Kategoria: Emerytura

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pobieranie renty rodzinnej, okresowa praca za granicą - jak uzyskać korzystną emeryturę?

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 2018-11-12

Pobieram rentę rodzinną. W 2016 skończyłam 60 lat. Złożyłam wniosek o emeryturę w ZUS. Dowiedziałam się, że moja emerytura wyniosłaby prawie tyle samo co obecnie renta rodzinna, a więc bardzo mało. Dlatego nie chcę przechodzić teraz na emeryturę, aby w przyszłości mieć wyższe świadczenie niż obecnie naliczone. ZUS sugeruje, że powinnam złożyć wniosek o emeryturę, abym mogła dorabiać do emerytury bez ograniczeń. A co będzie, jeśli przejdę na emeryturę i przez jakiś czas będę pracować, zwiększając swój dochód, czy pozostanę przy tej minimalnej emeryturze? Jest jeszcze drugi problem. W czasie pobierania renty czasami kilka miesięcy w roku pracowałam za granicą. Nie zgłaszałam tego do ZUS. Obecnie mam zamiar znowu przez kilka miesięcy pracować za granicą. ZUS mnie informuje, że powinnam złożyć wniosek o emeryturę i podać w tym wniosku, że pracowałam za granicą (przepracowałam niecałe 3 miesiące w ubiegłym roku). Proszę o pomoc w zrozumieniu tych przepisów i co dla mnie byłoby najlepsze?

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń

»Wybrane opinie klientów

Już drugi raz korzystam z Państwa porady i sądzę, że nie ostatni. Trzeba jedynie pamiętać, żeby dokładnie formułować pytanie. Usługa jest szybka i rzetelna, popartą dużą wiedzą.
Irena, ekonomista, 64 lata
Pełen profesjonalizm. Polecam. Odpowiedzą na każde pytanie rzetelnie i podparte wiedzą.
Monika, terapeuta, 42 lata
Bardzo się cieszę, że jest taki serwis. Odpowiedzi są udzielane szybko i rzeczowo. Jeśli będę w przyszłości potrzebowała skorzystać z porady prawniczej to na pewno zwrócę się ponownie. Dużą zaletą jest to, że można zadać kolejne pytanie do pytania już opłaconego bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
Bogusława, 56 lat
Kozystam pierwszy raz z państwa usług i jak narazie nie mam zadnych negatywnych komentarzy, uważam ze dziłaja państwo sprawnie i nawet lekkie opóźnienia nie są źle widziane
Iwona, 49 lata, ekonom
Rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi
Alicja, pedagog

Od 1 października 2017 r. został obniżony wiek uprawniający do emerytury. Wynosi on 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Nie jest wymagalny minimalny okres ubezpieczenia, chociaż im jest on dłuższy, tym wysokość emerytury się zwiększa, bowiem zależy ona od zgromadzonego kapitału początkowego i zgromadzonych składek na ubezpieczenie emerytalne. Podstawę wyliczenia wysokości przyszłej emerytury stanowi suma zwaloryzowanych składek zgromadzona na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS za okres od 1 stycznia 1999 r., a od 1 lutego 2014 r. również środków zewidencjonowanych na subkoncie (także tych przeniesionych z OFE). Tę sumę następnie dzieli się przez średnie dalsze trwanie życia, które jest corocznie ogłaszane przez Prezesa GUS. Przy obliczaniu wysokości emerytury wprowadzono możliwość stosowania tablic średniego trwania życia obowiązujących w dniu osiągnięcia wieku uprawniającego do emerytury.

Również od 1 października 2017 r. minimalny staż pracy wymagany do otrzymania emerytury minimalnej wynosi 20 lat. Wysokość tej emerytury wynosi 1000 zł. Staż pracy ma więc wpływ na wysokość emerytury.

Przyznanie emerytury uzależnione jest od złożenia wniosku wraz z wszystkimi dokumentami poświadczającymi okresy zatrudnienia, zarówno składkowe jak i nieskładkowe, oraz wysokość osiąganego wynagrodzenia. Jeżeli kapitał początkowy nie został ustalony, trzeba złożyć wniosek o emeryturę i ustalenie kapitału.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W Pani przypadku kapitał początkowy ustalany jest albo na podstawie kolejnych 10 lat kalendarzowych przed 1 stycznia 1999 r. bądź z 20 dowolnie wybranych lat kalendarzowych przed 1 stycznia 1999 r. Jeżeli ma już Pani ustalony kapitał początkowy i został on wyliczony przed 1 maja 2015 r., to warto wystąpić z wnioskiem o jego przeliczenie, bowiem z uwagi na zmianę przepisów dotyczących sposobu wyliczania kapitału jego wysokość może się zwiększyć.

Dalsza praca po ukończeniu wieku uprawniającego do emerytury, czyli w Pani przypadku 60 lat, nie jest związana ze zmniejszeniem bądź zawieszeniem wypłaty emerytury przez ZUS. Taką możliwość ma ZUS tylko w przypadku osób pobierających wcześniejsze emerytury (czyli nieosiągających jeszcze wieku uprawniającego do emerytury). Osiąganie przez te osoby dodatkowych przychodów pociąga za sobą skutki polegające na zmniejszeniu bądź zawieszeniu świadczenia. Prawo do emerytury ulega wtedy zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Zmniejszenie wysokości świadczenie emerytalnego powoduje osiągnięcie przychodu w wysokości przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, nie wyższej jednak niż 130% tego wynagrodzenia.

W przypadku osób mających już ustalone prawo do emerytury dodatkowo przepracowany okres oraz osiągnięte zarobki mogą podwyższyć wysokość świadczenia. Warunkiem jest podleganie w dalszym ciągu ubezpieczeniom społecznym. Aby ZUS przeliczył emeryturę, konieczne jest złożenie wniosku o doliczenie stażu z tytułu wypracowania nowego okresu.

Można także złożyć wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru emerytury z uwzględnieniem zarobków uzyskanych po jej przyznaniu. Wniosek można zgłosić w każdym czasie. Jeśli nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury będzie wyższy, do przeliczenia emerytury zastosowana zostanie kwota bazowa obowiązująca w dacie zgłoszenia wniosku o ponowne obliczenie emerytury.

Emeryci, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny (60 lat kobieta, 65 lat mężczyzna) mogą dorabiać do swoich świadczeń bez żadnych ograniczeń.

Jeżeli chodzi o pracę za granicą, to trzeba wziąć pod uwagę, iż z dniem 1 maja 2010 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, s. 1, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 8 ustawy o emeryturach i rentach FUS przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości uwzględnia się okresy ubezpieczenia za granicą, jeżeli tak stanowią umowy międzynarodowe. Zgodnie zaś z art. 18 tejże ustawy:

„1. Podstawę wymiaru emerytury lub renty dla osób posiadających okresy ubezpieczenia za granicą, o których mowa w art. 8, ustala się na zasadach określonych w art. 15-17.

2. Przy ustalaniu kolejnych 10 lat kalendarzowych, o których mowa w art. 15 ust. 1 i 2, nie uwzględnia się lat kalendarzowych, w których ubezpieczony przez cały rok pozostawał w ubezpieczeniu za granicą.

3. Jeżeli w ciągu 20 lat poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, zainteresowany nie był ubezpieczony w Polsce, podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zainteresowany przystąpił po raz pierwszy do ubezpieczenia za granicą.”

Przy ustalaniu prawa i obliczaniu wysokości emerytur i rent przysługujących na podstawie ustawodawstwa jednego państwa członkowskiego uwzględniane są okresy ubezpieczenia (pracy) lub okresy zamieszkania przebyte na terytorium każdego innego państwa członkowskiego.

W przypadku gdy okres ubezpieczenia lub zamieszkania przebyty w danym państwie członkowskim jest krótszy od wymaganego do nabycia prawa do emerytury lub renty na podstawie przepisów prawnych tego państwa, instytucja rozpatrująca wniosek o świadczenia uwzględnia – przy ustalaniu prawa do świadczeń – wszystkie okresy ubezpieczenia lub zamieszkania przebyte w każdym innym państwie członkowskim, jeśli okresy te się nie pokrywają.

Jednym ze sposobów na podwyższenie świadczenia jest doliczenie nieuwzględnionych wcześniej okresów składkowych i nieskładkowych. Zasadą jest, że ZUS dolicza wyłącznie okresy składkowe i nieskładkowe przebyte w polskim systemie ubezpieczeniowym (wymienione w art. 6 i 7 ustawy emerytalnej). Dokonując przeliczenia, może również uwzględnić okresy wykonywania zatrudnienia poza granicami Polski. Takie doliczenie będzie jednak dla emeryta opłacalne na ogół tylko wtedy, gdy w czasie ich trwania podlegał w Polsce ubezpieczeniom społecznym (taka sytuacja ma miejsce w przypadku pracowników delegowanych do pracy za granicę przez podmioty mające siedzibę w Polsce) lub okres pracy za granicą w państwie umownym był krótszy niż 12 miesięcy. W przeciwnym razie, gdy osoba uprawniona pracowała w tym państwie co najmniej 12 miesięcy i tam podlegała ubezpieczeniom, po uwzględnieniu okresów zagranicznych do polskiej emerytury ZUS będzie musiał na nowo obliczyć świadczenie z zastosowaniem zasady pro rata temporis – zgodnie z art. 50 ust. 2 rozporządzenia. Jeżeli w danej chwili zainteresowany nie spełnia albo już nie spełnia warunków określonych przez wszystkie ustawodawstwa Państw Członkowskich, którym podlegał, instytucje stosujące ustawodawstwo, którego warunki zostały spełnione, nie biorą pod uwagę, dokonując wyliczeń zgodnie z przepisami art. 52 ust. 1 lit a) lub b), okresów spełnionych na podstawie ustawodawstw, których warunki nie zostały spełnione lub nie są już spełniane, w przypadkach kiedy powoduje to niższą kwotę świadczenia.

Jak stanowi art. 52 ust. 1 – „właściwa instytucja ustala wysokość świadczeń, jakie byłyby należne:

a) zgodnie z ustawodawstwem, które stosuje, wyłącznie w przepadkach, gdy warunki uprawnienia do świadczeń zostały spełnione wyłącznie na podstawie prawa krajowego (świadczenie niezależne);

b) poprzez ustalenie teoretycznej kwoty świadczenia, a następnie kwoty rzeczywistej (świadczenie proporcjonalne), w następujący sposób:

i) teoretyczna kwota świadczenia jest równa świadczeniu, o które zainteresowany mógłby się ubiegać, gdyby wszystkie okresy ubezpieczenia i/lub zamieszkania, ukończone z uwzględnieniem ustawodawstw pozostałych Państw Członkowskich, zostały ukończone na podstawie ustawodawstwa, które jest stosowane w dniu przyznania świadczenia. Jeżeli, zgodnie z tym ustawodawstwem, kwota świadczenia nie zależy od długości ukończonych okresów ubezpieczenia, kwota ta zostaje uznana za kwotę teoretyczną;

ii) instytucja właściwa ustala następnie rzeczywistą kwotę świadczenia proporcjonalnego, stosując do kwoty teoretycznej stosunek długości okresów ubezpieczenia ukończonych przed realizacją ryzyka na podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa, do całkowitej długości okresów ubezpieczenia, ukończonych przed realizacją ryzyka na podstawie ustawodawstw wszystkich zainteresowanych Państw Członkowskich.”

Zgodnie z art. 110 ustawy o emeryturach i rentach z FUS:

„1. Wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego”.

Zgodnie zaś z art. 112. 1: „Jeżeli emeryt lub rencista zgłosi wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia przez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych lub nieskładkowych, kwotę przysługującego świadczenia zwiększa się doliczając:

1) do kwoty emerytury, o której mowa w art. 53, lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy:

a) po 1,3% podstawy wymiaru, ustalonej w wyniku waloryzacji, za każdy rok okresów składkowych, o których mowa w art. 6,

b) po 0,7% podstawy wymiaru, ustalonej w wyniku waloryzacji, za każdy rok okresów nieskładkowych, o których mowa w art. 7;

2) do kwoty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz do kwoty renty rodzinnej część wzrostu, o którym mowa w pkt 1, ustaloną przy zastosowaniu wskaźnika procentowego, określonego odpowiednio w art. 62 ust. 2 lub w art. 73 ust. 1.

2. Przy obliczaniu wzrostu, o którym mowa w ust. 1, okresy składkowe i nieskładkowe ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.”

Mając na uwadze powyższe regulacje, warto skorzystać z usług doradców emerytalnych, którzy od ubiegłego roku działają we wszystkich oddziałach ZUS. Ich zadaniem jest pomoc w podjęciu decyzji o przejściu na emeryturę poprzez wyliczenie jej wysokości w różnych wariantach. W tym celu powinna Pani udać się do jednostki ZUS z dokumentami potwierdzającymi pracę za granicą i wyliczyć wysokość świadczenia.

Jeżeli okaże się korzystniejsze poczekanie ze złożeniem wniosku o emeryturę jeszcze o kilka lat i w tym czasie zwiększenie stażu pracy, to ma Pani taką możliwość. Drugą jest złożenie wniosku o emeryturę oraz dalsza praca mająca na celu dorabianie do wysokości świadczenia. Aby później ZUS mógł przeliczyć jego wysokość, konieczne jest odprowadzanie składek na ubezpieczenia społeczne.

I jeszcze jedna kwestia. Pisze Pani, że pobierała rentę rodzinną i równocześnie przez krótkie okresy pracowała Pani za granicą. Domyślam się, że przychód mógł być wyższy niż 130%. Podaje Pani, że nie zgłosiła tego faktu do ZUS. Tu muszę zaznaczyć, że jeżeli chce Pani lata pracy za granią doliczyć do swoich lat pracy, to o pracy za granicą trzeba poinformować ZUS, ponieważ nie ukryje Pani tego faktu.

W przypadku ukończenia powszechnego wieku emerytalnego świadczenie nie zostanie zawieszone ani zmniejszone, niezależnie od wysokości przychodu. W pozostałych przypadkach, jeżeli przychód nie przekroczy 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, świadczenie będzie wypłacane w pełnej wysokości, jeżeli wyniesie on ponad 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie więcej niż 130% tej kwoty – ulegnie zmniejszeniu, a gdy przekroczy on 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, wypłata świadczenia zostanie zawieszona.

„Art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS:

1. Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.

2. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się:

1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.

3. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.

4. Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń za okres dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ rentowy o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, a mimo to świadczenia były jej nadal wypłacane, w pozostałych zaś wypadkach - za okres dłuższy niż 3 lata, z zastrzeżeniem ust. 5.

5. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń w związku z osiągnięciem przychodów, o których mowa w art. 104 ust. 1, podlegają zwrotowi za okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy poprzedzający rok, w którym wydano decyzję o rozliczeniu świadczenia, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie powiadomiła organ rentowy o osiągnięciu przychodu, w pozostałych zaś przypadkach - za okres nie dłuższy niż 3 lata kalendarzowe poprzedzające rok wydania tej decyzji.

6. Organ rentowy może odstąpić od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, zmniejszyć wysokość potrąceń, ustaloną zgodnie z art. 140 ust. 4 pkt 1, lub zawiesić dokonywanie tych potrąceń na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności.

Art. 104. 1. Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6.

2. Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą.”

„Art. 105. 1. Wysokość renty rodzinnej, przysługującej więcej niż jednej osobie, ulega zmniejszeniu w przypadku, gdy osoba uprawniona do części renty osiąga przychód w kwocie wyższej niż 70% przeciętnego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, nie wyższej jednak niż 130% tej kwoty miesięcznie.

2. Zmniejszenie renty następuje poprzez zmniejszenie części renty przysługującej osobie osiągającej przychód o kwotę przekroczenia, nie więcej jednak niż o kwotę, o której mowa w art. 104 ust. 8 pkt 3 (20,4% kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 – dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba) pomnożoną przez proporcję części renty rodzinnej przed dokonaniem zmniejszenia i pełnej renty rodzinnej.

3. Przychód osiągany przez osobę uprawnioną do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej kwotę równą 130% przeciętnego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, powoduje zawieszenie prawa do części renty rodzinnej dla tej osoby. Wysokości części renty przysługujących pozostałym członkom rodziny nie ulegają zmianie.”

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Elektryk w cementowni, czy to praca w szczególnych warunkach?

Przez 9 lat pracowałem w cementowni jako elektryk utrzymania ruchu zakładu. Czy okres ten będzie mi się zaliczał do pracy w szczególnych warunkach?

Wyrównanie zawieszonej emerytury

Sprawa dotyczy wyrównania zawieszonej emerytury. Czy zawieszona emerytura będzie wyrównana od dnia jej przyznania? Pracuję za granicą, polską emeryturę mam...

Nie zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego przez pracodawcę a zaliczenie pracy do okresu składkowego

Od 01.03.2018 przeszedłem na emeryturę. Otrzymałem decyzję o ponownym ustaleniu kapitału początkowego. W ww. dokumencie ZUS nie uwzględnił mi...

Funkcjonariusz celny, praca o szczególnym charakterze a emerytura pomostowa

Ukończyłem 62 lata. Do 1990 r. przepracowałem 11 lat w warunkach szczególnych, co dokumentują świadectwa pracy. Od 1990 r. do 2017 r....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »