Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze składkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zatrudnianie pracowników w odrębnych firmach małżonków a składki ZUS

Wioletta Dyl • Opublikowane: 2018-05-18

Prowadzimy z żoną odrębne firmy o tym samym PKD, mamy zatrudnionych pracowników na umowę o pracę, ale czasami żona zatrudnia niektórych moich pracowników na umowę-zlecenie do stróżowania lub konserwacji maszyn. ZUS przy kontroli zakwestionował wysokość składek i zażądał odprowadzenia ich w pełnej wysokości, argumentując, że skoro mamy wspólność majątkową, to można uznać nas za jednego pracodawcę. Czy ZUS ma rację?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Osoby pozostające w związku małżeńskim występują w różnych relacjach, także m.in. gospodarczych, jako przedsiębiorcy. Małżonkowie mogą prowadzić działalność gospodarczą jako osoby fizyczne. Podlegają oni, zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, wpisowi do rejestru przedsiębiorców (art. 36 ust. 1). Zgodnie z art. 38 pkt. 2 tejże ustawy, jeżeli chodzi o osoby fizyczne, to w rejestrze przedsiębiorców zamieszcza się informacje m.in. o: 1) pozostawaniu w związku małżeńskim, 2) zawarciu małżeńskiej umowy majątkowej, 3) ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, 4) ograniczeniu zdolności do czynności prawnych osoby fizycznej.

Jak zatem widać, polskie prawo dopuszcza prowadzenie oddzielnych firm przez obu małżonków. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej uzyskują zarówno żona, jak i mąż oddzielnie – jako odrębne podmioty gospodarcze. Co istotne, bez wpływu na tę możliwość pozostaje istnienie pomiędzy małżonkami wspólności majątkowej.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. „Małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów”. Małżonkowie są również odrębnymi podatnikami.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewidują zatem ograniczenia w zakresie możliwości zawierania umów między małżonkami prowadzącymi odrębne działalności gospodarcze. Jednakże małżonkowie prowadzący odrębne działalności gospodarcze, zawierający umowy między sobą, powinni mieć na uwadze treść przepisów art. 25 i 25a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczących transakcji między podmiotami powiązanymi. Prowadzenie zatem przez małżonków odrębnych firm i dokonywanie pomiędzy nimi transakcji gospodarczych jest możliwe i może podlegać zasadom ogólnym, jeżeli zostaną spełnione określone warunki. Mamy tu bowiem do czynienia z dwoma odrębnymi podmiotami gospodarczymi; każdy z małżonków jako odrębny przedsiębiorca będzie wykonywał usługi dla firmy drugiego małżonka i wystawiał faktury za wykonane usługi.

 

Powyższe wskazuje, że małżonkowie, skoro są odrębnymi podmiotami gospodarczymi, to tym samym nie mogą być jednym pracodawcą. A contrario, uznanie odrębnych działalności małżonków za jednego pracodawcę nie pozwalałoby na odrębne rozliczanie się z podatków przez każdego z małżonków, ponieważ nie wiadomo, jak miałyby się rozkładać u każdego z nich koszty zatrudnienia pracowników. Warto podkreślić przy tym, iż na fakt, że skoro każdy z małżonków jest odrębnym podmiotem gospodarczym, to w istocie jest odrębnym pracodawcą, nie ma znaczenia, czy pomiędzy małżonkami istnieje wspólność czy odrębność majątkowa.

W przypadku gdy małżonkowie prowadzą działalność gospodarczą jako osoby fizyczne, przedsiębiorstwo może wchodzić w skład majątku wspólnego małżonków, majątku odrębnego małżonka lub też częściowo w skład wszystkich majątków występujących między małżonkami. W tej sytuacji będą miały zastosowanie art. 36 i następne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące zarządu majątkiem wspólnym oraz art. 41 K.r.o. dotyczący odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązania. Co oznacza, że jeżeli jeden z małżonków np. nie opłaca składek ZUS za siebie czy zatrudnionych przezeń pracowników, drugi małżonek odpowiada za jego długi z majątku wspólnego. I jedynie w tym zakresie (tj. zarządu i odpowiedzialności za zobowiązania) ustrój wspólności majątkowej ma znaczenie. Inna konkluzja, tj. uznanie iż pozostawanie we wspólności majątkowej oznacza, iż prowadzący odrębne firmy małżonkowie są jednym pracodawcą, byłaby wynikiem wykładni rozszerzającej, niedopuszczalnej z punktu widzenia uregulowań podatkowych.

Jeśli przedsiębiorca podpisuje z członkiem swojej rodziny umowę-zlecenie, dla składkowego rozliczenia bez znaczenia pozostaje kwestia stopnia ich pokrewieństwa oraz wspólnego gospodarstwa. Podpisanie umowy-zlecania z pracownikiem współmałżonka, podobnie ustrój wspólnego gospodarstwa nie może mieć żadnego znaczenia w kontekście oskładkowania.

Ozusowanie umowy-zlecenia zawartej z taką osobą wygląda tak samo jak w przypadku każdego innego zleceniobiorcy. Zatem jeżeli zleceniobiorcą przedsiębiorcy jest pracownik żony i ma on dodatkowo inny tytuł do ubezpieczeń, np. jest zatrudniony na umowę-zlecenie lub umowę o pracę przez innego pracodawcę, a wynagrodzenie jest wyższe od minimalnej krajowej, to od umowy-zlecenia obowiązkowe będzie opłacanie wyłącznie składki zdrowotnej.

Mogę jedynie przypuszczać, że wskazane przez Pana umowy-zlecenia nie mają charakteru incydentalnego, lecz są zawierane na tyle często, że ZUS powziął podejrzenia o możliwości obejścia prawa. Niemniej jednak zgodnie ze stanowiskiem Sądu Okręgowego w Częstochowie zawartym w wyroku z dnia 21 października 2016r. (sygn. akt IV U 1577/15) ZUS nie ma uprawnień do zmiany kwalifikacji umowy. Bowiem art. 68 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określa, że do zakresu działania ZUS należy m.in. „stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych”. Przepis ten nie przyznaje ZUS uprawnienia do zajmowania się i rozstrzygania zagadnień z zakresu stosunków cywilnoprawnych, w tym do kwestionowania zawieranych umów cywilnoprawnych przez prywatne podmioty.

Jeżeli zawierane umowy zmierzałyby do obejścia prawa, to jest to zagadnienie dla Inspekcji Pracy a nie ZUS-u. W związku z powyższym uznałabym, że argumentacja ZUS-u nie znajduje żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawnych.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Komentarze (0):



Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z składkami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie » Szukamy prawnika »