Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zasiłkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Praca na etacie i działalność gospodarcza – jaki zasiłek macierzyński?

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-03-30

Planujemy założyć z tatą firmę i pierwotnie miała być na niego, bo ja jestem zatrudniona na etacie. Jednak okazało się, że jestem w ciąży i stąd inny pomysł i pytanie: Jeśli założę działalność gospodarczą na siebie, czy będę mogła skorzystać z „wysokiego zasiłku macierzyńskiego”?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.


Praca na etacie i działalność gospodarcza – jaki zasiłek macierzyński?

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym

Zgodnie z treścią wyroku z dnia 5 września 2008 r. II UK 374/07: Podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu zatrudnienia wyklucza dobrowolne przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego z tytułu równoczesnego wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 6 ust. 1, art. 9 i art. 13 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) – a co za tym idzie i zasiłku.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym zostały jasno określone w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przy czym najistotniejsze jest wyodrębnienie w niej czterech oddzielnych rodzajów ubezpieczeń: ryzyka emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego. Zostały one odrębnie uregulowane, odpowiednio w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego na wypadek choroby i macierzyństwa oraz ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Te odrębne regulacje dotyczą różnych chronionych ryzyk, które podlegają ochronie na podstawie odrębnej składki ubezpieczeniowej, gromadzonej w odrębnych funduszach wydzielonych w ramach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Obowiązkowe ubezpieczenie emerytalno-rentowe dla pracowników

W związku z tym, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a stosunek pracy – jak stanowi art. 9 ust. 1 ustawy – jest wyłącznym tytułem ich ubezpieczenia w ramach tego ryzyka, nawet gdy spełniają jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów.

Kto odprowadza składki emerytalno-rentowe za pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim?

Jest jeden wyjątek odnoszący się do ubezpieczonych pracowników przebywających na urlopach macierzyńskim lub wychowawczym, którzy – jakkolwiek pozostają pracownikami – to nie świadcząc pracy na rzecz pracodawcy, nie zachowują prawa do wynagrodzenia, w związku z czym upada obowiązek ponoszenie kosztów składek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1998 r., II UKN 329/98, OSNAPiUS 2000 nr 1, poz. 39). Ubezpieczenie emerytalne i rentowe powstaje wówczas z innego tytułu, przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy. W tym ubezpieczeniu składka odprowadzana jest z innego tytułu niż zatrudnienie i finansuje ją budżet państwa za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 16 ust. 8 ustawy systemowej).

Dobrowolne przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego

Całkowicie odmienne zasady rządzą ubezpieczeniem chorobowym. Regulujący je art. 11 w ust. 1 stanowi o obowiązku podlegania temu ubezpieczeniu osób wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12 (a więc poza pracownikami również członków spółdzielni oraz osób odbywających zastępczą służbę wojskową), a w ust. 2 przewiduje możliwość dobrowolnego przystąpienia do niego przez osoby objęte obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi wymienionym w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10 (wykonującym pracę nakładczą, pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą, bezrobotnym oraz duchownym).

Urlop macierzyński i wychowawczy dla pracownika

Urlopy macierzyński i wychowawczy są instytucjami prawa pracy, które mają znaczenie dla realizacji stosunku pracy, czyli dla wykonywania przez jego podmioty wzajemnych praw i obowiązków składających się na treść tego stosunku prawnego. Urlopy macierzyński (art. 180 K.p.) i wychowawczy (art. 186 K.p.) są obligatoryjnymi dla pracodawcy okresami zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy, za czas których pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia, jednak przerwy w świadczeniu pracy z tytułu urodzenia dziecka i sprawowania nad nim osobistej opieki nie są przerwami w wykonywaniu pracy powodującymi utratę statusu pracownika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2005 r., II UK 128/04, OSNP 2005 nr 15, poz. 233). Fakt ten ma dla ubezpieczenia chorobowego znaczenie zasadnicze, co potwierdza wykluczanie się kręgów podmiotów ubezpieczenia wymienionych odpowiednio w art. 11 ust. 1 i 2, wyrażając zasadę, że osoby wymienione w ust. 1 dobrowolnemu ubezpieczeniu nie podlegają.

Objęcie ubezpieczeniem chorobowym z tytułu pozostawania w stosunku pracy nie zostaje na gruncie ubezpieczenia chorobowego uchylone przez fakt objęcia ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej; pracowniczy tytuł ubezpieczenia chorobowego pozostaje. Nie została też przewidziana możliwość dobrowolnego przystąpienia przez pracowników do ubezpieczenia chorobowego, dopuszczalna z mocy art. 9 ust. 1 zdanie drugie ustawy w ubezpieczeniu emerytalnym i rentowych. W ubezpieczeniu chorobowym, finansowanym w całości przez samych ubezpieczonych, nie obowiązuje także znane ubezpieczeniu wypadkowemu wyłączenie z ubezpieczenia osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego (art. 12 ust. 2 ustawy). Zasiłek chorobowy przysługuje za okresy niezdolności do pracy przypadające w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego; nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy przypadającej w czasie urlopu wychowawczego (argument a contrario z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa).

Innymi słowy, podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu zatrudnienia wyklucza dobrowolne przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego z tytułu równoczesnego wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 6 ust. 1, art. 13 i art. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych).

Podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego

Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego dla pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy albo z faktycznego okresu zatrudnienia za pełne kalendarzowe miesiące, jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem tego okresu.

Do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne.

Do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku przysługującego pracownikowi przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe lub wypadkowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne.

Aby być objętą ubezpieczeniem z działalności, musiałaby Pani albo zrezygnować z etatu, albo obniżyć wynagrodzenie z umowy o pracę do niższego niż najniższe ustawowe.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Zasiłek macierzyński od dwóch pracodawców

Zasiłek macierzyński od dwóch pracodawców

Moja żona pracuje w dużej firmie na pełen etat. Chciałbym ją zatrudnić w rodzinnej spółce także na pełen etat (nie jestem prezesem). Praca...

Zarzut pozornej podwyżki – spór z ZUS

Od kilku lat pracuję w pewnej firmie. Najpierw przebywałam po porodzie na urlopie macierzyńskim, potem na wychowawczym. Dwa miesiące temu wróciłam do...

 

Przejście na urlop bezpłatny i wysoki zasiłek

Jestem zatrudniona na umowę o pracę i prowadzę też działalność gospodarczą (odprowadzam składkę zdrowotną). Planuję ciążę. Na jej okres...

 

Źle obliczony okres ciągłego zwolnienia

Będąc na zwolnieniu lekarskim, źle obliczyłem z lekarzem okres ciągłości zwolnienia. Okazało się, że mam nie 182, a 174 dni chorobowego....

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »