Czy nauczycielka może przejść na emeryturę przed ukończeniem 60 lat, nowe przepisy dają taką możliwość

Emerytura w szczególnym charakterze – co mówi prawo?

Zasadniczo warunkiem przejścia na emeryturę jest osiągnięcie określonego wieku. Według aktualnie obowiązujących przepisów prawa wiek emerytalny dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wynosi dla kobiet co najmniej 60 lat, a dla mężczyzn co najmniej 65 lat. Jednakże dla określonych grup zawodowych (osób zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze), ustawodawca przewidział możliwość przejścia na emeryturę w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny tzw. wieku obniżonym.

Z przekazanych informacji wynika, że w czerwcu 2025 roku ukończy Pani 55 lat życia, a także z dniem 1 września 2025 roku osiągnie Pani 36 lat stażu pracy.

W piśmiennictwie czytamy: Jak zostało już powyżej wskazane – osobami, uprawnionymi do skorzystania z emerytury w obniżonym wieku emerytalnym są osoby zatrudnione w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Do osób tych zaliczają się także nauczyciele, gdyż wykonywanie zawodu nauczyciela uważa się za pracę w szczególnym charakterze (stanowi o tym art. 32 ust. 3 pkt 5 u.f.u.s., oraz art. 86 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – dalej KN. Podkreślić należy jednak, że możliwość skorzystania z przejścia na emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym odnosi się przede wszystkim do nauczycieli urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., natomiast dla nauczycieli urodzonych po tej dacie jest uprawnieniem wygasającym. W nowym systemie emerytalnym nauczyciele nie są już bowiem zaliczani do pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze (z wyjątkiem nauczycieli wymienionych w pkt 21 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych). (Komentarz: Sender Magdalena, Warunki przejścia nauczycieli na emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym).

Dwa źródła prawa, jedno rozwiązanie – analiza Karty Nauczyciela i ustawy o FUS

Zatem w przedstawionej sprawie należy dokonać analizy przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (u.f.u.s.) oraz Karty Nauczyciela (KN). Zgodnie z art. 47 u.f.u.s. odrębne przepisy określają zasady przechodzenia na emeryturę, bez względu na wiek, nauczycieli urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r.

Natomiast zgodnie z art. 88 KN – nauczyciele mający trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, zaś nauczyciele szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz okręgowych ośrodków wychowawczych, zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich – dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym, mogą – po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy – przejść na emeryturę. Tym samym tylko m.in. legitymowanie się okresem 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze uprawnia do przejścia na emeryturę bez względu na wiek, zgodnie z ww. przepisem prawa (Pani okres pracy w szczególnym charakterze jest krótszy – liczony od 01.09.1989 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. – nie wyniesie 20 lat).

Emerytura stażowa – nowe uprawnienie od 2024 roku

Co ważne, od 1 września 2024 r. obowiązuje art. 88a Karty Nauczyciela, regulujący prawo do emerytury stażowej dla nauczycieli, zgodnie z którym:

1. Nauczyciele, po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy, mogą przejść na emeryturę w wieku niższym niż określony w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:

1) rozpoczęli przed dniem 1 stycznia 1999 r. faktyczne wykonywanie pracy na stanowisku nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego, o których mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym w dniu rozpoczęcia pracy na tym stanowisku,

2) mają okres składkowy, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 30 lat, w tym co najmniej 20 lat faktycznego wykonywania pracy na stanowisku nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego, o których mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym w okresie faktycznego wykonywania pracy na tych stanowiskach, z wyjątkiem nauczyciela szkoły za granicą, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć,

3) nie przysługuje im prawo do przejścia na emeryturę bez względu na wiek na podstawie art. 88 ust. 2a

– a wysokość emerytury obliczonej zgodnie z ust. 5-8 nie jest niższa niż kwota, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. (…)

Taka emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w ust. 6 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na tę emeryturę danego ubezpieczonego.

Tym samym należy stwierdzić, że prawo do emerytury stażowej przysługuje kobiecie, która nie ukończyła 60 lat życia, rozwiąże na swój wniosek stosunek pracy, rozpoczęła przed dniem 1 stycznia 1999 r. faktyczne wykonywanie pracy na stanowisku nauczyciela, posiada okres składkowy co najmniej 30 lat oraz nie przysługuje jej prawo przejścia na emeryturę bez względu na wiek na podstawie art. 88 ust. 2a Karty Nauczyciela (dotyczy osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r.).

Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że przysługiwać będzie Pani prawo do nauczycielskiej emerytury stażowej, o ile rozwiąże Pani swój stosunek pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.