Kategoria: Emerytura

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wcześniejsza emerytura rolnicza dla matki a działalność gospodarcza ojca

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2018-06-27

Pytanie dotyczy wcześniejszej emerytury rolniczej oraz zasad bycia „domownikiem”. Mama skończyła 55 lat i ma 33 lata opłaconych składek. Chciałaby przejść na wcześniejszą emeryturę. Tata natomiast prowadzi działalność gospodarczą (ma 57 lat, podwójne składki). Wspólnie posiadają 36 arów, a 2,5 ha posiada mama. Wszyscy, czyli rodzice i syn, mieszkają w jednym gospodarstwie. Przychodzą nam do głowy dwa rozwiązania, które z nich według przepisów jest realne? 1. Jeśli mama przepisze wszystko na syna, aby przejść na wcześniejszą emeryturę, czy tata będzie mógł nadal prowadzić działalność na KRUS i przejść pod ubezpieczenie syna? Jeśli jest to możliwe, czy w trakcie przepisania gruntów będzie musiał zamknąć i następnie otworzyć na nowo działalność? 2. Gdyby mama użyczyła tacie pola, czy wtedy może przejść na wcześniejszą emeryturę, a tata nadal prowadzić działalność?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Panie Mecenasie! Bardzo dziękujemy za całą pomoc - wiele wątpliwości nam Pan wyjaśnił . Sądzę, że dalej będziemy próbować same rozplątywać te nasze sprawy, choć jeśli napotkamy kolejne trudności, pozwolimy sobie w nowych zapytaniach skorzystać z Pańskiej pomocy. Jeszcze raz serdecznie dziękujemy.
Ewa, 70 lat, obecnie emerytka
Bardzo dziękuje Pani Izabeli za niezwykle klarowną poradę prawną. To już kolejny raz kiedy korzystam z usług portalu i wiem, że jak tylko będę potrzebował prawnego wsparcia to tu wrócę. Pozdrawiam
Miłosz, 31 lat
Bardzo fajna sprawa. Porada prawna bez ruszania się z domu i poszukiwania kancelarii. I do tego prawie błyskawiczna odpowiedź. Z udzielonej odpowiedzi jestem zadowolona. Co do ceny, to nie wiem czy zapłaciłam dużo czy mało, bo nie korzystałam wcześniej z porad prawników, więc nie mam porównania. Wydaje mi się jednak, że cena nie była zbyt niska w porównaniu do stopnia złożoności sprawy.
Barbara
Rzeczowe wyjaśnienie i informacja której nie mogłam nigdzie znaleźć, nikt nie potrafił konkretnie odpowiedzieć co mam zrobić, jaki wniosek mam złożyć. Cena bardzo sensowna, zwłaszcza że bez wychodzenia z domu, bez starty czasu, paliwa i wszelkiego po drodze wiem co mam zrobić.
Ewa, 35 lat, Pracownik IT
Serdeczne i szczere podziękowania dla Pana Janusza Polanowskiego za okazaną pomoc i doradztwo. Pełen profesjonalizm. Polecam.
Dawid, 29 lat, Przedsiębiorca

Emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu (rolnikowi, domownikowi), który spełnia łącznie następujące warunki:

  1. osiągnął wiek emerytalny,
  2. podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.

Okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu to okres ubezpieczenia społecznego rolników począwszy od 1 stycznia 1991 r.

W wyniku zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 637) od 1 stycznia 2013 r. o emeryturę rolniczą w dotychczasowym wieku emerytalnym (60 lat – kobieta, 65 lat – mężczyzna) będą mogły ubiegać się wyłącznie: kobiety urodzone do dnia 31 grudnia 1952 r. i mężczyźni urodzeni do dnia 31 grudnia 1947 r.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje również możliwość przyznania ubezpieczonemu rolnikowi emerytury rolniczej, jeśli spełni on łącznie warunki dotyczące:

  1. wieku 55 lat, jeśli jest kobietą, albo 60 lat, jeśli jest mężczyzną,
  2. podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat,
  3. zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.

Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi przez powołaną ustawę z dnia 11 maja 2012 r. emerytura wcześniejsza będzie przyznawana tylko tym rolnikom, którzy wymienione wyżej warunki spełnią do dnia 31 grudnia 2017 r.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przy ustalaniu prawa do emerytury rolniczej nie uwzględnia się okresów ubezpieczenia innego niż rolnicze – zmiana wprowadzona ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1097).

Zgodnie zaś z ust. 4 art. 28 ustawy uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając:

1) gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:

a) małżonkiem emeryta lub rencisty,

b) jego zstępnym lub pasierbem,

c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,

d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c;

2) gruntów trwale wyłączonych z produkcji rolniczej na podstawie odrębnych przepisów, w tym zalesionych gruntów rolnych;

3) gruntów i działów specjalnych należących do małżonka, z którym emeryt lub rencista zawarł związek małżeński po ustaleniu prawa do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia;

4) własności (udziału we współwłasności) nieustalonej odpowiednimi dokumentami urzędowymi, jeżeli grunty będące przedmiotem tej własności (współwłasności) nie znajdują się w posiadaniu rolnika lub jego małżonka.

Mama musi więc zaprzestać działalności rolniczej.

Przepis art. 6 ustawy zawierający słowniczek, definiując pojęcia: „gospodarstwo rolne” i „działalność rolnicza” odwołuje się do kryterium funkcjonalnego, pomijając kwestię własności i posiadania. Zgodnie z art. 6 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 roku , działalnością rolniczą jest działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej, rybnej i leśnej.

Na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników rolnik uzyskuje prawo do świadczeń bez konieczności wyzbycia się gospodarstwa rolnego, a własność gospodarstwa nie jest cechą ubezpieczonego rolnika. Zgodnie z powołaną wyżej ustawą ubezpieczenie społeczne rolników oparte jest bowiem na konstrukcji stosunku ubezpieczenia społecznego, który charakteryzuje się finansowaniem z funduszu tworzonego ze składek osobowych, niezależnych od obszaru gospodarstwa rolnego oraz prawem do świadczeń oderwanym od przekazania gospodarstwa rolnego. Ustawa ta przewiduje nabycie prawa do świadczeń niezależnie od zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, albowiem rolnik uzyskuje prawo do świadczeń nie dlatego, że wyzbył się własności lub posiadania gospodarstwa rolnego, lecz dlatego, że z powodu wieku lub stanu zdrowia utracił zdolność do pracy w gospodarstwie, czyli możliwość jego prowadzenia.

Art. 38 ustawy zawiera domniemanie, iż:

1) właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach;

2) podatnik podatku rolnego lub podatku od dochodu z działów specjalnych prowadzi działalność rolniczą w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania;

3) jeżeli własność lub dzierżawa gruntów, o których mowa w pkt 1, przysługuje kilku osobom lub jeżeli obowiązek podatkowy, o którym mowa w pkt 2, ciąży na kilku osobach – każda z tych osób uczestniczy w prowadzeniu działalności rolniczej;

4) osoba bliska rolnikowi, spełniająca warunki określone w art. 6 pkt 2 lit. a i b, stale pracuje w gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy – jeżeli okoliczność ta została stwierdzona zgodnym oświadczeniem rolnika i tej osoby.

Domniemanie, o którym mowa, zgodnie z zasadami ogólnymi, może być jednak obalone przy pomocy wszelkich środków dowodowych. Możliwości prowadzenia postępowania dowodowego nie wyłącza przy tym art. 28 cytowanej ustawy.

Mama zatem nie musi przepisywać gospodarstwa na syna, ale musi zaprzestać działalności rolniczej. Przekazanie gospodarstwa jest oczywiście najprostszym rozwiązaniem. Pozostaje kwestia działalności gospodarczej taty, który musiałby spełniać warunki definicji domownika.

Zgodnie z przepisem art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik lub domownik, który rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczyna współpracę przy prowadzeniu tej działalności, może nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, jeśli:

1) podlegał temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata i nadal prowadzi działalność rolniczą, lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub w dziale specjalnym w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników;

2) złoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczęcia współpracy przy jej prowadzeniu. Niezachowanie terminu na złożenie oświadczenia jest równoznaczne z ustaniem ubezpieczenia od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy jej prowadzeniu. Oświadczenie można złożyć na wniosku o wpis do centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej (CEIDG-1). Złożenie wniosku w tej formie do organu ewidencyjnego traktowane jest jak dotrzymanie terminu złożenia oświadczenia w KRUS;

3) nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym;

4) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;

5) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (jeżeli działalność ta była prowadzona) nie przekracza określonej kwoty granicznej. Roczna kwota graniczna podlega corocznej waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem i jest ogłaszana w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej »Monitor Polski«, w drodze obwieszczenia ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.”

Tata nie będzie zaczynał działalności gospodarczej, ale będzie ją kontynuował. Ważne, aby miał ubezpieczenie z mocy ustawy bez przerwy. Niestety jednak sądy niekiedy uznają, iż jedynie rozpoczęcie prowadzenia działalności daje podstawy do kontynuowania ubezpieczenia KRUS.

Podleganie określonemu ubezpieczeniu społecznemu, które wynika z przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym, może być wolą ubezpieczonych regulowane tylko w zakresie przewidzianym przez ustawę (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 lutego 1999 r., II UKN 435/98 OSNAPiUS 2000 r. 6, poz. 244 i z dnia 11 lutego 1999 r., II UKN 461/98, OSNAPiUS 2000 nr 7, poz. 286), zatem zamiar rolnika pozostania w systemie rolniczego ubezpieczenia społecznego może być skutecznie wyrażony tylko w chwili podejmowania przez niego działalności gospodarczej, ale już nie w trakcie jej prowadzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2006 r., III UK 46/06, OSNP 2007 nr 15 – 16, poz. 233). Zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników konieczną przesłanką podlegania ubezpieczeniom rolniczym przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą jest jednoczesne prowadzenie nadal przez te osoby działalności rolniczej lub stała praca w gospodarstwie rolnym.

Jednak linia orzecznicza nie jest jednolita.

Rozumiem, że tata jest ubezpieczony obecnie jako domownik i jako domownik będzie nadal ubezpieczony, ale tym razem zgłoszony przez syna. Tu nie powinno być problemu, ale – aby nie narazić się na drogę sądową – warto wystąpić do KRUS z zapytaniem o interpretację. Moim jednak zdaniem nic się tu nie zmienia. Tata nadal będzie domownikiem. Problem pojawi się przy rejestracji rolnika – taty – jako domownika. Bowiem nie rozpoczyna działalności rolniczej jako domownik. Tylko z tym może być problem, stąd dobrze byłoby uzyskać wiążącą odpowiedź od KRUS, aby uniknąć walki w sądzie.

Opis sprawy z lipca 2017 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »