, jeżeli miała Pani ustalone prawo do renty na podstawie poprzednich przepisów, to zachowywała Pani to prawo w wysokości ustalonej przed dniem wejścia w życie nowej ustawy. Innymi słowy przejęła Pani prawo do renty w takiej wysokości, w jakiej przysługiwało Pani ono na podstawie poprzednich przepisów.

„Art. 180. 1. Osoby, którym w dniu wejścia w życie ustawy przysługują emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinne na podstawie:

1) przepisów, o których mowa w art. 195,

2) art. 19a ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. poz. 206, 390 i 540),

3) ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które ukończyły 80 lat, oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. poz. 540)

– zachowują prawo do tych świadczeń w wysokości ustalonej przed dniem wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i z uwzględnieniem ust. 6-9.

2. Wysokość świadczeń dla osób wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 3, które zgłoszą wniosek o przyznanie zwiększenia określonego w art. 56, oblicza się poprzez doliczenie tego zwiększenia do kwoty przysługującego świadczenia. Kwota emerytury lub renty wraz z tymi zwiększeniami nie może przekraczać 100% podstawy wymiaru. Przepisy art. 73 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

3. Jeżeli osobie, o której mowa w ust. 2, przysługuje emerytura lub renta w kwocie świadczenia najniższego, zwiększenie, o którym mowa w art. 56, dolicza się przed podwyższeniem świadczenia do kwoty najniższej.

4. Do ustalenia wysokości oraz przy wypłacie rent rodzinnych przysługujących w dniu wejścia w życie ustawy przepisy art. 74 i 131 stosuje się odpowiednio.

5. Świadczenia, o których mowa w ust. 1 i 2, wypłaca się z Funduszu, z tym że koszty tych świadczeń – w części odpowiadającej części składkowej emerytury lub renty rolniczej, zwiększeniu z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za cały udowodniony okres pracy w gospodarstwie rolnym, w tym również przypadający wcześniej niż 25 lat przed ustaleniem prawa do emerytury lub renty oraz podwyższeniu do kwoty najniższej emerytury lub renty – podlegają odpowiedniej refundacji z funduszu emerytalno-rentowego określonego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

6. Emerytury i renty, o których mowa w ust. 1, podlegają waloryzacji na zasadach określonych w ustawie.

7. W razie złożenia wniosku o ponowne ustalenie wysokości świadczenia:

1) przez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych lub nieskładkowych stosuje się art. 112 i 113;

2) przez zmianę okresu, z którego podstawę wymiaru składki przyjmuje się jako podstawę wymiaru świadczenia, stosuje się odpowiednio art. 110 lub art. 111.

8. Do ustalenia wysokości świadczeń dla osób wymienionych w ust. 1 pkt 1, które zgłoszą wniosek o zastosowanie przeliczników do okresów pracy górniczej, stosuje się odpowiednio przepisy art. 51 lub 52.

9. W razie przyznania emerytury osobie, która wcześniej miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, przyjmuje się wszystkie okresy uwzględnione w decyzji o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy lub o ponownym ustaleniu jej wysokości.”

Na podstawie art. 180 ust. 7 u.e.r. miała Pani prawo wystąpić o ponowne przeliczenie renty na nowych zasadach. Z Pani relacji wynika jednak, że nie występowała Pani o ponowne przeliczenie i następnie, w 2002 r., ZUS z urzędu przyznał Pani emeryturę. W związku z powyższym, moim zdaniem, możliwość ponownego przeliczenia będzie się odnosiła tylko do świadczenia przyznanego i aktualnie pobieranego, tj. do pobieranej przez Panią emerytury (art. 109 ust. 1 u.e.r. w zw. z art. 109 ust. 3 u.e.r. w zw. z art. 54a u.e.r.), a nie świadczenia uprzedniego.

W tym zakresie wskazać należy, że w przypadku przechodzenia z renty na emeryturę powinien mieć zastosowane art. 21 u.e.r.

„Art. 21. 1. Podstawę wymiaru emerytury dla osoby, która wcześniej miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, stanowi:

1) podstawa wymiaru renty – w wysokości uwzględniającej rewaloryzację oraz wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w okresie następującym po ustaleniu prawa do renty, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 5, albo

2) podstawa wymiaru ustalona na nowo w myśl art. 15.

2. Przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się przy ustalaniu podstawy wymiaru:

1) emerytury dla osoby, która wcześniej miała ustalone prawo do emerytury;

2) renty z tytułu niezdolności do pracy dla osoby, która wcześniej miała ustalone prawo do tej renty albo do emerytury.

3. Podstawę wymiaru emerytury dla osoby, która wcześniej pobierała świadczenie przedemerytalne na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowi podstawa wymiaru emerytury przyjęta do ustalenia świadczenia przedemerytalnego – w wysokości uwzględniającej wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w okresie następującym po ustaleniu prawa do świadczenia przedemerytalnego albo podstawa wymiaru ustalona na nowo w myśl art. 15.”

W Pani przypadku, jak podejrzewam, została przyznana emerytura w oparciu o podstawę wymiaru renty.

Natomiast drugi wariant przewidziany w art. 21 ust. 1 u.e.r. raczej nie będzie dla Pani korzystniejszy, gdyż w ostatnich 20 latach przed przejściem na emeryturę w zasadzie Pani nie pracowała (art. 15 u.e.r.). Niemniej jednak zawsze może Pani wystąpić o przeliczenie emerytury. W tym celu musi Pani złożyć stosowny wniosek, gdyż ZUS nie zrobi tego z urzędu.

Jeżeli nie wybierze Pani wariantu przeliczenia, to organ rentowy powinien obliczyć należne świadczenie w sposób najkorzystniejszy (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2012 r., III AUa 5/12, LEX nr 1165741).

Po drugie zaś, składając taki wniosek niczym Pani nie ryzykuje. Jeżeli bowiem w wyniku ponownego ustalenia emerytura jest niższa, świadczenie przysługuje w dotychczasowej wysokości.

Ostatecznie może Pani wystąpić o przyznanie emerytury w trybie szczególnym. Przypadki takie reguluje art. 82 i 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. 2018 r., poz. 1270; zwanej dalej „u.e.r.”). Przepisy te stanowią jak niżej:

Art. 82. 1. Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

2. Prezes Rady Ministrów przedstawia Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku kalendarzowego informację o przyznanych w roku poprzedzającym emeryturach i rentach na podstawie ust. 1.”

Są to jednak sytuacje zupełnie wyjątkowe.

Poza tym, jeżeli stan zdrowia Pani na to pozwala, to może Pani także dorabiać do emerytury. W takiej sytuacji będzie Pani pobierała emeryturę i jednocześnie wynagrodzenie (art. 103 ust. 2 u.e.r. w zw. z art. 103a u.e.r.).

Art. 103. 1. Prawo do emerytur i rent ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 103a-106.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do emerytów, którzy osiągnęli wiek emerytalny 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni), z zastrzeżeniem art. 103a.

2a. (uchylony).

3. Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty.

4. (uchylony).

Art. 103a. Prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Następnie można by wystąpić o ponowne przeliczenie emerytury.

Może Pani również spróbować porozmawiać w pomocy społecznej, czy nie udzieliliby jakiejś zapomogi czy ewentualnie zasiłku stałego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »