Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kiedy wysokość emerytury może zostać ustalona na nowo?

Michał Soćko • Opublikowane: 2019-08-19

Otrzymałem rentę inwalidzką w 1990 r. W 1999 r., mając ukończone 60 lat, złożyłem wniosek o emeryturę, którą otrzymałem i pobieram ją do dziś. Obecnie zamierzam złożyć wniosek o jej przeliczenie. Mam przepracowane 436 miesięcy składkowych, ale moja dokumentacja płacowa do roku 1973 została zniszczona przez pracodawcę. Natomiast moje zarobki po 1986 r. były niskie z powodu choroby. Występując z wnioskiem o przeliczenie emerytury chciałbym przeliczyć ją z lat sprzed złożenia wniosku o emeryturę, gdyż w okresie pobierania renty zarabiałem mało. Czy możliwe jest przyjęcie roku 1990, kiedy to złożyłem wniosek o rentę do obliczenia Wskaźnika Wysokości Podstawy Wymiaru z 10-ciu kolejnych lat, mieszczących się w 20 latach mojej pracy, tj. z. lat od 1974 do 1984?

Michał Soćko

»Wybrane opinie klientów

Szybka i bardzo konkretna odpowiedź
Magdalena
Bardzo sprawna, szybka, fachowa rzetelna pomoc. 
Beata
Bardzo uprzejmie dziękuję za dotychczasową pomoc. Odpowiedź jest wyczerpująca mimo, że problem jest bardzo szeroki.
Janina
Bardzo dziękuję. :) Odpowiedz wyczerpująca - jestem zadowolona
Grażyna
Porada prawna konkretna, odpowiedź wyczerpująca, z podaniem podstawy prawnej. Usługa wykonana w ustalonym terminie. Zdecydowanie polecam.
Barbara, 55 lat

W pierwszej kolejności sięgnąć należy do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. 2018 r., poz. 1270; zwanej dalej także „u.e.r.”).

Możliwość ponownego ustalenia emerytury przewiduje art. 109 u.e.r. Przepis ten stanowi:

Art. 109. 1. Na wniosek emeryta lub rencisty wysokość emerytury określonej w art. 53 oraz renty ulega ponownemu ustaleniu na zasadach określonych w art. 110-113.

2. Jeżeli w wyniku ponownego ustalenia emerytura lub renta jest niższa, świadczenie przysługuje w dotychczasowej wysokości.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do emerytury obliczonej zgodnie z art. 24a ust. 5 i art. 54a.”

 

I tak, możliwość ponownego ustalenia emerytury w oparciu o art. 110 u.e.r. będzie miała miejsce w sytuacji, gdy uzyskał Pan zarobki przypadające w całości lub w części w okresie po przyznaniu świadczenia.

 

Art. 110. 1. Wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

2. Warunek posiadania wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru nie jest wymagany od emeryta lub rencisty, który od dnia ustalenia prawa do świadczenia do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie świadczenia, w myśl ust. 1, nie pobrał świadczenia wskutek zawieszenia prawa do emerytury lub renty lub okres wymagany do ustalenia podstawy przypada w całości po przyznaniu prawa do świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wynosi co najmniej 130%.

3. Okres ostatnich 20 lat kalendarzowych, o których mowa w art. 15 ust. 1, obejmuje okres przypadający bezpośrednio przed rokiem, w którym zgłoszono wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia, z uwzględnieniem art. 176.

 

W takiej jednak sytuacji bierze się pod uwagę okres 20 lat przypadający bezpośrednio przed rokiem, którym zgłoszono wniosek o ponowne przeliczenie.

 

Art. 110a. 1. Wysokość emerytury oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem art. 110 ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 5, jest wyższy niż 250%.

2. Ustalenie wysokości emerytury zgodnie z ust. 1 może nastąpić tylko raz.”

To samo będzie miało miejsce przy ewentualnym zastosowaniu art. 110a u.e.r. Natomiast w Pana przypadku mógłby mieć zastosowanie zwłaszcza art. 111 u.e.r.

Przepis ten dotyczy bowiem ponownego ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty w sytuacji, gdy zainteresowany wskazuje do przeliczenia świadczenia okresy ubezpieczenia przypadające przed jego przyznaniem lub zgłoszeniem wniosku o ponowne ustalenie uprawnień. Stanowi on:

Art. 111. 1. Wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:

1) z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,

2) z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176,

3) z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty

– a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.

2. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obliczony na zasadach określonych w art. 15, mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.

3. Podstawa wymiaru emerytury lub renty, ustalona na zasadach określonych w ust. 1 i 2, podlega wszystkim waloryzacjom przysługującym do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie tej podstawy.”

 

W tym kontekście należy wskazać, że przesłanka z art. 111 ust. 1 pkt 2 u.e.r. nie znajdzie do Pana zastosowania. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2005 r. wskazano bowiem, że „prawidłowa wykładnia wymienionego przepisu (również w obecnym brzmieniu), mimo iż bez wątpienia przewiduje on zwiększenie możliwości wyboru okresu, z którego może pochodzić podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, nadal nie dopuszcza jednak zupełnej dowolności wyboru w tym zakresie, gdyż uzależnia ten wybór od rodzaju świadczenia, którego ponownego ustalenia dotyczy wniosek. Jeśli więc wniosek dotyczy renty, to okres 20 lat winien bezpośrednio poprzedzać rok zgłoszenia wniosku o rentę lub o jej ponowne ustalenie, natomiast w przypadku wniosku o ponowne ustalenie emerytury ów okres 20 lat winien poprzedzać rok zgłoszenia wniosku o to właśnie świadczenie lub o jego ponowne ustalenie” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt III AUa 896/05).

Natomiast, jak się wydaje, mógłby Pan wystąpić o przeliczenie emerytury na podstawie art. 111 ust. 1 pkt 3 u.e.r., tj. z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty.

Tak też przyjęto w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 r. wskazując, że „instytucja obliczania podstawy wymiaru świadczenia z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu jest instytucją całkowicie nową, nieistniejącą w poprzednio obowiązujących przepisach i niosącą za sobą wolny wybór ubezpieczonego. W tym przypadku ustawodawca odszedł od przymusu sprowadzającego się do określenia okresu, a także liczby kolejnych lat przyjmowanych do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia. Stąd też wnosić by można, że ten przywilej obwarowany został warunkiem przedstawienia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z każdego roku kalendarzowego z wybranych 20 lat.

(…) Przytoczone zasady postępowania, tak przy ustalaniu prawa do świadczenia, jak i jego przeliczaniu, pozwalają na ogólną uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ubezpieczonym dokonanie wyboru, w ramach prawa, najkorzystniejszego z ich punktu widzenia okresu, z którego podstawa wymiaru składek ubezpieczeniowych, będzie stanowić podstawę wymiaru świadczenia. Przy takim założeniu, gdy jedynym warunkiem przy ustalaniu prawa do świadczeń wyrażonym w art. 15 ust. 6 ustawy jest, by okres 20 lat kalendarzowych, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadał przed rokiem zgłoszenia wniosku, zaś według art. 111 ust. 1 pkt 3 ustawy, by były to lata przypadające przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponownie ustalenie emerytury lub renty, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był wyższy od uprzednio obliczonego, nic nie stoi na przeszkodzie, by dla tej operacji (przeliczenia świadczenia) brać pod uwagę – w ramach 20 lat kalendarzowych – rok czy lata, w stosunku do których ubezpieczony nie był w stanie udowodnić wysokości podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych, byleby był to okres podlegania ubezpieczeniu i byleby wskaźnik wysokości podstawy wymiaru za cały 20-letni okres łącznie, był wyższy od poprzednio obliczonego” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 r., sygn. akt III UZP 2/03).

Problemem jest jednak ten okres 20 lat. Wynika to z faktu, że przed 1973 r. nie ma Pan dokumentów, a po 1986 r. zarabiał Pan mało.

Zgodnie jednak z powyższą uchwałą: „20-letni okres wybrany z całego okresu podlegania ubezpieczeniu musi być wykazany, zaś niemożność udowodnienia dotyczy tylko podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych, a więc wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia. Pozostaje sprawą otwartą, czy w przypadku nieudowodnienia przez ubiegającego się o ponowne ustalenie podstawy wymiaru świadczenia wysokości podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych w danym roku (wysokości wynagrodzenia) należy, stosownie do sugestii Sądu Apelacyjnego przyjmować, iż podstawa ta wynosi 0 (zero). Przesądzenie tego w sposób jednoznaczny, niezależnie od stanu faktycznego sprawy nie jest możliwe. W przypadku bowiem gdy niewątpliwie udowodniony okres ubezpieczenia w danym roku, a więc zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, miał miejsce w dawnym uspołecznionym zakładzie pracy, zaś wymiar zatrudnienia był pełny (cały etat), nie wydaje się wykluczone przyjęcie jako podstawy wymiaru składek kwoty najniższego wynagrodzenia dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy w danym roku czy w latach. Dokonując takich ustaleń można rozważać posiłkowanie się – przykładowo – załącznikiem nr 2 do (już nieobowiązującego) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr 83, poz. 484), zawierającym kwoty najniższego wynagrodzenia dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy w poszczególnych okresach. Wskaźnik 0 (zero) mógłby być ewentualnie rozważany, gdyby poza niewątpliwym ubezpieczeniem (zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę), skarżący nie był w stanie wykazać, że był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. Formułując to stanowisko, należało mieć na względzie powszechnie znane trudności w dokumentowaniu nie tylko wysokości wynagrodzenia, ale nawet samego zatrudnienia w latach odległych od daty wniosku, związane z brakiem dokumentów (te podlegały bowiem niszczeniu po upływie określonego czasu), czy wręcz likwidacją zakładów pracy. Wszystko to nie upoważnia do jednoznacznego i stanowczego przesądzenia – z pominięciem okoliczności konkretnej sprawy – iż podstawa wymiaru składek w przypadku nieudowodnienia wysokości wynagrodzenia zawsze będzie zerowa, jest to bowiem uzależnione od wyników ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie.”.

Warunkiem jednak zastosowania art. 111 ust. 1 pkt 3 u.e.r. jest to, by wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był wyższy od poprzednio obliczonego.

Na marginesie wskazać należy, że zniszczenie akt przez pracodawcę nie pozbawia Pana możliwości wykazywania swoich zarobków przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. Jeśli bowiem nawet dokumentacja płacowa zaginęła, to nie wyklucza to powołania przez Pana świadków, którzy mogą potwierdzić, w jakim czasie, gdzie Pan pracował i jakie wynagrodzenie z tego tytułu pobierał.

Na podstawie tych wszystkich zeznań, dokumentów i innych dowodów sąd zleci biegłemu przygotowanie opinii w przedmiocie wysokości emerytury. Jeżeli wyjdzie ona wyższa, to sąd zasądzi podwyższenie emerytury i orzeczenie to będzie wiążące dla ZUS-u.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pytania i odpowiedzi

Czy w serwisie można otrzymać pomoc prawną?

W serwisie udzielamy porad prawnych. Wystarczy wypełnić formularz i opisać problem. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Ile czasu trzeba czekać na poradę prawną?

Porada prawna udzielana jest do 24 godzin. W bardziej skomplikowanych sprawach terminy ustalane są indywidualnie.

Podobne materiały

Potrącenia pieniężne z emerytury

Mam problem związany z potrąceniami pieniężnymi z emerytury. Mam 67 lat, jestem emerytem mundurowym. Aktualnie pracuję na podstawie umowy...

Emerytura pomostowa dla kierownika budowy

Od 1983 do 2011 r. pracowałem na stanowisku kierownika budowy w branży wodociągowej i kanalizacyjnej. W 2018 r. skończyłem 60 lat. Czy...

Prośba o wydanie druku Rp-7

Dwa miesiące temu wysłałam pismo do zakładu pracy, w którym pracowałam 25 lat temu (firma nadal istnieje) o wydanie mi druku Rp-7. Otrzymałam...

Jak zwiększyć małą emeryturę po przejściu z renty?

Pracowałam w pełnym wymiarze czasu pracy. W listopadzie 1984 r. przeszłam na rentę. Miałam przepracowane 21 lat. Czy wysokość mojej renty obliczana...

Podwyższenie emerytury za pracę na wcześniejszej emeryturze

Kilka lat temu przyznano mi wcześniejszą emeryturę. Rok temu skończyłem 65 lat. Na wcześniejszej emeryturze przepracowałem ponad 30 miesięcy. Czy mam...

Okresy pracy w gospodarstwie rolnym wliczane do okresu zatrudnienia

Urodziłam się w 1964 r., jestem nauczycielką. W latach 1980-1984 uczyłam się w liceum ogólnokształcącym, następnie 2 lata w studium...

Korzystny miesiąc przejścia na emeryturę

Końcem grudnia tego roku kończę 60 lat. Chciałabym jak najszybciej przejść na emeryturą. Podpowiedziano mi jednak, że można wziąć za styczeń emeryturę...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »