Kategoria obejmuje sprawy dotyczące prawa do emerytury z ZUS i KRUS, stażu ubezpieczeniowego, kapitału początkowego, przeliczania świadczeń, pracy za granicą oraz środków z OFE i subkonta. Znajdziesz tu praktyczne materiały o wnioskach, dokumentach, decyzjach organów i najczęstszych problemach przy ustalaniu wysokości emerytury.
Jeśli potrzebujesz analizy własnej sytuacji, możesz zamówić odpłatną poradę prawną online; prawnik oceni sprawę i w razie potrzeby pomoże przygotować wniosek, odwołanie lub inne pismo do ZUS albo KRUS.
Skazanie emeryta mundurowego nie zawsze oznacza utratę świadczenia. Decydujące są przesłanki z ustawy zaopatrzeniowej: rodzaj przestępstwa, związek ze służbą i cel osiągnięcia korzyści, a także odrębnie wskazane skazanie za przestępstwo z art. 130 lub art. 258 Kodeksu karnego...
Były rybak morski może ubiegać się o emeryturę pomostową na szczególnych zasadach, jeżeli wykaże wymagany wiek, odpowiedni staż ubezpieczeniowy oraz co najmniej 10 lat pracy rybaka morskiego w szczególnych warunkach. Okresy ubezpieczenia w KRUS nie liczą się do...
Kobieta zatrudniona jako nauczyciel akademicki na stanowisku profesora uczelni nie ma obowiązku odejścia z pracy tylko dlatego, że osiągnęła powszechny wiek emerytalny. Urodzona w lutym 1962 r. osiągnęła 60 lat w lutym 2022 r.; samo osiągnięcie tego wieku nie powoduje wygaśnięcia...
Praca w gospodarstwie rodziców może zostać doliczona do pracowniczego stażu pracy, jeżeli mieści się w jednej z kategorii przewidzianych w ustawie i zostanie odpowiednio udowodniona. Taki okres może mieć znaczenie także dla wymiaru urlopu wypoczynkowego — po osiągnięciu co...
Mężczyzna co do zasady nabywa prawo do powszechnej emerytury po ukończeniu 65 lat. W wieku 60 lat może uzyskać m.in. emeryturę pomostową, jeżeli spełnia ustawowe warunki dotyczące wieku, stażu i wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Od...
Lekarz może nabyć prawo do emerytury pomostowej bez rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli jednak kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, na rzecz którego pracował bezpośrednio przed nabyciem prawa, wypłata świadczenia podlega zawieszeniu na zasadach art. 103a ustawy emerytalnej do czasu...
Emeryt policyjny, który po odejściu ze służby pracuje cywilnie i opłaca składki do ZUS, może nabyć prawo do emerytury z FUS po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. To, czy ZUS będzie wypłacał ją obok emerytury policyjnej, zależy jednak przede wszystkim od podstawy...
Były funkcjonariusz pobierający policyjną rentę inwalidzką może mieć także prawo do emerytury z FUS z tytułu cywilnego ubezpieczenia. Trzeba jednak oddzielić trzy kwestie: samo prawo do emerytury ZUS, sposób rozliczenia okresów sprzed i po 1 stycznia 1999 r. oraz zasady wypłaty...
Jeżeli żona pomaga w działalności gospodarczej męża, pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i faktycznie współpracuje przy prowadzeniu firmy, dla celów ZUS może zostać uznana za osobę współpracującą, a nie zwykłego pracownika. Okres, za który prawidłowo opłacane...
Od 1 stycznia 2026 r. odprawa nauczyciela związana z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne wynosi po 10 latach pracy 2 miesiące wynagrodzenia, po 15 latach – 3 miesiące, a po 20 latach – 6 miesięcy...
Polską emeryturę z ZUS można co do zasady pobierać równolegle z niemiecką rentą dla wdowy lub wdowca (Witwenrente). Samo przyznanie świadczenia po zmarłym małżonku w Niemczech nie powoduje automatycznie utraty ani zawieszenia polskiej emerytury. Ten artykuł dotyczy...
Waloryzacja składek emerytalnych w ZUS wpływa bezpośrednio na wysokość emerytury. Znaczenie mają zarówno waloryzacja roczna i kwartalna, jak i miesiąc, w którym ustalana jest wysokość świadczenia. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują też szczególne zasady dotyczące emerytur...
Praca po przejściu na emeryturę nauczycielską może uzasadniać wniosek do ZUS o doliczenie nieuwzględnionych okresów składkowych albo – jeżeli spełnione są warunki ustawowe – o ponowne ustalenie podstawy wymiaru świadczenia. Od 1 stycznia 2022 r. nie stosuje się już uchylonych...
Jeżeli funkcjonariusz PSP pełnił służbę przed 2 stycznia 1999 r., a po przerwie wrócił do formacji, sam powrót po 1999 r. co do zasady nie przenosi go do reżimu art. 15a. O sposobie liczenia emerytury decyduje przede wszystkim wcześniejsze pozostawanie w służbie. Inaczej...
Samo odwieszenie emerytury nie oznacza automatycznego przeliczenia jej od aktualnej kwoty bazowej. ZUS co do zasady podejmuje wypłatę świadczenia w wysokości wynikającej z dotychczasowego ustalenia, z uwzględnieniem należnych waloryzacji. Ponowne obliczenie jest możliwe tylko...
Do stażu w wojsku nie dolicza się automatycznie każdego okresu sprzed powołania. Inne zasady dotyczą nagrody jubileuszowej, dodatku za długoletnią służbę, emerytury i innych uprawnień. W przypadku nagrody jubileuszowej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 20 marca 2023...
Nauczyciel przed powszechnym wiekiem emerytalnym może mieć do wyboru kilka różnych świadczeń: emeryturę z art. 88 Karty Nauczyciela, nową emeryturę nauczycielską z art. 88a, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne albo — tylko przy określonej pracy o szczególnym charakterze —...
Praca nauczyciela w przedszkolu nie powinna być automatycznie uznawana za pracę pozbawioną szczególnego charakteru. Karta Nauczyciela zalicza nauczyciela do pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze, ale nie oznacza to automatycznie prawa do emerytury pomostowej. W...
Wieloletni pobyt za granicą ani brak meldunku w Polsce nie powodują utraty składek zapisanych w ZUS i same w sobie nie odbierają prawa do polskiej emerytury. Trzeba jednak prawidłowo wskazać miejsce zamieszkania, wykazać polskie i zagraniczne okresy ubezpieczenia oraz ustalić, czy...
Wysokość emerytury z ZUS zależy od zwaloryzowanych składek, kapitału początkowego i środków zapisanych na subkoncie, w tym przekazanych z OFE. Znaczenie mają także waloryzacje oraz wiek przejścia na emeryturę. Wyjaśniamy, jak sprawdzić wyliczenie ZUS, kiedy uzupełnić...
Brak świadectwa pracy nie przekreśla możliwości zaliczenia zatrudnienia do emerytury. Okres pracy można wykazać innymi dokumentami, a w przypadkach przewidzianych przepisami także zeznaniami świadków lub dowodami przedstawionymi przed sądem. Wyjaśniamy, gdzie szukać akt po...
Upadłość albo likwidacja dawnego zakładu pracy nie oznacza, że okres zatrudnienia i zarobki przepadają przy ustalaniu emerytury. Trzeba jednak odnaleźć przechowawcę akt albo przedstawić ZUS inne wiarygodne dowody. W poradniku wyjaśniamy, gdzie szukać dokumentacji osobowej i...
Wiele umów-zleceń nie oznacza automatycznie wielu lat stażu ani wysokiej emerytury. Najpierw trzeba ustalić, z których umów powstał obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, jakie podstawy oraz składki zapisano na koncie w ZUS i czy starsze okresy sprzed 1999 r. zostały...
Emeryt może pracować, ale wpływ zarobków na wypłatę świadczenia zależy przede wszystkim od wieku, rodzaju emerytury i tytułu osiąganego przychodu. Osoby, które nie ukończyły powszechnego wieku emerytalnego, muszą pilnować kwartalnych limitów ZUS, natomiast po ukończeniu 60 lat...
Praca w kilku zakładach nie oznacza, że ZUS przyzna kilka emerytur. Okresy ubezpieczenia i składki są rozliczane łącznie, ale brak świadectwa pracy, danych płacowych albo wpisu na koncie może obniżyć kapitał początkowy, staż potrzebny do gwarancji najniższej emerytury lub samą...
Po śmierci małżonka nie zawsze trzeba wybierać wyłącznie między własną emeryturą a rentą rodzinną. W 2026 r. część wdów i wdowców może pobierać jedno świadczenie w całości oraz 15% drugiego w ramach tak zwanej renty wdowiej. Wyjaśniamy, jak porównać dostępne...
Przerwy w zatrudnieniu, lata bez składek, bezrobocie albo działalność gospodarcza z niskimi lub nieopłaconymi składkami mogą obniżyć przyszłą emeryturę, ale nie zawsze zamykają drogę do świadczenia z ZUS. Kluczowe jest ustalenie, które okresy ZUS zaliczy, jakie dokumenty...
Emerytura powszechna, wcześniejsza i mieszana mogą być liczone według różnych reguł, dlatego samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie zawsze odpowiada na pytanie, jaką kwotę ustali ZUS. W artykule wyjaśniamy, kiedy stosuje się nowe zasady obliczania świadczenia, jakie...
Pierwsza emerytura z ZUS nie zawsze jest wypłacana od razu w ostatecznej wysokości. Gdy ZUS ma potwierdzone prawo do świadczenia, ale brakuje jeszcze danych do pełnego wyliczenia, może wydać decyzję zaliczkową, a po wyjaśnieniu sprawy dopłacić wyrównanie. Z artykułu...
Osiągnięcie 60 lat przez kobietę albo 65 lat przez mężczyznę nie oznacza automatycznej wypłaty emerytury. Trzeba złożyć wniosek do ZUS, a dalsza praca może mieć różne skutki: czasem świadczenie będzie wypłacane bez limitu zarobków, a czasem wypłata zostanie zawieszona do...
Minimalna emerytura z ZUS nie przysługuje każdej osobie, która osiągnęła wiek emerytalny. O dopłacie do najniższego świadczenia decydują przede wszystkim wymagany staż, udokumentowane okresy składkowe i nieskładkowe oraz prawidłowo złożone dokumenty. Z artykułu dowiesz...
Emerytura z ZUS nie jest przyznawana automatycznie na samo ukończenie wieku emerytalnego. Co do zasady trzeba złożyć wniosek, wskazać sposób wypłaty i dołączyć dokumenty, które pozwolą ZUS ustalić prawo do świadczenia oraz jego wysokość. Z tego poradnika dowiesz się,...
Termin złożenia wniosku o emeryturę w ZUS może wpływać na pierwszą wypłatę, uwzględnienie waloryzacji, składek, kapitału początkowego i subkonta. Inaczej wygląda sytuacja osoby, która kończy wiek emerytalny w środku miesiąca, inaczej pracownika kontynuującego zatrudnienie, a...
ZUS co do zasady nie wypłaca wyrównania emerytury za okres, w którym wypłata była prawidłowo zawieszona. Najczęściej dzieje się tak wtedy, gdy emeryt nie rozwiązał stosunku pracy z pracodawcą, u którego pracował bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury — także wtedy,...
Po śmierci osoby ubezpieczonej rodzina nie odzyskuje wszystkich składek zapłaconych kiedyś do ZUS. Podziałowi mogą natomiast podlegać środki z OFE oraz środki zapisane na subkoncie ZUS, a w określonych sytuacjach także niezrealizowane świadczenie albo wypłata gwarantowana. ...
Po ukończeniu 65 lat część kobiet, które pobierały okresową emeryturę kapitałową ze środków z OFE lub subkonta, może mieć ponownie obliczoną emeryturę z FUS. W wielu sprawach ZUS robi to z urzędu, ale przy świadczeniach przyznanych przed 1 października 2017 r. warto...
Jednoosobowej działalności gospodarczej nie można po prostu przepisać na męża, bo wpis w CEIDG, NIP i odpowiedzialność przedsiębiorcy są związane z konkretną osobą. Można natomiast tak zorganizować przejęcie firmy, aby mąż rozpoczął własną działalność i...
Brak zaświadczenia Rp-7 lub ERP-7 za dawne lata pracy w kopalni nie oznacza automatycznie, że nie da się przeliczyć emerytury. Trzeba rozróżnić dwie kwestie: udowodnienie samego zatrudnienia pod ziemią oraz udowodnienie wysokości wynagrodzenia przyjętego do kapitału...
Przy kapitale początkowym kluczowe jest rozróżnienie dwóch sytuacji: pobierania zasiłku opiekuńczego na chore dziecko oraz okresów niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem. To od tego zależy, czy ZUS powinien jedynie zaliczyć okres jako nieskładkowy, czy można żądać...
Jeżeli po przyznaniu emerytury odnaleziono dokumenty potwierdzające dodatkowe okresy pracy, można złożyć do ZUS wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia. Samo uznanie nowych dowodów nie zawsze oznacza jednak wyrównanie od pierwotnej daty przyznania emerytury. Kluczowe...
Emerytura pomostowa może zostać przyznana jeszcze w czasie zatrudnienia, ale jej wypłata co do zasady rusza dopiero po rozwiązaniu stosunku pracy i przekazaniu ZUS odpowiednich dokumentów. Jeżeli po dostarczeniu świadectwa pracy ZUS wydał nową decyzję z niższą kwotą, trzeba...
Po prawomocnej decyzji lub wyroku w sprawie świadczenia z ZUS można wrócić do sprawy, ale co do zasady potrzebne są nowe dowody albo ujawnione okoliczności istniejące przed poprzednią decyzją. Samo niezadowolenie z wcześniejszego rozstrzygnięcia zwykle nie...
Nauczycielka zatrudniona od 1989 r. może spełniać główne warunki stażowe do nauczycielskiej emerytury stażowej, ale samo ukończenie 55 lat nie oznacza automatycznego prawa do natychmiastowego odejścia z pracy. Kluczowe są: rocznik urodzenia, co najmniej 30 lat okresów...
Nauczyciel zatrudniony na umowę o pracę w publicznej szkole prowadzonej przez stowarzyszenie może ubiegać się o wcześniejsze świadczenie tylko wtedy, gdy spełnia konkretne warunki z przepisów emerytalnych lub nauczycielskich. Najważniejsze są: data rozpoczęcia pracy...
Po przyznaniu wcześniejszej emerytury ZUS nie dolicza automatycznie dalszej opieki nad członkiem rodziny. Znaczenie mają tylko udokumentowane okresy ubezpieczenia, nowe dowody albo szczególne podstawy przeliczenia. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego można było...
Emeryt wojskowy może uzyskać prawo do emerytury z ZUS za okresy cywilnego ubezpieczenia, ale nie zawsze oznacza to wypłatę dwóch świadczeń jednocześnie. Zasadą przy zbiegu emerytury wojskowej i emerytury z FUS jest wypłata jednego świadczenia: wyższego albo wybranego przez...
Okres studiów doktoranckich może zostać uwzględniony przez ZUS przy ustalaniu emerytury lub kapitału początkowego. Co do zasady jest to okres nieskładkowy, ale w starszych sprawach, zwłaszcza gdy od stypendium doktoranckiego istniał obowiązek opłacania składek, można żądać...
Marynarz pracujący u zagranicznego armatora może mieć emeryturę z ZUS, jeżeli podlegał choćby krótko ubezpieczeniu emerytalnemu w Polsce i złoży wniosek po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Krótki okres dobrowolnych składek nie gwarantuje jednak najniższej...
Wcześniejszy okres służby w Państwowej Straży Pożarnej co do zasady podlega zaliczeniu do stażu służby po ponownym przyjęciu, mimo przerwy i rezygnacji ze służby. Przy wysłudze emerytalnej trzeba odróżnić staż służbowy, okresy równorzędne oraz rozliczenie składek...
Samo pobieranie stypendium w czasie studiów nie oznacza jeszcze, że okres ten będzie okresem składkowym ani że kwota stypendium zwiększy kapitał początkowy. Kluczowe jest to, kto wypłacał świadczenie, w jakich latach oraz czy według ówczesnych przepisów stanowiło ono podstawę...
Zapytaj prawnika
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
