Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

W którym miesiącu przejść na emeryturę?

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2021-10-08

Za miesiąc kończę 60 lat. Chcę przejść na emeryturę. Prowadzę działalność gospodarczą. Pracę rozpoczęłam w 1980 roku. Jedyny okres to jeden miesiąc w 1981 r. W którym miesiącu najkorzystniej byłoby dla mnie złożyć wniosek o emeryturę?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W którym miesiącu przejść na emeryturę?

Data przejścia na emeryturę

Zasada obecnie jest prosta – im później złoży Pani wniosek, tym emerytura powinna być wyższa, bowiem pracując, co miesiąc odkłada Pani składki – dodatkowe na konto emerytalne, które będą podlegać waloryzacji za kolejne kwartały.

Według obecnie obowiązujących przepisów prawo do emerytury zależy wyłącznie od spełnienia warunku wieku. Staż pracy nie jest warunkiem uzyskania prawa do emerytury. Wysokość emerytury zależy natomiast od zgromadzonych składek na koncie ubezpieczeniowym.

Podstawa obliczenia emerytury

Podstawę obliczenia emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. stanowi, zgodnie z przepisami art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353; dalej jako – uer) „kwota zebranych składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego”.

Waloryzacja polega na pomnożeniu zewidencjonowanych składek przez wskaźnik waloryzacji (art. 25 ust. 5 uer). Definicję wskaźnika waloryzacji składek zawiera art. 25 ust. 6 uer. Waloryzację składek przeprowadza się corocznie od dnia 1 czerwca każdego roku, poczynając od waloryzacji za rok 2000. Waloryzacji podlega kwota, która została zgromadzona na koncie ubezpieczonego na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja.

Waloryzacja kwartalna

Ponadto przy ustalaniu wysokości emerytury kwota składek na ubezpieczenie emerytalne znajdujących się na koncie ubezpieczonego po dniu 31 stycznia roku, za który przeprowadzono ostatnią waloryzację, jest jeszcze waloryzowana kwartalnie (art. 25a ust. 1 uer). Waloryzacja kwartalna polega na pomnożeniu składek znajdujących się na koncie ubezpieczonego przez wskaźnik waloryzacji, określony w art. 25a ust. 5 uer w zw. z art. 25a ust. 4 uer. Waloryzacja kwartalna uzależniona jest od tego, w jakim kwartale danego roku ustalana będzie wysokość świadczenia: Jeżeli wysokość emerytury ustalana będzie:

  • w I kwartale danego roku – to ostatniej kwartalnej waloryzacji dokonuje się za III kwartał poprzedniego roku,
  • w II kwartale danego roku – to ostatniej kwartalnej waloryzacji dokonuje się za IV kwartał poprzedniego roku,
  • w III kwartale danego roku – to ostatniej kwartalnej waloryzacji dokonuje się za I kwartał danego roku,
  • w IV kwartale danego roku – to ostatniej kwartalnej waloryzacji dokonuje się za II kwartał danego roku.

Zarówno wskaźnik waloryzacji składek za poprzedni rok, jak i wskaźnik waloryzacji za poprzedni kwartał, ogłasza Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w „Monitorze Polskim” do dnia 25. dnia miesiąca poprzedzającego termin waloryzacji (art. 25 ust. 12 uer).

Zgodnie z ustawą emerytalną:

„Art. 26. 1. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego. (…)

6. Jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, do ustalenia wysokości emerytury zgodnie z ust. 1 stosuje się tablice trwania życia obowiązujące w dniu, w którym ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn”.

Im dłużej będzie Pani pracowała, tym więcej składek Pani zgromadzi. Za dłuższy okres przeprowadzona zostanie waloryzacja (składki zostaną zwaloryzowane za każdy rok lub kwartał), a tablica wieku zostanie zastosowana – albo ta dla wieku przejścia na emeryturę, albo ta z dnia osiągnięcia wieku – w zależności od tego, która będzie korzystniejsza.

Zgodnie z treścią art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440 z późn.zm.) świadczenie wypłaca się, poczynając od dnia powstanie prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.

Wypłata świadczenia emerytalnego

Powyższy przepis wyraża zasadę obowiązującą w ubezpieczeniach społecznych, że świadczenie wypłaca się od dnia powstania prawa do niego, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, uzależniając tym samym początkową datę wypłaty świadczenia od daty złożenia wniosku o to świadczenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2012 roku, sygn. akt II UK 146/12, LEX). Mimo zatem, że prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego powstaje z mocy prawa, a decyzja organu rentowego ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, samo spełnienie się przesłanek warunkujących prawo do świadczenia nie stanowi podstawy do wypłaty tego świadczenia. Podstawą i jednocześnie warunkiem sine qua non stanowi wniosek uprawionego do przyznania mu świadczenia. Tylko złożenie stosownego wniosku skutkuje wypłatą danego świadczenia. Powyższe wynika z decydującej funkcji woli uprawnionego, którą przypisał uprawnionemu ustawodawca. To uprawniony do świadczenia decyduje, czy i kiedy skorzystać z prawa do świadczenia, do którego prawo nabył z mocy prawa po spełnieniu określonych w przepisach przesłanek. Uprawniony może również nie korzystać z przysługującego mu prawa.

Dopiero zatem konsekwencją złożenia stosownego wniosku uprawnionego jest obowiązek organu rentowego ustalenia prawa danego uprawnionego do świadczenia, a następnie jego wypłata. Moment wyrażenia woli uprawnionego pobierania świadczenia determinuje powstanie obowiązku wypłaty tego świadczenia.

Powyższe wynika z konieczności odróżnienia nabycia prawa do świadczeń od uzyskania świadczeń wynikających z tego prawa (wypłata świadczenia). W wyroku z dnia 22 listopada 2006 roku Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt III UK 95/06 podkreślił samodzielny charakter obu instytucji jako uregulowanych odrębnymi przepisami, mającymi różne znaczenie w obrocie prawnym. I tak o nabyciu prawa do świadczeń mówi art. 100 ustawy emerytalnej przewidujący powstanie prawa do świadczeń z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Natomiast o wypłacie świadczenia stanowi art. 129 ust. 1 ustawy nakazujący wypłacania świadczenia od dnia powstania prawa do tego świadczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o jego wypłatę. Wynika z tego, iż istnienia prawa do świadczeń, wiążące się ze spełnieniem warunków jego nabycia, nie można utożsamiać z przyznaniem świadczenia (jego wypłatą). Jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie rozstrzygnął Sąd Najwyższy, który stwierdził, iż przyznaniem świadczenia jest ustalenie prawa do jego pobierania, a więc wypłaty (tak SN w uchwale 7 z dnia 27 listopada 1989 roku, sygn. akt III UZP 11/89, LEX). Samo zatem spełnienie się przesłanek warunkujących prawo do świadczenia in abstracto nie stanowi postawy do wypłaty świadczenia. Podstawę taką stanowi wniosek o przyznanie, a następnie wypłacenie świadczenia, tak więc niewątpliwie ustawodawca przypisał decydującą rolę woli uprawnionego, który nawet jeżeli spełnia przesłanki nabycia prawa do świadczenia nie musi z niego korzystać. Konsekwencją tego jest to, że dopiero złożenie wniosku o świadczenie powoduje obowiązek jego wypłaty (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2014 roku, sygn. akt II UK 398/13). Zatem tylko od ubezpieczonego zależy, czy złoży do organu rentowego wniosek o świadczenie, czy też nie. Złożenie wniosku stanowi tym samym wymóg formalny dla uzyskania prawa do świadczenia.

Miesiąc złożenia wniosku

Dopóki Pani nie zgłosi wniosku, emerytura nie zostanie naliczana. Jest jeden szkopuł. Nie powinna Pani – za nic w świecie – składać wniosku w czerwcu, albowiem ominie Panią jedna waloryzacja. Emerytura z wniosku złożonego w czerwcu jest zawsze niższa niż ta złożona w maju czy lipcu.

Odpowiadając na Pani pytanie – im później złoży Pani wniosek, tym lepiej, a nadto – byle nie w czerwcu.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Komentarze (0):



Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie » Szukamy prawnika »