Czy nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę ma prawo do wcześniejszej emerytury?

Prawo nauczyciela do wcześniejszej emerytury

Nauczyciele mogą być zatrudnieni na różnych podstawach prawnych, w zależności od rodzaju placówki edukacyjnej i jej statusu. Zasady Karty Nauczyciela dotyczą nauczycieli zatrudnionych w publicznych szkołach, przedszkolach i innych placówkach edukacyjnych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub państwo. Zasady te mogą dotyczyć również nauczycieli szkół publicznych prowadzonych przez stowarzyszenia, o ile statut szkoły i umowa z organem prowadzącym tego wymagają. Przede wszystkim Kodeks pracy dotyczy nauczycieli zatrudnionych w szkołach publicznych prowadzonych przez stowarzyszenia, jeśli statut szkoły tak przewiduje. Warto, aby sprawdził Pan to, co przewiduje statut.

Nauczyciel zatrudniony na podstawie Kodeksu pracy w publicznych szkołach, w tym także prowadzonych przez stowarzyszenia, może skorzystać z prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 88a Karty Nauczyciela (dotyczy nauczycieli zatrudnionych przed 1999 r.). Aby było to możliwe, trzeba mieć co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, z czego 20 lat w pracy nauczycielskiej. Obowiązkowe jest także rozwiązanie stosunku pracy, chyba że miało miejsce jego wygaśnięcie z przyczyn niezależnych od nauczyciela (np. likwidacja placówki).

Albo zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z FUS dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które do 1 stycznia 1999 r. miały odpowiedni staż (20 lat pracy dla kobiet, 25 dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy nauczycielskiej). Ważnym warunkiem jest brak przystąpienia do OFE oraz osiągnięcie wieku 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni).

Od 1 września 2024 r. wprowadzono nową emeryturę nauczycielską dla osób spełniających warunki wiekowe i stażowe. Dotyczy to nauczycieli, którzy ukończyli odpowiedni wiek i mają co najmniej 30 lat składkowych, z czego 20 lat w zawodzie nauczyciela, przy czym praca musiała być wykonywana w wymiarze co najmniej połowy etatu.

Forma zatrudnienia a prawo do wcześniejszej emerytury

Odpowiedź na zadane przez Pana pytanie może być pozytywna, jednak zależy od kilku czynników. Przede wszystkim od formy zatrudnienia. Jeśli Pan jako nauczyciel jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na zasadach Kodeksu pracy, nie podlega regulacjom Karty Nauczyciela, które w dużej mierze określają zasady przechodzenia na wcześniejszą emeryturę dla nauczycieli w szkołach publicznych.

Jednak to jeszcze nie przesądza, że nie przysługuje Panu prawo do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Ważny jest rok rozpoczęcia pracy. Prawo do wcześniejszej emerytury zależy od tego, kiedy rozpoczął Pan pracę jako nauczyciel oraz jakie przepisy emerytalne obowiązywały w momencie rozpoczęcia tego zatrudnienia. Ważny jest również wiek i staż pracy. Aby przejść na wcześniejszą emeryturę, Pan jako nauczyciel zatrudniony na podstawie Kodeksu pracy musiałby spełnić ogólne warunki dotyczące emerytur pomostowych, czyli pracować w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.

W przypadku nauczycieli objętych Kartą Nauczyciela wcześniejsze przejście na emeryturę było możliwe na zasadzie tzw. emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek (art. 88 Karty Nauczyciela), ale dotyczyło to osób, które spełniły odpowiednie warunki do końca 2008 roku.

W aktualnym systemie emerytalnym, jeśli nauczyciel pracuje obecnie, obowiązują go przepisy zreformowanego systemu emerytalnego (po 1999 roku), w którym wcześniejsze emerytury są ograniczone. Emerytury pomostowe dotyczą wyłącznie określonych grup zawodowych i warunków zatrudnienia, a sama praca nauczyciela zatrudnionego na zasadach Kodeksu pracy może raczej nie spełniać tych wymogów.

Podsumowując, jeśli nauczyciel jest zatrudniony na podstawie Kodeksu pracy, a nie Karty Nauczyciela, jego prawo do wcześniejszej emerytury jest ograniczone i zależy od spełnienia warunków do emerytur pomostowych. Warto dokładnie przeanalizować sytuację, uwzględniając wiek, staż pracy oraz rodzaj wykonywanej pracy.

Proponowałabym przygotować pismo do ZUS-u w celu szczegółowego ustalenia możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę. W ten sposób może Pan rozwiać wszelkie wątpliwości.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.