Przejście nauczycielki na emeryturę

Rozwiązanie stosunku pracy przed emeryturą

Najpierw trzeba ustalić, w jakim trybie ma ustać stosunek pracy. Jeżeli nauczycielka chce odejść w grudniu, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest porozumienie stron. W takim trybie strony mogą ustalić dowolny dzień zakończenia pracy, np. 27, 30 albo 31 grudnia, o ile dyrektor szkoły wyrazi na to zgodę.

Wniosek o rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron można złożyć w każdym czasie. Przepisy nie wskazują minimalnego terminu wyprzedzenia. W praktyce warto zrobić to na tyle wcześnie, aby dyrektor mógł zorganizować zastępstwo, przygotować dokumenty kadrowe i świadectwo pracy. We wniosku należy wyraźnie napisać, że rozwiązanie stosunku pracy ma nastąpić w związku z przejściem na emeryturę.

Jeżeli pracodawca nie zgodzi się na porozumienie stron, pozostaje wypowiedzenie. Wtedy termin zależy od podstawy zatrudnienia i rodzaju placówki. W przypadku nauczycieli zatrudnionych w szkołach feryjnych rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem co do zasady następuje z końcem roku szkolnego, po zachowaniu trzymiesięcznego wypowiedzenia. Oznacza to, że wypowiedzenie składane tylko po to, aby odejść w grudniu, może nie doprowadzić do oczekiwanego skutku. W szkołach nieferyjnych zasady mogą być inne, ale również trzeba sprawdzić podstawę zatrudnienia i obowiązujący okres wypowiedzenia.

Jak napisać wniosek o odejście na emeryturę?

Nie ma jednego urzędowego wzoru wniosku o rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron z powodu przejścia na emeryturę. Pismo powinno być proste, ale jednoznaczne. Warto wskazać w nim:

• imię, nazwisko i stanowisko nauczycielki,
• nazwę szkoły lub placówki,
• proponowaną datę rozwiązania stosunku pracy,
• tryb: porozumienie stron,
• informację, że rozwiązanie następuje w związku z przejściem na emeryturę,
• prośbę o przygotowanie dokumentów potrzebnych do ZUS, w tym świadectwa pracy.

Przykładowa treść może brzmieć: „Wnoszę o rozwiązanie ze mną stosunku pracy za porozumieniem stron z dniem 31 grudnia, w związku z zamiarem przejścia na emeryturę. Proszę o przygotowanie dokumentów kadrowo-płacowych niezbędnych do ustalenia i podjęcia wypłaty świadczenia przez ZUS”.

Czy można przejść na emeryturę podczas zwolnienia lekarskiego?

Tak. Pracownik może złożyć wniosek o rozwiązanie umowy albo wypowiedzenie także wtedy, gdy przebywa na zwolnieniu lekarskim. Zwolnienie chorobowe chroni przede wszystkim przed wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę, ale nie odbiera pracownikowi prawa do podjęcia własnej decyzji o zakończeniu zatrudnienia.

Jeżeli dyrektor wyrazi zgodę na porozumienie stron, nie trzeba wracać do pracy tylko po to, aby formalnie przejść na emeryturę. Trzeba jednak dopilnować obiegu dokumentów: wniosku do szkoły, świadectwa pracy, zaświadczeń płacowych, a także dokumentów składanych do ZUS.

Odprawa emerytalna nauczyciela

Podstawą odprawy emerytalnej nauczyciela jest art. 87 Karty Nauczyciela. Nauczycielowi, który spełnia warunki do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego i którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na takie świadczenie, przysługuje odprawa.

Co do zasady odprawa wynosi:

• dwumiesięczne ostatnio pobierane wynagrodzenie - jeżeli nauczyciel spełnia warunki z art. 87 ust. 1 Karty Nauczyciela,
• trzymiesięczne ostatnio pobierane wynagrodzenie - jeżeli nauczyciel przepracował w szkole co najmniej 20 lat.

Przy stażu 39 lat pracy w szkole, o ile staż ten jest prawidłowo ustalony jako staż nauczycielski wymagany do odprawy, zastosowanie powinien mieć korzystniejszy wariant, czyli odprawa w wysokości trzymiesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia w szkole będącej podstawowym miejscem pracy. W razie zbiegu prawa do odprawy dwumiesięcznej i trzymiesięcznej przysługuje jedna odprawa - korzystniejsza.

Nagroda jubileuszowa za 40 lat pracy

Samo ukończenie 39 lat pracy nie daje jeszcze prawa do nagrody jubileuszowej za 40 lat. Dla nauczycieli istnieje jednak ważna zasada szczególna: jeżeli stosunek pracy rozwiązuje się w związku z przejściem na emeryturę, a do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje mniej niż 12 miesięcy, nagroda powinna zostać wypłacona w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Jeżeli więc w październiku mija 39 lat pracy, a odejście na emeryturę ma nastąpić w grudniu, do osiągnięcia 40 lat brakuje mniej niż 12 miesięcy. W takiej sytuacji, przy spełnieniu pozostałych warunków i prawidłowym zaliczeniu okresów zatrudnienia, można domagać się wypłaty nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy. Dla nauczycieli nagroda za 40 lat pracy wynosi co do zasady 250% wynagrodzenia miesięcznego.

Warto jednak poprosić kadry o pisemne przeliczenie stażu do nagrody jubileuszowej. Do stażu mogą być zaliczane różne okresy, ale nie każdy okres aktywności zawodowej lub pobierania świadczeń liczy się automatycznie w taki sam sposób.

Który dzień grudnia wybrać na zakończenie pracy?

Nie ma jednej daty grudniowej najlepszej dla każdego nauczyciela. Najczęściej, jeżeli celem jest spokojne zamknięcie zatrudnienia i przejście na wypłatę emerytury od kolejnego miesiąca, wybiera się ostatni dzień miesiąca, np. 31 grudnia. Pozwala to zachować wynagrodzenie za cały miesiąc i uporządkować dokumenty kadrowe.

Jeżeli jednak zależy Pani na konkretnym sposobie rozliczenia świadczenia w ZUS albo na uniknięciu przerwy między wynagrodzeniem, zasiłkiem chorobowym i emeryturą, datę trzeba ustalić indywidualnie. Znaczenie mogą mieć: dzień złożenia wniosku o emeryturę, dzień ustania stosunku pracy, termin dostarczenia świadectwa pracy do ZUS oraz to, czy w danym czasie pobierany jest zasiłek chorobowy.

Nie należy opierać decyzji wyłącznie na ogólnych informacjach o waloryzacji. Waloryzacja i sposób obliczenia emerytury zależą od przepisów emerytalnych, danych na koncie ubezpieczonego oraz miesiąca zgłoszenia wniosku. W razie wątpliwości warto przed złożeniem dokumentów poprosić ZUS o symulację świadczenia.

Kiedy złożyć wniosek do ZUS?

Wniosek o emeryturę składa się do ZUS na formularzu EMP, papierowo albo elektronicznie przez PUE ZUS. Jeżeli warunki do emerytury nie są jeszcze spełnione, wniosek co do zasady składa się nie wcześniej niż 30 dni przed spełnieniem ostatniego warunku. Jeżeli warunki są już spełnione, wniosek można złożyć później, ale emerytura co do zasady nie jest wypłacana za okres wcześniejszy niż miesiąc zgłoszenia wniosku.

Osoba pozostająca w zatrudnieniu u dotychczasowego pracodawcy powinna pamiętać, że do podjęcia wypłaty emerytury potrzebne jest rozwiązanie stosunku pracy i wykazanie tego w ZUS, zwykle przez dostarczenie świadectwa pracy. Dlatego przy odejściu z końcem grudnia warto przygotować dokumenty tak, aby ZUS mógł szybko ustalić świadczenie i rozpocząć wypłatę po ustaniu zatrudnienia.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak różne daty i tryby zakończenia pracy wpływają na sytuację nauczyciela przechodzącego na emeryturę.

FAQ

Czy dyrektor musi zgodzić się na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron?

Nie. Porozumienie stron wymaga zgody obu stron. Jeżeli dyrektor nie zaakceptuje proponowanej daty, nauczyciel musi skorzystać z właściwego trybu wypowiedzenia albo negocjować inny termin.

Czy zwolnienie lekarskie przeszkadza w złożeniu wniosku o emeryturę?

Nie. Zwolnienie lekarskie nie odbiera prawa do złożenia wniosku do ZUS ani pisma do pracodawcy. Trzeba jedynie dopilnować, aby dokumenty zostały skutecznie doręczone i podpisane.

Czy przy 39 latach pracy należy się odprawa trzymiesięczna?

Tak, jeżeli nauczyciel przepracował w szkole co najmniej 20 lat, spełnia warunki emerytalne, a stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę. Odprawa trzymiesięczna jest wtedy korzystniejsza niż odprawa dwumiesięczna.

Czy nagroda jubileuszowa za 40 lat jest pewna przy 39 latach stażu?

Nie zawsze. Jest możliwa przy odejściu na emeryturę, jeżeli do nabycia prawa do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy i staż został prawidłowo ustalony. Dlatego warto poprosić kadry o dokładne wyliczenie.

Czy wniosek do ZUS trzeba złożyć przed rozwiązaniem umowy?

Można złożyć go przed ustaniem zatrudnienia, zwłaszcza gdy warunki do emerytury są już spełnione albo zostaną spełnione w ciągu 30 dni. Do wypłaty świadczenia po zatrudnieniu ZUS będzie jednak potrzebował dokumentu potwierdzającego rozwiązanie stosunku pracy.

Przy planowaniu zakończenia pracy w szkole trzeba ustalić, czy korzystniejsza będzie emerytura z Karty Nauczyciela czy powszechna, bo wybór trybu może wpływać na wysokość i termin świadczenia.

Po przyznaniu świadczenia osobny problem może dotyczyć terminu i zakresu pierwszej wypłaty, dlatego pomocny będzie też artykuł o tym, jak ZUS rozlicza pierwszą wypłatę emerytury za niepełny miesiąc.

W praktyce ważne jest też, jak zatrudnienie, stan nieczynny i rozwiązanie stosunku pracy wpływają na emeryturę nauczyciela — zobacz emeryturę nauczyciela, etat i stan nieczynny.

Przy świadczeniu kompensacyjnym trzeba uważać na dodatkową pracę i limity, co pokazuje artykuł świadczenie kompensacyjne a dodatkową pracę.

W części spraw trzeba porównać świadczenie kompensacyjne z późniejszą emeryturą i rekompensatą, co wyjaśnia artykuł świadczenie kompensacyjne a emeryturę z rekompensatą.

Podsumowanie

Przejście nauczycielki na emeryturę w grudniu jest możliwe, ale wymaga prawidłowego zaplanowania. Najważniejsze jest uzyskanie zgody szkoły na porozumienie stron, ponieważ bez niej termin grudniowy może być trudny do osiągnięcia w zwykłym wypowiedzeniu. Zwolnienie lekarskie nie wyklucza ani złożenia wniosku do pracodawcy, ani załatwiania formalności w ZUS.

Przy 39-letnim stażu szczególnego znaczenia nabiera nagroda jubileuszowa za 40 lat pracy. Jeżeli do jej nabycia brakuje mniej niż 12 miesięcy, a stosunek pracy ustaje w związku z emeryturą, nauczyciel może mieć prawo do jej wypłaty już w dniu rozwiązania stosunku pracy. Odprawa emerytalna przy co najmniej 20 latach pracy w szkole wynosi natomiast trzymiesięczne ostatnio pobierane wynagrodzenie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 30 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających nauczyciela do nagrody jubileuszowej oraz szczegółowych zasad jej obliczania i wypłacania
3. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.