Kategoria: Zasiłki

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zasiłkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zasiłek macierzyński kobiety prowadzącej działalność gospodarczą

Wioletta Dyl • Opublikowane: 2015-02-06

Moja żona prowadziła działalność gospodarczą i opłacała zmniejszoną stawkę ZUS-owską, zawiesiła działalność z końcem lipca 2012 r. Żona jest w ciąży, stąd pytanie: w przypadku gdyby teraz wznowiła działalność i realnie prowadziła przez okres mniejszy niż miesiąc i do tego opłaciła składkę chorobową (w najwyższej kwocie), to jakiej wysokości zasiłek macierzyński by jej przysługiwał? Zakładamy, że urlop macierzyński zaczęłaby przed skończeniem miesiąca prowadzenia działalności po wznowieniu.

Wioletta Dyl

»Wybrane opinie klientów

Już drugi raz korzystam z Państwa porady i sądzę, że nie ostatni. Trzeba jedynie pamiętać, żeby dokładnie formułować pytanie. Usługa jest szybka i rzetelna, popartą dużą wiedzą.
Irena, ekonomista, 64 lata
Pełen profesjonalizm. Polecam. Odpowiedzą na każde pytanie rzetelnie i podparte wiedzą.
Monika, terapeuta, 42 lata
Bardzo się cieszę, że jest taki serwis. Odpowiedzi są udzielane szybko i rzeczowo. Jeśli będę w przyszłości potrzebowała skorzystać z porady prawniczej to na pewno zwrócę się ponownie. Dużą zaletą jest to, że można zadać kolejne pytanie do pytania już opłaconego bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
Bogusława, 56 lat
Kozystam pierwszy raz z państwa usług i jak narazie nie mam zadnych negatywnych komentarzy, uważam ze dziłaja państwo sprawnie i nawet lekkie opóźnienia nie są źle widziane
Iwona, 49 lata, ekonom
Rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi
Alicja, pedagog

Zapewne jak Panu wiadomo, generalną zasadą jest, że podstawę wypłaty zasiłku macierzyńskiego dla kobiet prowadzących działalność gospodarczą stanowi zadeklarowana kwota, która nie może być jednak mniejsza niż 60% i nie większa niż 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce.

Zasadą jest, że dla obliczenia zasiłku macierzyńskiego brany jest pod uwagę przychód, który przedsiębiorca zadeklarował w ZUS-ie do wyliczenia składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe. Co do zasady więc, podstawą, do obliczenia wysokości świadczeń jest średnia zadeklarowanego przychodu z ostatnich 12 miesięcy, kiedy Pana żona jako przedsiębiorca płaciła chorobowe. Jeśli natomiast ubezpieczenie chorobowe było opłacane krócej niż rok, to podstawą do wyliczenia zasiłku jest ten krótszy okres, zasadniczo nie mniej niż miesiąc.

Obecnie obowiązujące przepisy umożliwiają kobiecie ciężarnej prowadzącej działalność gospodarczą, która opłacała dotąd tzw. preferencyjny, ulgowy ZUS, albo też zwykły, zapewnienie sobie zasiłku macierzyńskiego w maksymalnej wysokości (miesięcznie 6.082,01 zł netto) na cały okres urlopu macierzyńskiego.

Możliwość taką potwierdził wyrok Sądu Najwyższego z grudnia 2005 (wyrok SN z 5 grudnia 2007 r., opubl. Lex nr 346189, sygn., akt II UK 106/07) stanowiąc, iż: „Sędziowie, uznali, że kobieta prowadząca własną firmę, wiedząc o tym, że jest w ciąży, na krótko przed porodem ma prawo zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i zadeklarować wysoką podstawę wymiaru składek po to, by otrzymać wysoki zasiłek macierzyński. Jeśli zadeklarowana kwota podstawy wymiaru składek nie przekracza kwoty maksymalnej, (czyli 250 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia), ZUS nie ma prawa z urzędu obniżać do minimalnej podstawy wymiaru składek, żeby zapłacić niższy zasiłek”.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Sąd uznał też, że bez znaczenia jest fakt, jak długo składka na ubezpieczenie chorobowe była opłacana przed złożeniem wniosku o zasiłek ani to, że wcześniej kobieta deklarowała niższą podstawę wymiaru składek.

Oznacza to dla Pana żony, że może w każdej chwili podnieść sobie wielkość opłacanych składek, ale oczywiście jest to związane z prowadzoną działalnością. I musi to być działalność rzeczywiście prowadzona, a nie założona tylko dla pozoru, czyli w celu uzyskania wysokiego zasiłku. To ważne, ponieważ ZUS może kwestionować taką praktykę. Pana żonie pomaga fakt, że mamy tu do czynienia z odwieszeniem działalności. Ponieważ, tak jak pisałam wyżej, wyrok SN mówi również, iż nieistotny jest czas opłacania składki, ani ich wielkość, to umożliwia Pana żonie po powrocie do pracy zmniejszyć sobie składki do minimum.

Zasiłek macierzyński przysługuje od razu bez okresu wyczekiwania.

Co więc Pana żona powinna uczynić? Należałoby w ZUS-ie jak najszybciej zadeklarować opłacanie składek w wyższej wysokości i je opłacać (za styczeń – do 10 lutego itd.). W takiej sytuacji ZUS wyliczy zasiłek za ostatni miesiąc opłacania składki. Ubezpieczenie chorobowe można zapłacić od najwyższej preferencyjnej podstawy co najmniej przez jeden pełny miesiąc, po to aby nabyć prawo do wysokiego zasiłku macierzyńskiego. Proszę pamiętać, że podstawa ta nie może być większa niż 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Z Pana żoną jest o tyle kłopot, iż mamy już dzisiaj 4 stycznia, a domyślam się, że dziecko ma przyjść na świat pod koniec stycznia, jest to nieco ryzykowne, tzn. gdy dziecko się urodzi zanim Pana żona podejmie ponowne opłacanie składki. Zważywszy, że ZUS nie bierze pod uwagę miesiąca, w którym nastąpił poród, może powstać problem, czy i w jakiej wysokości przysługuje tu zasiłek macierzyński. Ten problem był przedmiotem rozważania przez Sąd Najwyższy, który oddalając skargę kasacyjną ZUS (I UK 350/11), orzekł, że: matka, którą mąż na miesiąc przed porodem zgłosił do ZUS jako osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności gospodarczej, dostanie zasiłek macierzyński obliczony od maksymalnej zadeklarowanej podstawy.

Jak widać stan faktyczny różnił się o tyle, że dotyczył kobiety, którą mąż zgłosił do ubezpieczenia, jako osobę współpracującą. Myślę jednak, że co do zasady sytuacja jest niemal analogiczna z tą, którą Pan przedstawia w pytaniu, a zatem spokojnie możemy wyrok odnieść do Pana przypadku również.

W uzasadnieniu SN dodał, że ZUS – zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą – nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli mieści się ona w granicach określonych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie bowiem z ustawą o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, za podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem stanowi przychód za okres dwunastu miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do tego zasiłku, z tym że, jeżeli dziecko urodziło się przed upływem okresu 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia, podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowi przychód za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.

To oznacza, że Pana żona ma prawną możliwość ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie w maksymalnej kwocie. Jest to legalne i nie może być kwestionowane przez ZUS. ZUS ma w takiej sytuacji obowiązek wypłacać zasiłek w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku, czyli kwoty deklarowanej przez okres wynikający z ustawy, skoro przepisy nie dopuszczają w tym zakresie żadnej uznaniowości.

Co do dokumentów jakie należy złożyć ubiegając się o zasiłek macierzyński.

Na podst. art. 59 ust. 15 oraz art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wydane zostało Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Paragraf 12 tego rozporządzenia określa, jakie są wymagane dokumenty do przyznania i wypłaty zasiłku macierzyńskiego tj.:

„Dowodem do przyznania i wypłaty zasiłku macierzyńskiego jest:

1) zaświadczenie lekarskie stwierdzające przewidywana datę porodu lub skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,

2)zaświadczenie pracodawcy o okresie udzielonego urlopu macierzyńskiego – w razie wypłaty zasiłku macierzyńskiego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (to Pani nie dotyczy),

3)oświadczenie ubezpieczonej o urodzeniu pierwszego lub kolejnego dziecka”.

Od dnia 9 maja 2012 r. obowiązują przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Przepisy tego rozporządzenia wprowadziły nowe wzory druków stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków. Zmiana wzorów stosowanych dotąd druków wynikała m.in. z konieczności usunięcia ze wzorów druków pola z numerem NIP ubezpieczonego, którego podanie – zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 171, poz. 1016) – nie może być wymagane w stosunku do osoby ubezpieczonej. Nowy wzór dotyczy zaświadczenie płatnika składek – druk ZUS Z-3b (nowy druk) – dotyczący osób prowadzących działalność pozarolniczą, osób z nimi współpracujących i duchownych (zastąpił on dotychczasowy druk ZUS Z 3a).

Podsumowując – w przypadku gdy kobieta prowadząca działalność gospodarczą przystąpiła dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego i zadeklarowała maksymalną wysokość podstawy wymiaru składek, w okresie tego ubezpieczenia urodziła dziecko, to z tą chwilą nabywa prawo do zasiłku macierzyńskiego w jego maksymalnej wysokości przez cały czas trwania urlopu macierzyńskiego. Warunkiem powyższego jest jednak wpłacanie do ZUS składek na ubezpieczenia w ich maksymalnej wysokości w okresie – co do zasady – 12 miesięcy poprzedzających urodzenie dziecka. Niemniej jednak, aby otrzymać maksymalny zasiłek macierzyński, wystarczające jest opłacenie maksymalnej składki za jeden pełny miesiąc. ZUS nie ma prawa podważać zgłaszanej wysokości podstawy do ubezpieczenia, jak długo jest ona zawarta w widełkach 30% średniej krajowej – 250% przeciętnego wynagrodzenia, co przedstawia ww. wyrok Sądu Najwyższego (Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli mieści się ona w granicach określonych ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

Jeśli pomimo spełnienia wszystkich kryteriów podlegania ubezpieczeniu ZUS odmówiłby Pana żonie przyznania zasiłku lub kwestionował jego wysokość, można wystąpić na drogę sądową z dużym prawdopodobieństwem sukcesu, czyli wygrania procesu.

Były plany resortu, aby od stycznia 2013 r. obowiązywały przepisy, że aby otrzymać najwyższy zasiłek macierzyński, kobieta będzie musiała już wcześniej prowadzić firmę i opłacać maksymalne stawki do ZUS (obecnie wynoszą one 3257 zł) przez co najmniej rok przed porodem. W zależności od tego, kiedy otworzy działalność, dostanie odpowiednio 2,3 tys. zł brutto, gdy rozpocznie ją miesiąc przed porodem, 2,7 tys. zł w przypadku 2 miesięcy, 3,2 tys. zł w przypadku 3 miesięcy i 4,6 tys. zł w przypadku otworzenia firmy pół roku przed porodem. Ale jeszcze jednak te ograniczenia nie obowiązują.

Stan prawny z 03.01.2013 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zasiłkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »