Kategoria: Emerytura

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ubieganie się o emeryturę w Niemczech a prawo do polskiej emerytury

Michał Soćko • Opublikowane: 2018-04-09

Mam 73 lata, mieszkam i pracuję w Niemczech. Rok temu przyznano mi w Polsce prawo do emerytury po przepracowanych 40 latach. Od 20 lat pracuję w Niemczech i za 3 lata chcę się ubiegać o emeryturę niemiecką. Czy ubieganie się o emeryturę w Niemczech nie będzie stało w kolizji z emeryturą polską? I dlaczego nie zawieszono polskiej emerytury, mimo że pracuję w Niemczech i nie rozwiązałem stosunku pracy?

Michał Soćko

»Wybrane opinie klientów

Już drugi raz korzystam z Państwa porady i sądzę, że nie ostatni. Trzeba jedynie pamiętać, żeby dokładnie formułować pytanie. Usługa jest szybka i rzetelna, popartą dużą wiedzą.
Irena, ekonomista, 64 lata
Pełen profesjonalizm. Polecam. Odpowiedzą na każde pytanie rzetelnie i podparte wiedzą.
Monika, terapeuta, 42 lata
Bardzo się cieszę, że jest taki serwis. Odpowiedzi są udzielane szybko i rzeczowo. Jeśli będę w przyszłości potrzebowała skorzystać z porady prawniczej to na pewno zwrócę się ponownie. Dużą zaletą jest to, że można zadać kolejne pytanie do pytania już opłaconego bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
Bogusława, 56 lat
Kozystam pierwszy raz z państwa usług i jak narazie nie mam zadnych negatywnych komentarzy, uważam ze dziłaja państwo sprawnie i nawet lekkie opóźnienia nie są źle widziane
Iwona, 49 lata, ekonom
Rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi
Alicja, pedagog

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. 2017 r. Nr 0, poz. 1383; zwanej dalej „u.e.r.”). Artykuł 103 i n. u.e.r. reguluje instytucje zawieszenia i zmniejszenia prawa do emerytury. Przepisy te stanowią:

Art. 103. 1. Prawo do emerytur i rent ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 103a-106.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do emerytów, którzy osiągnęli wiek emerytalny, o którym mowa w art. 24 ust. 1a i 1b oraz w art. 27 ust. 2 i 3, z zastrzeżeniem art. 103a.

2a. (uchylony).

3. Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty.

4. (uchylony).

Art. 103a. Prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Art. 104. 1. Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

1a. Dla emerytów i rencistów prowadzących pozarolniczą działalność za przychód, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.

2. Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą.

4. Przepisy ust. 1, 1a i 2 stosuje się również do osób wyłączonych z obowiązku ubezpieczenia społecznego z tytułu ustalenia prawa do emerytury i renty lub wykonujących działalność niepodlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z uwagi na podleganie temu obowiązkowi z innego tytułu.

5. Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do honorariów z tytułu działalności twórczej i artystycznej.

6. Za przychód, o którym mowa w ust. 1, uważa się również kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, wypłacanego na podstawie przepisów Kodeksu pracy, i kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.

7. Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

8. W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, nie wyżej jednak niż 130% tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998 r. w wysokości:

1) 24% kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. – dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy;

2) 18% kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 – dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy;

3) 20,4% kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 – dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba.

9. Kwoty maksymalnych zmniejszeń, o których mowa w ust. 8, podlegają podwyższeniu, przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w kolejnych terminach waloryzacji.

10. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej »Monitor Polski«:

1) w terminie do 14 dnia roboczego drugiego miesiąca każdego kwartału kalendarzowego – kwoty przychodu, o których mowa w ust. 7 i 8, z zaokrągleniem w górę do pełnych 10 groszy;

2) w terminie do 14 roboczego dnia listopada – kwoty graniczne przychodu dla mijającego roku kalendarzowego.”

Artykuł 103 ust. 2 u.e.r. stanowi, że ograniczeń związanych z zawieszaniem i zmniejszaniem emerytury nie stosuje się do emerytów, którzy osiągnęli wiek emerytalny, o którym mowa w art. 24 ust. 1a i 1b u.e.r. oraz w art. 27 ust. 2 i 3 u.e.r., z zastrzeżeniem art. 103a.

Na mocy powyższego przepisu spod rygoru zawieszenia i zmniejszenia prawa do emerytury wyłączeni są jedynie emeryci, którzy osiągnęli wiek emerytalny:

„Art. 24 ust. 1b. Wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w okresie:

1) od dnia 1 stycznia 1949 r. do dnia 31 marca 1949 r. wynosi co najmniej 65 lat i 5 miesięcy;

2) od dnia 1 kwietnia 1949 r. do dnia 30 czerwca 1949 r. wynosi co najmniej 65 lat i 6 miesięcy;

3) od dnia 1 lipca 1949 r. do dnia 30 września 1949 r. wynosi co najmniej 65 lat i 7 miesięcy;

4) od dnia 1 października 1949 r. do dnia 31 grudnia 1949 r. wynosi co najmniej 65 lat i 8 miesięcy;

5) od dnia 1 stycznia 1950 r. do dnia 31 marca 1950 r. wynosi co najmniej 65 lat i 9 miesięcy;

6) od dnia 1 kwietnia 1950 r. do dnia 30 czerwca 1950 r. wynosi co najmniej 65 lat i 10 miesięcy;

7) od dnia 1 lipca 1950 r. do dnia 30 września 1950 r. wynosi co najmniej 65 lat i 11 miesięcy;

8) od dnia 1 października 1950 r. do dnia 31 grudnia 1950 r. wynosi co najmniej 66 lat;

9) od dnia 1 stycznia 1951 r. do dnia 31 marca 1951 r. wynosi co najmniej 66 lat i 1 miesiąc;

10) od dnia 1 kwietnia 1951 r. do dnia 30 czerwca 1951 r. wynosi co najmniej 66 lat i 2 miesiące;

11) od dnia 1 lipca 1951 r. do dnia 30 września 1951 r. wynosi co najmniej 66 lat i 3 miesiące;

12) od dnia 1 października 1951 r. do dnia 31 grudnia 1951 r. wynosi co najmniej 66 lat i 4 miesiące;

13) od dnia 1 stycznia 1952 r. do dnia 31 marca 1952 r. wynosi co najmniej 66 lat i 5 miesięcy;

14) od dnia 1 kwietnia 1952 r. do dnia 30 czerwca 1952 r. wynosi co najmniej 66 lat i 6 miesięcy;

15) od dnia 1 lipca 1952 r. do dnia 30 września 1952 r. wynosi co najmniej 66 lat i 7 miesięcy;

16) od dnia 1 października 1952 r. do dnia 31 grudnia 1952 r. wynosi co najmniej 66 lat i 8 miesięcy;

17) od dnia 1 stycznia 1953 r. do dnia 31 marca 1953 r. wynosi co najmniej 66 lat i 9 miesięcy;

18) od dnia 1 kwietnia 1953 r. do dnia 30 czerwca 1953 r. wynosi co najmniej 66 lat i 10 miesięcy;

19) od dnia 1 lipca 1953 r. do dnia 30 września 1953 r. wynosi co najmniej 66 lat i 11 miesięcy;

20) po dniu 30 września 1953 r. wynosi co najmniej 67 lat.”

„Art. 27 ust. 3. Wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w okresie:

1) do dnia 31 grudnia 1947 r. wynosi co najmniej 65 lat;

2) od dnia 1 stycznia 1948 r. do dnia 31 marca 1948 r. wynosi co najmniej 65 lat i 1 miesiąc;

3) od dnia 1 kwietnia 1948 r. do dnia 30 czerwca 1948 r. wynosi co najmniej 65 lat i 2 miesiące;

4) od dnia 1 lipca 1948 r. do dnia 30 września 1948 r. wynosi co najmniej 65 lat i 3 miesiące;

5) od dnia 1 października 1948 r. do dnia 31 grudnia 1948 r. wynosi co najmniej 65 lat i 4 miesiące.”

Innymi słowy, po osiągnięciu powyższego wieku, na zawieszenie lub zmniejszenie wysokości emerytury nie ma wpływu przychód uzyskany przez emeryta.

Niemniej jednak art. 103 ust. 2 u.e.r. stosuje się z zastrzeżeniem art. 103a u.e.r. Zatem na mocy tego przepisu, w każdym przypadku prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Z Pana zaś relacji wynika, że po nabyciu prawa do emerytury kontynuuje Pan zatrudnienie u tego samego zagranicznego pracodawcy. Zatem w takiej sytuacji prawo do emerytury powinno ulec zawieszeniu na podstawie art. 103a u.e.r.

Nadmienić jednak należy, że obowiązek wynikający z art. 103a u.e.r. (wymóg rozwiązania stosunku pracy) „znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w dniu jego wejścia w życie i później, tj. po dniu 1 stycznia 2011 r., jak też do osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie obowiązywania art. 103 ust. 2a u.e.r.f.u.s. (do dnia 07.01.2009 r.), a więc przepisu uniemożliwiającego realizację prawa do emerytury do czasu rozwiązania stosunku pracy” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt III AUa 1122/13).

Jednakże z Pana relacji wynika, że nabył Pan prawo do emerytury w Polsce w ubiegłym roku. Zatem art. 103a u.e.r. wówczas już obowiązywał.

Moim zdaniem, kontynuowanie zatrudnienia należałoby zgłosić do ZUS. Zasadniczo bowiem ZUS w takiej sytuacji powinien był wydać decyzję ustalającą prawo do emerytury i jednocześnie zawiesić jej wypłatę do czasu przedstawienia dokumentu wskazującego na rozwiązanie stosunku pracy. Chyba że składając wniosek o ustalenie prawa do emerytury, nie poinformował Pan ZUS, że dalej pracuje. A jest to o tyle istotne, że art. 138 u.e.r. stanowi:

Art. 138. 1. Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.

2. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się:

1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.”

Odnośnie zaś drugiego pytania: czy ubieganie się o emeryturę w Niemczech nie będzie stało w kolizji z emeryturą polską, należy wskazać, że zagadnienie to reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (zwane dalej „rozporządzeniem”).

Na wstępie wyjaśnić należy, że nie będzie Pan uprawniony do dwóch emerytur, nawet po nabyciu do niej prawa w Niemczech. Artykuł 10 rozporządzenia stanowi:

Art. 10. Zakaz kumulacji świadczeń

„O ile nie określono inaczej, niniejsze rozporządzenie nie przyznaje ani nie utrzymuje prawa do kilku świadczeń tego samego rodzaju za jeden i ten sam okres ubezpieczenia obowiązkowego.”

Natomiast Pana emerytura będzie składała się ze świadczenia niemieckiego i polskiego, proporcjonalnie do przepracowanych lat w danym Państwie (art. 52 rozporządzenia).

Wniosek o ustalenie takiego połączonego prawa do emerytury będzie Pan składał w Państwie zamieszkania.

Opis sprawy z września 2017 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »