Kategoria: Zasiłki

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zasiłkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wysoki zasiłek macierzyński dla prowadzącej działalność

Marta Handzlik • Opublikowane: 2016-01-11

Od kilku lat prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą i opłacam najniższe składki ZUS. Jestem mężatką, spodziewamy się pierwszego dziecka. W jaki sposób można otrzymać najwyższy zasiłek macierzyński: podnosząc na jeden miesiąc składkę ubezpieczenia, czy zawieszając prowadzenie działalności gospodarczej i zatrudniając się na jeden miesiąc na umowę o pracę w jakiejś firmie?

Marta Handzlik

»Wybrane opinie klientów

Panie Mecenasie! Bardzo dziękujemy za całą pomoc - wiele wątpliwości nam Pan wyjaśnił . Sądzę, że dalej będziemy próbować same rozplątywać te nasze sprawy, choć jeśli napotkamy kolejne trudności, pozwolimy sobie w nowych zapytaniach skorzystać z Pańskiej pomocy. Jeszcze raz serdecznie dziękujemy.
Ewa, 70 lat, obecnie emerytka
Bardzo dziękuje Pani Izabeli za niezwykle klarowną poradę prawną. To już kolejny raz kiedy korzystam z usług portalu i wiem, że jak tylko będę potrzebował prawnego wsparcia to tu wrócę. Pozdrawiam
Miłosz, 31 lat
Bardzo fajna sprawa. Porada prawna bez ruszania się z domu i poszukiwania kancelarii. I do tego prawie błyskawiczna odpowiedź. Z udzielonej odpowiedzi jestem zadowolona. Co do ceny, to nie wiem czy zapłaciłam dużo czy mało, bo nie korzystałam wcześniej z porad prawników, więc nie mam porównania. Wydaje mi się jednak, że cena nie była zbyt niska w porównaniu do stopnia złożoności sprawy.
Barbara
Rzeczowe wyjaśnienie i informacja której nie mogłam nigdzie znaleźć, nikt nie potrafił konkretnie odpowiedzieć co mam zrobić, jaki wniosek mam złożyć. Cena bardzo sensowna, zwłaszcza że bez wychodzenia z domu, bez starty czasu, paliwa i wszelkiego po drodze wiem co mam zrobić.
Ewa, 35 lat, Pracownik IT
Serdeczne i szczere podziękowania dla Pana Janusza Polanowskiego za okazaną pomoc i doradztwo. Pełen profesjonalizm. Polecam.
Dawid, 29 lat, Przedsiębiorca

Prawo do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego, jak również zasady obliczania tych świadczeń zostały określone w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej „u.ś.p.ch.m.”) Ustawa ta odrębnie reguluje zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących pracownikom i ubezpieczonych niebędących pracownikami, choć przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków przysługujących tym ostatnim stosuje się odpowiednio niektóre przepisy regulujące podstawy wymiaru zasiłków przysługujących pracownikom.

Obecnie podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego przedsiębiorcom, co do zasady, stanowi przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym nastąpił poród.

W przypadku gdy przedsiębiorca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu krócej niż 12 miesięcy kalendarzowych podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowi przeciętny miesięczny przychód za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli poród następuje przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego przedsiębiorcy stanowi najniższa miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe. Natomiast w przypadku, gdy poród następuje przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, a okres ubezpieczenia chorobowego rozpoczął się nie później niż 30 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu np. stosunku pracy, podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowi przychód ubezpieczonego za pierwszy kalendarzowy miesiąc ubezpieczenia chorobowego, po uzupełnieniu do pełnej miesięcznej kwoty, od której zostałaby opłacona składka na ubezpieczenie chorobowe, gdyby ubezpieczony podlegał temu ubezpieczeniu przez pełny miesiąc kalendarzowy.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W podstawie wymiaru zasiłku macierzyńskiego przedsiębiorcy uwzględnia się przychód za okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej. ZUS jako okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej traktuje także kolejne okresy podlegania ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu tej działalności trwające bez przerwy albo gdy przerwa przypada na dzień ustawowo wolny od pracy.

