Kategoria: Emerytura

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Praca w polu jako okres uzupełniający do emerytury?

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-03-11

W latach 1972–1975 pracowałem w gospodarstwie rolnym razem z rodzicami. Gospodarstwo i dom, w którym mieszkaliśmy, należały do sąsiadów. Praca wykonywana była całymi dniami. Czy ten okres pracy w polu może być policzony jako okres uzupełniający do emerytury? Jakie dokumenty powinienem przygotować? Czy mam szansę na świadczenie przedemerytalne, jeśli zostanę zwolniony z pracy?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Już drugi raz korzystam z Państwa porady i sądzę, że nie ostatni. Trzeba jedynie pamiętać, żeby dokładnie formułować pytanie. Usługa jest szybka i rzetelna, popartą dużą wiedzą.
Irena, ekonomista, 64 lata
Pełen profesjonalizm. Polecam. Odpowiedzą na każde pytanie rzetelnie i podparte wiedzą.
Monika, terapeuta, 42 lata
Bardzo się cieszę, że jest taki serwis. Odpowiedzi są udzielane szybko i rzeczowo. Jeśli będę w przyszłości potrzebowała skorzystać z porady prawniczej to na pewno zwrócę się ponownie. Dużą zaletą jest to, że można zadać kolejne pytanie do pytania już opłaconego bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
Bogusława, 56 lat
Kozystam pierwszy raz z państwa usług i jak narazie nie mam zadnych negatywnych komentarzy, uważam ze dziłaja państwo sprawnie i nawet lekkie opóźnienia nie są źle widziane
Iwona, 49 lata, ekonom
Rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi
Alicja, pedagog

ZUS może uwzględnić:

  • okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono składki przewidziane w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
  • okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16. roku życia przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r.,
  • okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r.

Na wniosek osoby zainteresowanej właściwy urząd gminy jest zobowiązany obliczyć okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli urząd nie dysponuje takimi dokumentami, zawiadamia osobę zainteresowaną o tej okoliczności na piśmie. W takiej sytuacji okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo.

Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 22 stycznia 2003 r., sygn. akt II UK 51/2002 LexPolonica nr 362433 OSNP 2004/7 poz. 127:

„Okresem składkowym, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 r. Nr 162 poz. 1118 ze zm.) jest okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. 1977 r. Nr 32 poz. 140 ze zm.), w którym rolnik z mocy art. 40 tej ustawy był zwolniony z obowiązku opłacania składki”.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Z kolei zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 10 października 2006 r., sygn. akt I UK 73/2006, LexPolonica nr 1314738 Rzeczpospolita 2007/85, str. C5:

„Co prawda art. 10 ust. 1 pkt. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zezwala na doliczenie do stażu okresów pracy w gospodarstwie rolnym przypadających przed 1983 r., ale dotyczy to wyłącznie domowników rolnika, za których mimo pracy w gospodarstwie nie trzeba było wówczas opłacać składek. Mogą oni na podstawie tego przepisu uzupełniać staż niezbędny do uzyskania świadczeń emerytalno-rentowych”.

Jak Pan widzi – nie jest najważniejsze wykazanie Pana pracy w gospodarstwie rolnym, choć to także i świadkowie są tu pomocni, ale najważniejsze wykazanie, że rodzice byli posiadaczami gospodarstwa rolnego.

Zapewne padną pytania co do obszaru tego gospodarstwa. Warto przygotować świadków na te pytania. Nie muszą określać dokładnego obszaru, a jedynie – około, np. 1 ha, 2 ha.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 18 października 2011 r. I UK 177/11:

 

„Dokonując oceny okresu pracy w gospodarstwie należącym do członków rodziny świadczonej przez ucznia szkoły ponadpodstawowej sąd powinien różnicować okres wakacji. (…) Mając zapewne na uwadze przepis art. 3989 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.), sprowadza się tylko do zwykłej wykładni prawa, której można wymagać od jurysty. Nie chodzi bowiem o jakiekolwiek wątpliwości prawne, lecz ściśle uwarunkowane. Poprzestanie na hasłowym powtórzeniu, że przepis budzi poważne wątpliwości w wykładni, nie jest wystarczające. W przeciwnym razie skarga kasacyjna nie miałaby granic, a funkcja przedsądu byłaby bezprzedmiotowa. Wniosek i jego uzasadnienie nie przedstawiają jurydycznych wątpliwości co do wykładni poszczególnych przepisów. Za takie nie może być uznana ogólna konstatacja jednego z orzeczeń Sądu Najwyższego (wyrok z 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/06). Podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 K.p.c. aktualizuje dopiero rozbieżność w orzecznictwie sądów co do wykładni przepisu. Ponadto przedmiotem zainteresowania tej podstawy przedsądu jest sam przepis prawa, ze względu na poważne wątpliwości dotyczącego jego wykładni, a nie jego zastosowanie w konkretnej sprawie.

Druga podstawa nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego. W art. 3989 § 1 pkt 1 K.p.c. chodzi wszak o problem o doniosłym znaczeniu dla systemu lub dziedziny prawa, opracowany na podstawie analizy prawa, orzecznictwa, a nawet doktryny, po której to sam skarżący może wpierw sam stwierdzić, że istotne zagadnienie prawne rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy. Tymczasem w krótkim uzasadnieniu przeważają w istocie kwestie faktyczne, a nie prawne, które są ściśle związane z rozpoznaniem konkretnej sprawy skarżącego. Innymi słowy nie składają się na istotne zagadnienie prawne, gdyż nie wykraczają poza zwykłą wykładnię i stosowanie prawa.

Negatywna ocena tej przesłanki wynika zasadniczo jednak z tego, że istotne zagadnienie prawne musi występować »w sprawie« – art. 3989 § 1 pkt 1 K.p.c. Sąd w wyroku objętym skargą nie ustalił, iżby skarżący pracował stale i co najmniej 4 godziny w każdą niedzielę i dzień świąteczny, jakie przypadły w spornym okresie. W postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 K.p.c.), co odnosi się również do etapu przedsądu. W ocenie podstawy przedsądu wiąże więc ustalenie zaskarżonego wyroku, że praca skarżącego ze względów w nim podanych „miała charakter pracy dorywczej, stanowiącej pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków, wymaganych od członków rodziny w stosunkach wiejskich. Jeżeli więc zaskarżony wyrok oparty jest na ustaleniu o dorywczym i pomocniczym tylko charakterze pracy skarżącego, to nie można rozważać – gdyż tego nie ustalono – czy do okresu pracy w gospodarstwie rolnym można zaliczyć również prace w niedziele i święta wykonywaną przez ucznia szkoły ponadpodstawowej. Nie trzeba by więc też argumentować, że są to szczególne dni, w których ogranicza się prace gospodarskie. Jako inny, zasługujący na uwzględnienie, Sąd zróżnicował okres wakacji, jednak nie byłby wystarczający do wymaganego stażu emerytalnego. W ramach podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 KPC nie bada się zastosowania prawa materialnego do stanu faktycznego w konkretnej sprawie skarżącego”.

W kolejnym wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt II UK 305/10, ustalono:

„Do stażu emerytalnego uwzględnia się - jak okresy składkowe - (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) nie okresy jakiejkolwiek pracy rolniczej, a jedynie stałą pracę o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej w gospodarstwie, w którym osoba zainteresowana (domownik) zamieszkuje lub ma możliwość codziennego wykonywania w nim prac związanych z prowadzoną działalnością rolniczą”.

Niekorzystnie dla Pana wypowiedział się sąd także w postanowieniu Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II UK 259/10:

„Nauka w szkole średniej, w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania, odbywana w systemie dziennym uniemożliwia – co do zasady – możliwość podjęcia stałej pracy w gospodarstwie rolnym w rozmiarze pozwalającym na zaliczenie jej do okresu zatrudnienia; jedynie wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, w którym osoba zainteresowana zamieszkuje lub ma możliwość codziennego wykonywania prac związanych z prowadzoną działalnością rolniczą, w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, pozwala na ziszczenie się przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.)”.

Reasumując – zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej w szczególnym przypadku, o którym mowa w ostatnim tiret tego przepisu, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem1 stycznia 1983 r.okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia. W pierwotnym brzmieniu art. 2 pkt 4 ustawy z14 grudnia 1982 r.o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (definiował gospodarstwo rolne jako nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą obejmującą grunty rolne i leśne wraz z budynkami, urządzeniami i inwentarzem, oraz prawa i obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa – o powierzchni co najmniej0,5 ha. Definicja ta uległa zmianie z dniem1 stycznia 1989 r.na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia24 lutego 1989 r.o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, który zawęził pojęcie gospodarstwa rolnego tylko do takich nieruchomości rolnych, w których powierzchnia użytków rolnych przekraczała1 ha.

W takim wypadku oceniana jest organizacja nauki, która pozwala spełnić wymóg pracy w gospodarstwie rolnym w stosownym wymiarze czasu pracy. Wystarczy zaświadczenie z gminy.

Jeśli chodzi o świadczenie przedemerytalne, to kwestię zasiłku przedemerytalnego (świadczenia przedemerytalnego) reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych. Zgodnie z przepisami tej ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje między innymi osobie, która:

  • do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy,
  • ukończyła co najmniej 56 lat – kobieta oraz 61 lat – mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy,
  • ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta oraz 60 lat – mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub do dnia ogłoszenia upadłości prowadziła nieprzerwanie i przez okres nie krótszy niż 24 miesiące pozarolniczą działalność, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, i za ten okres opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne oraz do dnia ogłoszenia upadłości ukończyła co najmniej 56 lat – kobieta i 61 lat – mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
  • lub zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pobieranej nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat, i do dnia, w którym ustało prawo do renty, ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta oraz 60 lat – mężczyzna i osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
  • lub do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn,
  • lub do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego, z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn.

We wszystkich wyżej wymienionych sytuacjach, w których uprawnionemu przysługuje świadczenie przedemerytalne, pojawia się pojęcie „okres uprawniający do emerytury”, przy czym należy przez ten okres rozumieć czas ustalony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Jednym z okresów uprawniających do emerytury jest tzw. okres zrównany z okresami składkowymi, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach. Tego okresu dotyczy bezpośrednio Pańskie zapytanie.

Zgodnie ze wspomnianym przepisem: „przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe (…) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5–7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Praca w chłodni i prawo do wcześniejszej emerytury

Pracowałem w chłodni w latach 1982–1996. Były to warunki szkodliwe i temperatura poniżej zera. Za pracę otrzymywałem dodatek za...

Warunki przejścia na emeryturę pomostową

W listopadzie skończę 57 lat, przepracowałam w banku 35 lat. Od 2003 r. prowadzę równocześnie działalność gospodarczą. Bank rozwiązał ze mną...

Czy otrzymam emeryturę mieszaną?

W 2009 r. nabyłam prawo do wcześniejszej emerytury, która została naliczona według starych zasad. Nie pobierałam jej i została zawieszona, ponieważ...

Jak przeliczyć emeryturę?

Od kilku lat jestem na emeryturze nauczycielskiej. Prowadzę jednocześnie działalność gospodarczą, opłacam składki zdrowotne. Mam 63 lata. Jak przeliczyć...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »