Rozliczenie PIT 2026 - przewodnik dla podatników i przedsiębiorców

Poniższy poradnik pomoże Państwu prawidłowo przygotować zeznanie roczne i ułatwi wybór odpowiedniej deklaracji z uwzględnieniem tego, czy obecnie są Państwo zatrudnieni na umowę o pracę, umowę zlecenie czy też prowadzą własną działalność gospodarczą. Zebraliśmy w nim również kluczowe terminy rozliczenia PIT za 2025 rok, omówienie najważniejszych różnic w sposobie ujęcia składki zdrowotnej w rozliczeniu rocznym oraz praktyczne wskazówki pozwalające maksymalnie wykorzystać przysługujące ulgi i odliczenia.

Najważniejsze terminy rozliczenia PIT za 2025 rok

Ostateczny termin, w jakim należy złożyć rozliczenie roczne za 2025 rok, wypada 30 kwietnia 2026 r. Jest to jednolity termin dla deklaracji PIT-37, PIT 36 oraz PIT 36-L. Tym samym muszą o nim pamiętać zarówno osoby rozliczające dochody z pracy, jak i przedsiębiorcy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą. Dzięki usłudze Twój e-PIT, w przypadku niezłożenia deklaracji w wymaganym terminie system automatycznie zaakceptuje zeznanie przygotowane przez administrację skarbową. Należy jednak mieć na uwadze dwie istotne rzeczy:

• automatycznie rozliczona deklaracja może nie uwzględniać niektórych dochodów lub przysługujących ulg,
• opcja nie dotyczy przedsiębiorców rozliczających się na podstawie PIT-36 lub PIT-36L.

W przypadku przedsiębiorców ważne jest również pamiętanie o terminie zapłaty ostatniej zaliczki i rozliczenie rocznej składki zdrowotnej.

Co ciekawe, możliwość składania zeznań została udostępniona przez Urząd Skarbowy już 15 lutego 2026 r. Zostawianie rozliczenia na ostatnią chwilę oznacza zazwyczaj niepotrzebne nerwy i narażenie się na ryzyko, że ze względu na duże obciążenie któryś z powiązanych systemów odmówi posłuszeństwa. Lepiej więc zrobić to od razu, szczególnie że zostało coraz mniej dni.

PIT-37 dla podatników na umowie o pracę, zlecenie i o dzieło

W przypadku deklaracji PIT-37 podstawą rozliczenia są informacje z takich dokumentów jak PIT-11, PIT-11A lub PIT-40A, które powinny zostać przekazane przez pracodawcę, zleceniodawcę lub ZUS (w przypadku renty). Chodzi więc o podatników, za których zaliczki na podatek dochodowy zostały odprowadzone przez płatnika. Deklaracja może być więc wykorzystywana przez osoby zatrudnione na umowę o pracę, pracujących na umowie zlecenie lub o dzieło. Do tego dochodzą emeryci, renciści i osoby pobierające zasiłki.

Składka zdrowotna pobierana z wynagrodzenia standardowo nie podlega odliczeniu od dochodu ani od podatku. Jeżeli natomiast chodzi o składki pobierane przez płatnika na ubezpieczenia społeczne, są one w PIT 37 uwzględniane automatycznie i pomniejszą przychód. Podatnicy powinni zwrócić uwagę na koszty wskazane w PIT-11, które w przypadku dojazdów do pracy z innej miejscowości pozwalają obniżyć wysokość należnego podatku. 

PIT-36 w działalności gospodarczej na skali podatkowej

Rozliczając natomiast PIT 2026 w działalności gospodarczej opodatkowanej według skali podatkowej lub w przypadku przychodów bez pośrednictwa płatnika, należy wybrać deklarację PIT-36. Obowiązuje ona również osoby osiągające dochody z zagranicy od zagranicznego pracodawcy, dochody z działów specjalnych produkcji rolnej rozliczanych skalą oraz przychody z najmu stanowiącego składnik przedsiębiorstwa. Podczas rozliczania PIT-36 zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne podlegają odliczeniu od dochodu. Wyjątkiem jest sytuacja, w której zostały już wcześniej zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Daje to przedsiębiorcom możliwość wybrania najlepszej w ich przypadku opcji: składki ZUS można rozliczać bezpośrednio w księdze przychodów i rozchodów lub odliczone od dochodu w zeznaniu rocznym. Nie można jedynie rozliczyć tych samych składek dwukrotnie.

Z wyborem skali podatkowej wiąże się istotne ograniczenie w postaci braku możliwości odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej, która wynosi 9% dochodu i nie może być wykorzystywana do obniżenia podatku ani podstawy opodatkowania. Nie można też zapomnieć o konieczności dołączenia załącznika PIT/B, który musi uwzględniać przychody i koszty z działalności gospodarczej.

PIT-36L przy podatku liniowym 19%

Rozliczenie PIT przy wyborze opodatkowania podatkiem liniowym w stawce 19% wymaga skorzystania z deklaracji PIT 36L. Najpierw jednak przedsiębiorca musi do 20 dnia następnego miesiąca, licząc od uzyskania pierwszego przychodu w danym roku, złożyć pisemne oświadczenie. Korzystanie z tej formy opodatkowania dostępne jest również dla przedsiębiorców, którzy otrzymali decyzję w poprzednich latach i wciąż rozliczają się na stawce liniowej.

Działalność gospodarcza rozliczana liniowo pozwala odliczać zapłacone składki społeczne od dochodu na zbliżonych zasadach, jak ma to miejsce przy skali. Najważniejsze różnice dotyczą możliwości częściowego uwzględnienia składki zdrowotnej. W zależności od tego, która opcja będzie korzystniejsza dla podatnika, składka może zostać odliczona od dochodu lub zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Obowiązuje jednak limit ustawowy, który określa maksymalną wysokość odliczeń. Wybierając nowoczesny program do PIT, nie trzeba tracić czasu na samodzielne weryfikowanie aktualnych limitów, kwot, stawek podatku i innych rzeczy, które zazwyczaj zabierają wiele czasu i niepotrzebnie komplikują cały proces.

Opodatkowanie liniowe eliminuje możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem oraz znacząco ogranicza dostęp do ulg podatkowych. Pozwala natomiast odliczać składki ZUS, wpłaty na IKZE, darowizny, ulgę badawczo-rozwojową i straty z lat ubiegłych. 

Różnice w sposobie ujęcia składki zdrowotnej

Jednym z najważniejszych kryteriów, jakim należy się kierować podczas wybierania formy opodatkowania, od lat pozostaje sposób ujęcia składki zdrowotnej. W przypadku skali podatkowej (PIT-36 i PIT-37) nie ma możliwości jej odliczenia, natomiast przy podatku liniowym (PIT-36L) można pomniejszać dochód lub koszty o zapłaconą składkę w ramach ustalonego limitu. Inne zasady obowiązują również w przypadku ryczałtu ewidencjonowanego (PIT-28), gdzie odliczenie dostępne jest dla części zapłaconych składek zdrowotnych. W przypadku wątpliwości związanych z tym, czy obecna forma opodatkowania jest dla przedsiębiorcy najkorzystniejsza, zawsze warto skonsultować się z księgowym. 

Z jakich ulg i odliczeń można skorzystać w deklaracjach?

Przed akceptacją wstępnie wypełnionego formularza w Twój e-PIT dobrze jest zweryfikować uwzględnione ulgi oraz odliczenia. Dla deklaracji PIT-36 i PIT-37 katalog ulg jest obecnie bardzo rozbudowany i obejmuje m.in. ulgę prorodzinną, rehabilitacyjną, internetową oraz odliczenie darowizn i wpłat na IKZE. Podatnicy, którzy rozliczają się wspólnie z małżonkiem, mogą skorzystać z podwójnej kwoty zmniejszającej podatek i podwyższonego progu 32%, który stosuje się po przekroczeniu 240 000 zł łącznego dochodu.

Niezależnie jednak od tego, czy forma zatrudnienia to umowa o pracę, zlecenie czy własna działalność, darmowy program od e-pity pozwala szybko wypełnić obowiązek złożenia deklaracji, a gotowy PIT online trafia od razu do Urzędu Skarbowego. Za korzystaniem z tego narzędzia przemawia również automatyczna weryfikacja wyliczeń, co ogranicza ryzyko błędów i konieczności składania korekty. Program sprawdzi się nie tylko przy pojedynczych źródłach dochodu, ale może być również stosowany w bardziej złożonych przypadkach, czego przykładem jest jednoczesne uzyskiwanie dochodów w Polsce i za granicą.