Kategoria: Emerytura

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

ZUS wyliczył emeryturę ze zbyt niskich zarobków, co robić?

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2019-09-09

Urodziłem 1950 r. Przepracowałem w hucie 10 lat. W roku 2010 przeszedłem na wcześniejszą emeryturę. Obliczono mi kapitał początkowy do 1998 r. Z 20 lat, w tym z pracy w hucie, wliczono mi pierwsze 5 lat jako najniższą krajową, ponieważ dokumenty uległy w archiwum zniszczeniu. Otrzymałem więc niższe świadczenie emerytalne niż powinienem. Czuję się poszkodowany, bo w hucie zarabiałem naprawdę dobrze. Co o tym mówią przepisy? Czy ZUS, wobec zniszczonej dokumentacji z tych lat nie powinien przyjąć zarobków na poziomie ówczesnej średniej krajowej? Czy mogę złożyć wniosek, aby z tego okresu wzięto wyższe zarobki?*

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Pełen profesjonalizm. Polecam. Odpowiedzą na każde pytanie rzetelnie i podparte wiedzą.
Monika, terapeuta, 42 lata
Bardzo się cieszę, że jest taki serwis. Odpowiedzi są udzielane szybko i rzeczowo. Jeśli będę w przyszłości potrzebowała skorzystać z porady prawniczej to na pewno zwrócę się ponownie. Dużą zaletą jest to, że można zadać kolejne pytanie do pytania już opłaconego bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
Bogusława, 56 lat
Kozystam pierwszy raz z państwa usług i jak narazie nie mam zadnych negatywnych komentarzy, uważam ze dziłaja państwo sprawnie i nawet lekkie opóźnienia nie są źle widziane
Iwona, 49 lata, ekonom
Rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi
Alicja, pedagog
Panie Mecenasie! Bardzo dziękujemy za całą pomoc - wiele wątpliwości nam Pan wyjaśnił . Sądzę, że dalej będziemy próbować same rozplątywać te nasze sprawy, choć jeśli napotkamy kolejne trudności, pozwolimy sobie w nowych zapytaniach skorzystać z Pańskiej pomocy. Jeszcze raz serdecznie dziękujemy.
Ewa, 70 lat, obecnie emerytka

W myśl art. 173 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. 2004 r. Nr 39, poz. 353; dalej u.e.r.) – wartość kapitału początkowego ustala się na dzień 1 stycznia 1999 r., tj. wejścia w życie powołanej ustawy. Wartość ta stanowi zaś wynik mnożenia: kwoty emerytury, jaka przysługiwałaby ubezpieczonemu w dniu 1 stycznia 1999 r. (emerytury hipotetycznej), przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia osób w wieku 62 lat.

Wymiar średniego dalszego trwania życia jest jednakowy dla kobiet i mężczyzn, zostaje wyrażony w miesiącach, a ustala się go na podstawie tablic średniego dalszego trwania życia ogłaszanych w drodze komunikatu przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim (art. 173 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 3-5 u.e.r.). Przy ustalaniu kapitału początkowego, na podstawie komunikatu Prezesa GUS z dnia 24 marca 2006 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn (M. P. 2006 r. Nr 24 poz. 273), przyjmuje się, że dalsze średnie trwanie życia dla osób w wieku 62 lat w 2006 r. wynosi 225 miesięcy.

Zgodnie z art. 174 u.e.r. – wysokość emerytury dla potrzeb kapitału początkowego ustalana jest według ogólnych zasad dotyczących obliczania emerytury, określonych w art. 53 u.e.r., z uwzględnieniem jednakże modyfikacji wynikających z ust. 2-12 powołanego artykułu.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Na gruncie u.e.r., o wysokości emerytury hipotetycznej decyduje zatem – podobnie jak w przypadku zwykłej emerytury – jej część socjalna oraz część zależna od udowodnionych przez ubezpieczonego okresów składkowych i nieskładkowych, dodatkowo jednak również – współczynnik „p”, określony w art. 174 ust. 8 u.e.r.

Modyfikacja ogólnych zasad dotyczy natomiast sposobu ustalania części socjalnej emerytury. W przypadku emerytury hipotetycznej, jej część socjalną stanowić będzie wartość odpowiadająca 24% kwoty bazowej, pomnożona przez współczynnik „p”. To„p” jest współczynnikiem proporcjonalnym do wieku ubezpieczonego w dniu 31 grudnia 1998 r. i udowodnionego stażu ubezpieczeniowego przebytego do dnia 31 grudnia 1998 r., ustalonym według wzoru podanego w art. 174 ust. 8 u.e.r. Wykorzystanie tego współczynnika przy obliczaniu części socjalnej emerytury decyduje o zależności, jaka zachodzi pomiędzy jej wysokością a wiekiem ubezpieczonego i jego stażem ubezpieczeniowym – w dniu 31 grudnia 1998 r. Indywidualny współczynnik – obliczony wg wzoru w zależności od płci, wieku i stażu ubezpieczeniowego, można ustalić na podstawie tabeli stanowiącej załącznik do u.e.r.

Nadto, inaczej niż przy obliczaniu emerytury na zasadach określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.e.r., wysokość kwoty bazowej – przyjmowanej do obliczenia części socjalnej emerytury hipotetycznej – nie ulega zmianie. Wynosi ona bowiem 100% przeciętnego wynagrodzenia z II kwartału 1998 r., tj. 1220,89 zł. Zatem bez względu na to, w którym roku zgłoszono wniosek o ustalenie kapitału początkowego oraz w którym roku dokonano takiego ustalenia, wysokość kwoty bazowej wykorzystywanej do obliczenia kapitału początkowego jest stała.

Elementem niezbędnym do ustalenia wysokości emerytury hipotetycznej jest podstawa wymiaru świadczenia. Również przy jej obliczaniu zastosowanie znajdują ogólne zasady – art. 174 ust. 3 u.e.r. odsyła do przepisów art. 15,16 i 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18 u.e.r., z pewnymi jednak modyfikacjami.

Zatem co do zasady, podstawa ta może zostać ustalona według dwóch wariantów. Zgodnie z art. 15 ust. 1 i ust. 6 u.e.r. może ją stanowić albo przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, albo przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne w okresie 20 lat kalendarzowych. O ile jednak w przypadku wariantu drugiego owe 20 lat może być wybrane z całego okresu ubezpieczenia, przypadającego przed 1 stycznia 1999 r., o tyle – i tu ma miejsce modyfikacja ogólnych reguł – w przypadku wariantu pierwszego – 10 kolejnych lat kalendarzowych musi przypadać w przedziale czasowym od dnia 1 stycznia 1980 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Również przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury hipotetycznej stosuje się kwotę bazową wynoszącą 1220,89 zł.

Zgodnie zatem z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.e.r. część zależną od przebytych okresów składkowych oblicza się według wskaźnika 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok okresów składkowych, część zaś zależną od przebytych okresów nieskładkowych – według wskaźnika 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych.

Ostateczną wysokość emerytury hipotetycznej – świadczenia, jakie przysługiwałoby ubezpieczonemu w dniu 1 stycznia 1999 r., ustala się zatem, zgodnie z art. 53 ust. 1 u.e.r., poprzez zsumowanie części socjalnej oraz części zależnej od udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych.

Zgodnie z art. 15 ustawy emerytalnej:

„1. Podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.

2. W przypadku gdy zainteresowany w ciągu 20 lat poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłosił wniosek o emeryturę, pobierał przez więcej niż 10 lat zasiłek przedemerytalny, podstawę wymiaru emerytury stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zainteresowany nabył prawo do tego zasiłku.

3. Do podstawy wymiaru emerytury lub renty, o której mowa w ust. 1 i 2, dolicza się kwoty przysługujących ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia wyrównawczego lub dodatku wyrównawczego, a także wartość rekompensaty pieniężnej ustaloną zgodnie z pkt 3 załącznika do ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent. Do podstawy wymiaru wlicza się również kwoty zasiłków dla bezrobotnych, zasiłków szkoleniowych lub stypendiów wypłaconych z Funduszu Pracy za okres udokumentowanej niezdolności do pracy.

3a. Przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty uwzględnia się kwoty wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy, oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, przysługujących ubezpieczonemu w roku kalendarzowym przypadającym po 2004 r., z tym że łączna kwota podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wynagrodzeń i zasiłków nie może przekroczyć maksymalnej kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

4. W celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych;

2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu;

3) oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4) mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19.

5. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%.

6. Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

7. Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio do osoby, która osiągała uposażenie. (…).”

Jeżeli z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentacji płacowej nie można udowodnić wysokości osiąganych zarobków, takie wynagrodzenie może być ustalone na podstawie dokumentacji zastępczej, np. na podstawie umowy o pracę, pism o powołaniu, mianowaniu oraz innych pism, w których zawarte są dane dotyczące wynagrodzenia pracownika. Zaznaczam jednak, że te dowody można powołać przed sądem. Sam Zakład Ubezpieczeń Społecznych z takich dowodów skorzystać nie może, dlatego od decyzji ZUS należy odwołać się do sądu.

Poszukiwanie dokumentów o zatrudnieniu i o wysokości osiąganych zarobków należy rozpocząć od ustalenia, czy zakład pracy istnieje. Jeżeli nie, wówczas na podstawie zachowanych dokumentów należy szukać pomocy w archiwach i instytucjach.

Jeżeli zlikwidowanym zakładem pracy było przedsiębiorstwo państwowe, to jego dokumentację osobowo-płacową powinien przejąć następca prawny lub organ założycielski albo organ nadrzędny pracodawcy. Najczęściej byli nimi wojewoda lub właściwy minister, którzy mają obowiązek prawny przejmowania, zabezpieczania i udostępniania dokumentacji pracowniczej po zlikwidowanych lub zniesionych państwowych jednostkach organizacyjnych.

W przypadku spółdzielni lub organizacji spółdzielczych dokumentację niearchiwalną, której okres przechowywania jeszcze nie upłynął, może przechowywać związek rewizyjny, w którym była zrzeszona spółdzielnia, a jeśli takiego związku nie ma lub również został zlikwidowany – Krajowa Rada Spółdzielcza.

Firmy prywatne zobowiązane są do zabezpieczenia dokumentacji pracowniczej i innej dokumentacji niearchiwalnej we własnym zakresie. Niektóre z nich przekazują taką dokumentację do dalszego przechowywania firmom zajmującym się przechowalnictwem akt np. do Archiwum Dokumentacji Osobowej i Płacowej w Milanówku – oddział Archiwum Państwowego w Warszawie.

Przed 1999 r. ZUS nie był zobowiązany do prowadzenia indywidualnych kont ubezpieczonych. Z tego względu osobom urodzonym po 1948 r. za okresy pracy (ubezpieczenia) przypadające przed 1999 r. odtwarzana jest teoretyczna składka na ubezpieczenie społeczne poprzez obliczenie kapitału początkowego.

Nie ma możliwości wzięcia średniej krajowej - kiedyś za te okresy dawano zerową podstawę, bowiem przepisy tego nie zezwalają, ale można pobocznymi dowodami podnieść nieco podstawę wymiaru. Proszę postarać się o nowe dokumenty i powalczyć o kapitał.

* Opis sprawy z 2016 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z emeryturą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »