Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli - emerytura na tzw. starych zasadach

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2019-07-15

Od 2016 roku pobieram świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli. Podjęłam pracę w szkole w 1981 roku.Staram się o emeryturą na tzw. starych zasadach. W 2008 roku miałam 27-letni staż pracy, czyli brakuje mi 3 lat. Staram się o doliczenie mi okresów pracy w gospodarstwie mojej babci, z którą mieszkałam od urodzenia do podjęcia pracy czyli do 1981 roku. Złożyłam stosowne oświadczenie w ZUS-ie: z urzędu gminy o posiadaniu przez babcię gospodarstwa rolnego, wspólnym zamieszkaniu z nią, zeznanie dwóch świadków – sąsiadów oraz kserokopię dyplomu szkoły w tej samej miejscowości. Wszystkie te dokumenty poświadczone zostały notarialnie. Niestety ZUS chce ode mnie zaświadczenia o opłacaniu przez babcię składek od 1977 roku, którego niestety nie mogę dostarczyć. Gmina oraz KRUS odmawiają mi wydania takowego zaświadczenia. Proszę o pomoc w tej sprawie. Zależy mi na przyznaniu emerytury z Karty Nauczyciela. Dodam jednocześnie, że nie należałam do OFE.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 i ust. 3 pkt 5 u.e.r. w związku z przepisami art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, urodzeni przed 1 stycznia 1949 r., mogą przejść na emeryturę, jeżeli mają 30-letni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze (czyli pracy nauczycielskiej) i rozwiążą stosunek pracy na swój wniosek. Jedyny wyjątek stanowią nauczyciele klas, szkół, placówek i zakładów specjalnych, którzy muszą udokumentować tylko 25-letni okres zatrudnienia, a w tym 20 lat pracy nauczycielskiej. Nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r. mogą przejść na emeryturę, jeżeli oprócz spełnienia ww. warunków nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego i spełnią warunki do nabycia prawa do emerytury na powyższych zasadach do dnia 31 grudnia 2007 r.

Nauczyciele urodzeni po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1969 r., mają prawo do tzw. emerytury bez względu na wiek, przewidzianej w Karcie Nauczyciela, jeżeli:

• nie później niż do 31 grudnia 2008 r. osiągnęli co najmniej 30-letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 20-letni okres pracy nauczycielskiej albo co najmniej 25-letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 20-letni okres pracy w szkolnictwie specjalnym,

• rozwiążą stosunek pracy,

• nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożą wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w funduszu, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Ustalając ogólny okres zatrudnienia, ZUS uwzględnia okresy składkowe, nieskładkowe (w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych) oraz okresy pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze niezbędnym do przyznania emerytury. Jeśli nauczyciel nie udowodnił wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, ZUS może uwzględnić przy ustalaniu prawa do emerytury tzw. okresy rolne. Są to:

• okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,

• przypadające przed 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16. roku życia,

• przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia.

Stosowanie do treści art. 10 ust. 1 pkt 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe, przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 roku okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5–7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. W wyroku z dnia 19 grudnia 2000 roku, wydanym w sprawie II UKN 155/05, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przy ustaleniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, świadczonej przed dniem 1 stycznia 1983 roku w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy, także w czasie wakacji szkolnych (art. 10 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Na uwagę zasługuje także pogląd, że obowiązujące przepisy wyraźnie nie wyznaczają rozmiaru świadczonej pracy i nie wymagają, aby praca ta stanowiła jedyne lub główne źródło utrzymania zainteresowanej, nie może być jednak kwestii, że do stażu emerytalnego uwzględnia się nie okresy jakiejkolwiek pracy, a jedynie stałą pracę o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, w którym osoba zainteresowana zamieszkuje lub ma możliwość codziennego wykonywania prac związanych z prowadzoną działalnością rolniczą (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 roku, w sprawie II UKN 535/99). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego, pracą w gospodarstwie rolnym, nie są czynności o charakterze pomocy, lecz czynności stałe, umożliwiające funkcjonowanie gospodarstwa, stanowiące zarazem źródło utrzymania osoby, która je wykonuje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.05.1997 r. sygn. akt II UKN 136/97, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. akt II UKN 433/97, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14.04.1999 r. sygn. akt III AUa 421/98). Muszą to być również czynności wykonywane w określonym prawem wymiarze.

Celem osiągnięcia wymaganych ustawowo 30 lat stażu pracy należy posilić się przepisami dającymi możliwość uzupełnienia brakujących lat okresem pracy w gospodarstwie rolnym. W tym miejscu należy przytoczyć treść uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dn. 24.09.2014r., sygn. III AUa 1028/14, w którym wskazano, iż –dla uznania pracy w gospodarstwie rolnym jako okresu uzupełniającego w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 u.e.r.f.u.s. znaczenie ma stałość wykonywania pracy w gospodarstwie, przy czym nie musi to oznaczać codziennego wykonywania czynności rolniczych, lecz gotowość (dyspozycyjność) do podjęcia pracy rolniczej, z czym wiąże się też wymóg zamieszkiwania osoby bliskiej rolnikowi co najmniej w pobliżu gospodarstwa rolnego. Tym kryteriom zazwyczaj odpowiada praca domownika rolnika, który świadczy określone prace stale (codziennie) w wymiarze nie mniejszym niż połowa etatu. Domownikiem, w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest osoba, która zamieszkuje z rolnikiem lub w bliskim sąsiedztwie i świadczy stałą pracę w gospodarstwie rolnym—.

Kwestia pracy w gospodarstwie rolnym była wielokrotnie przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądowym. W judykaturze wykształcił się pogląd, iż o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed 1 stycznia 1983 r. przesądza wystąpienie dwóch okoliczności, tj. wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej „domownika” z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (osoby bliskiej domownikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie tego gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana stosunkiem pracy) oraz czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie (vide np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 1997 r., sygn. akt II UKN 96/96).

Wystarczy udowodnić pracę w gospodarstwie rolnym – nie opłacanie składek.

Do 31 grudnia 1990 r. przez domownika rozumiało się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, przy czym praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania (art. 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, tekst jedn.: Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133, ze zm).

Z punktu widzenia celów realizowanych przez tę ustawę nie ma znaczenia podleganie danej osoby ubezpieczeniu i opłacanie składek, lecz jedynie łączne spełnienie warunków przewidzianych w art. 6 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Podobnie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 marca 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa2568/11), w którym stwierdził, że „pojęcie »domownika« zostało zdefiniowane w ustawie z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (…) oraz w obowiązującej od 1 stycznia 1991 r. ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (...) na potrzeby ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Pojęcie to nie obejmowało obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne”. Proszę tak napisać do ZUS-u.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

rozwodowy.pl

spolkowy.pl

prawo-cywilne.info

sluzebnosc.info

poradapodatkowa.pl

prawo-karne.info

praworolne.info

prawo windykacyjne

Szukamy prawnika »