Dla potrzeb u.ś.p.ch.m. za przychód uważa się kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe ubezpieczonego niebędącego pracownikiem, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe. Podstawę wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy stanowi zadeklarowana przez niego kwota, która nie może być wyższa niż 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia oraz nie może być niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia albo 30% minimalnego wynagrodzenia.

Przedstawiony wyżej sposób ustalania podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego przedsiębiorcy w połączeniu z tym, że ten zasiłek przysługuje już od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego (tj. nie jest wymagany okres wyczekiwania), powoduje, że bardzo często w celu uzyskania wysokiego zasiłku macierzyńskiego kobiety prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą zgłaszają się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na pełny miesiąc kalendarzowy przed porodem, a jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (w tym dobrowolne ubezpieczenie chorobowe) deklarują kwotę 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W konsekwencji zasiłek macierzyński ustalany jest przez ZUS od maksymalnej podstawy wymiaru i przysługuje on w maksymalnej wysokości pomimo krótkiego okresu podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.

Innym sposobem na uzyskanie wysokiego zasiłku macierzyńskiego jest wyrejestrowanie się z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na co najmniej 31 dni, a następnie ponowne przystąpienie do tego ubezpieczenia i opłacanie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe od maksymalnej podstawy wymiaru. W takim bowiem przypadku przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego brany jest pod uwagę jedynie przychód za ostatni nieprzerwany okres ubezpieczenia chorobowego.

Wejście w życie proponowanych przez rząd zmian w zakresie ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym niebędącym pracownikami sprawi, że podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego przedsiębiorcy, który podlegał ubezpieczeniu chorobowemu krócej niż 12 miesięcy kalendarzowych, będzie stanowiła suma:

  1. przeciętnej miesięcznej najniższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwot, o których mowa w art. 3 pkt 4 u.ś.p.ch.m., za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku, oraz
  2. kwoty stanowiącej iloczyn 1/12 przeciętnej kwoty zadeklarowanej jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, w części przewyższającej najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwot, o których mowa w art. 3 pkt 4 u.ś.p.ch.m., za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia, z których przychód podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku, oraz liczby tych miesięcy (art. 1 pkt 9 projektu ustawy).

Powyższe oznacza, że po wejściu w życie omawianych zmian, opłacanie przez przedsiębiorcę składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe od maksymalnej podstawy wymiaru (tj. 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) będzie pozwalało uzyskać zasiłek macierzyński w maksymalnej wysokości tylko wówczas, gdy będzie to miało miejsce przez okres co najmniej 12 miesięcy kalendarzowych. Jeżeli natomiast przedsiębiorca będzie objęty dobrowolnym ubezpieczeniem krócej niż 12 miesięcy kalendarzowych, nawet opłacanie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe od maksymalnej podstawy wymiaru za wszystkie pełne miesiące kalendarzowe tego ubezpieczenia nie pozwoli mu na uzyskanie zasiłku macierzyńskiego w takiej wysokości. W takim przypadku będzie następowało swoiste uśrednienie podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego. Będzie ją bowiem stanowiła suma przeciętnej najniższej podstawy wymiaru składek (po doliczeniu kwot, o których mowa w art. 3 pkt 4 u.ś.p.ch.m.) za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia chorobowego i 1/12 przeciętnej kwoty nadwyżki ponad kwotę najniższej podstawy wymiaru (po odliczeniu kwot, o których mowa w art. 3 pkt 4 u.ś.p.ch.m.) za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia chorobowego.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw zawiera również przepisy, które określają, kiedy zasiłek macierzyński przysługujący przedsiębiorcy będzie naliczany już według nowych zasad, a kiedy przy jego obliczaniu będzie stosowało się dotychczasowe zasady. Decydujące znaczenie w tym zakresie będzie miał dzień nabycia prawa do zasiłku macierzyńskiego przez przedsiębiorcę, a więc w zdecydowanej większości przypadków dzień, w którym kobieta objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej urodzi dziecko. To w oparciu o ten dzień będzie ustalało się, na podstawie których przepisów będzie ustalana podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego przedsiębiorcy.

Jeżeli prawo do zasiłku macierzyńskiego przedsiębiorcy powstanie przed wejściem w życie nowych zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym niebędącym pracownikami, zasiłek macierzyński będzie wypłacany na zasadach i w wysokości obowiązujących przed tym dniem, za cały okres, za który przysługuje ten zasiłek (art. 23 ust. 1 projektu ustawy). W konsekwencji, jeżeli prawo do zasiłku macierzyńskiego przedsiębiorcy powstanie nie wcześniej niż w dniu, w którym zaczną obowiązywać nowe zasady ustalania wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym niebędącym pracownikami, zasiłek macierzyński będzie wypłacany na zasadach i w wysokości wynikających już z nowych przepisów.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych działa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tą ustawą do zakresu działania Zakładu należy między innymi: stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także dysponowanie środkami finansowymi Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym Zakład ma obowiązek podejmowania działań zapobiegających uzyskiwaniu ochrony ubezpieczeniowej, w tym świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przez osoby nieuprawnione.

W przypadkach budzących wątpliwości, np. występowania o świadczenia w bardzo krótkim czasie od zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych lub pozyskania informacji, że dana osoba faktycznie nie świadczy pracy, podejmowane są postępowania wyjaśniające, w tym kontrole u płatników składek. Przedmiotem postępowania jest dokonanie ustaleń pozwalających na stwierdzenie, czy dana osoba posiada tytuł do ubezpieczeń, czy też zawarcie umowy o pracę miało na celu nie faktyczne świadczenie pracy, lecz uzyskanie nienależnych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W każdej sprawie indywidualnej dokonywana jest wnikliwa ocena zebranego materiału dowodowego. W sprawie spornej Zakład wydaje decyzję o wyłączeniu z ubezpieczeń, a w konsekwencji o odmowie prawa do zasiłku. Zakład nie kwestionuje więc dopuszczalności zatrudniania kobiet w ciąży, a jedynie przypadki zawierania pozornych umów o pracę – art. 83 K.c. Kwestia ta była m.in. przedmiotem orzeczeń Sądu Najwyższego, który kilkakrotnie potwierdzał stanowisko ZUS-u.

W razie stwierdzenia, że stosunek pracy nie został nawiązany albo nie jest realizowany, co jest jednoznaczne ze stwierdzeniem, w drodze decyzji ZUS, braku podstaw do objęcia ubezpieczeniami społecznymi – nie przysługują osobie rzekomo zatrudnionej świadczenia z ubezpieczeń społecznych, w tym zasiłki chorobowe, jak również zasiłki macierzyńskie z ubezpieczenia chorobowego.

Podsumowując – odradzam zatrudnianie się gdzieś na umowę o pracę na miesiąc, gdyż wtedy narazicie się Państwo na kontrolę ZUS. Lepiej przerwać na 31 dni opłacanie składki chorobowej i potem opłacać ją od najwyższej podstawy, wówczas podstawa zasiłku będzie liczona tylko z tych najwyższych składek. Jest tu jednak małe ryzyko – po pierwsze po takiej przerwie żona nie będzie mogła przez 90 dni korzystać z odpłatnego zwolnienia lekarskiego. Po drugie – jeśli planowana zmiana przepisów wejdzie w życie, może się okazać, że opłacanie wysokiej składki w myśl nowych przepisów nie miało znaczenia. Jednak nadal nie wiadomo kiedy i w jakim kształcie przepisy wejdą w życie.

Opis stanu faktycznego z marca 2015 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zasiłkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »