Przejście na emeryturę a wypowiedzenie umowy

Czy trzeba powiadomić pracodawcę o przejściu na emeryturę?

Nie ma przepisu, który nakazywałby pracownikowi formalnie powiadomić pracodawcę o samym zamiarze przejścia na emeryturę. Emerytura jest świadczeniem z ZUS, a nie decyzją pracodawcy. Samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie rozwiązuje też umowy o pracę.

W praktyce warto jednak przekazać pracodawcy informację o planach, zwłaszcza gdy pracownik chce rozwiązać umowę za porozumieniem stron, uzyskać prawidłowe świadectwo pracy, rozliczyć urlop i otrzymać odprawę emerytalną. Pracodawca musi wiedzieć, że rozwiązanie stosunku pracy pozostaje w związku z przejściem na emeryturę, jeżeli ma wypłacić odprawę emerytalną.

Jeżeli pracownik nie chce lub nie może czekać na zgodę pracodawcy, może złożyć jednostronne wypowiedzenie umowy o pracę. Może to zrobić także w okresie zwolnienia lekarskiego. Zwolnienie lekarskie nie blokuje pracownikowi prawa do złożenia wypowiedzenia.

Rozwiązanie umowy przed emeryturą: wypowiedzenie czy porozumienie stron?

Najprostsze są zwykle dwa rozwiązania: porozumienie stron albo wypowiedzenie złożone przez pracownika. Porozumienie stron pozwala ustalić konkretną datę zakończenia umowy, ale wymaga zgody obu stron. Pracodawca może się zgodzić, ale nie ma takiego obowiązku.

Jeżeli porozumienie nie jest możliwe, pracownik może wypowiedzieć umowę. Zgodnie z art. 36 Kodeksu pracy okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony albo na czas określony zależy od stażu pracy u danego pracodawcy i wynosi:

• 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Przy zatrudnieniu od 1996 r. u tego samego pracodawcy zastosowanie będzie więc 3-miesięczny okres wypowiedzenia. Wypowiedzenie liczone w miesiącach kończy się z ostatnim dniem miesiąca. Dlatego termin złożenia wypowiedzenia ma praktyczne znaczenie, jeżeli pracownik chce zakończyć pracę w konkretnym miesiącu.

Emerytura z ZUS a dalsze zatrudnienie

Wiek emerytalny wynosi co do zasady 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Aby otrzymać emeryturę, trzeba złożyć wniosek do ZUS wraz z wymaganymi dokumentami. ZUS nie przyznaje świadczenia automatycznie tylko dlatego, że pracownik osiągnął wiek emerytalny.

Kluczowe jest także to, że wypłata emerytury może zostać zawieszona, jeżeli osoba kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, u którego była zatrudniona bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, bez wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy. W praktyce oznacza to, że dla uruchomienia wypłaty świadczenia trzeba rozwiązać umowę o pracę i przedłożyć ZUS dokument potwierdzający ustanie zatrudnienia, najczęściej świadectwo pracy.

Po rozwiązaniu umowy i załatwieniu formalności emerytalnych możliwe jest ponowne zatrudnienie, także u tego samego pracodawcy, jeżeli strony tak postanowią. Taka decyzja powinna być jednak poprzedzona sprawdzeniem skutków dla wypłaty świadczenia, składek i podatku.

L4 przed emeryturą: czy trzeba wracać do pracy?

Pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim nie musi wracać do pracy tylko po to, aby złożyć wypowiedzenie albo wniosek o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Oświadczenie można przekazać pracodawcy na piśmie, najlepiej w sposób pozwalający udowodnić datę doręczenia.

Trzeba jednak odróżnić dwie sytuacje. W czasie trwania zatrudnienia pracownik objęty ubezpieczeniem chorobowym może korzystać ze świadczeń chorobowych na zasadach ogólnych. Natomiast po ustaniu zatrudnienia prawo do zasiłku chorobowego może być ograniczone, zwłaszcza jeżeli dana osoba ma już ustalone prawo do emerytury. W takiej sytuacji warto sprawdzić w ZUS, od kiedy korzystniejsze jest zakończenie umowy i uruchomienie emerytury.

Pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy pracownikowi w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w tym podczas choroby, chyba że zachodzą szczególne przesłanki przewidziane w Kodeksie pracy. Nie ogranicza to jednak prawa pracownika do złożenia własnego wypowiedzenia.

Zaległy urlop w okresie wypowiedzenia

Jeżeli pracownik ma zaległy urlop, pracodawca może udzielić go w okresie wypowiedzenia. Wynika to z art. 167¹ Kodeksu pracy. W takim przypadku pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop w terminie wskazanym przez pracodawcę.

Nie można jednak jednocześnie przebywać na urlopie wypoczynkowym i na zwolnieniu lekarskim. Jeżeli przez cały okres wypowiedzenia pracownik będzie niezdolny do pracy, urlop nie zostanie realnie wykorzystany. Wtedy przy rozwiązaniu umowy pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, o ile urlop nie został wcześniej udzielony.

Warto też pamiętać, że rozliczeniu podlega nie tylko urlop zaległy, ale także urlop bieżący, proporcjonalny do okresu zatrudnienia w roku, w którym kończy się umowa.

Odprawa emerytalna

Zgodnie z art. 92¹ Kodeksu pracy pracownikowi, który spełnia warunki uprawniające do emerytury i którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, przysługuje odprawa emerytalna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Jest to świadczenie jednorazowe.

Przepisy zakładowe, układ zbiorowy, regulamin wynagradzania albo pragmatyki służbowe mogą przewidywać odprawę wyższą niż kodeksowa. Warto więc sprawdzić dokumenty obowiązujące u pracodawcy.

Odprawa może przysługiwać niezależnie od tego, czy umowa zakończy się za wypowiedzeniem pracownika, czy za porozumieniem stron. Najważniejsze jest wykazanie związku między ustaniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę.

Jak bezpiecznie zaplanować przejście na emeryturę?

Najbezpieczniej postąpić według następującej kolejności:

• ustalić w ZUS, od kiedy można złożyć wniosek o emeryturę i jakie dokumenty będą potrzebne,
• sprawdzić okres wypowiedzenia oraz możliwą datę zakończenia umowy,
• zaproponować pracodawcy porozumienie stron, jeżeli zależy Ci na konkretnej dacie,
• jeżeli porozumienie nie dojdzie do skutku, złożyć wypowiedzenie z odpowiednim wyprzedzeniem,
• ustalić z pracodawcą rozliczenie urlopu, ekwiwalentu i odprawy emerytalnej,
• po ustaniu zatrudnienia przekazać ZUS dokument potwierdzający rozwiązanie umowy, jeżeli jest wymagany do podjęcia wypłaty emerytury.

W piśmie do pracodawcy warto wskazać, że rozwiązanie umowy następuje w związku z planowanym przejściem na emeryturę. Taki zapis ułatwia późniejsze rozliczenie odprawy emerytalnej.

FAQ

Czy pracodawca może odmówić przejścia pracownika na emeryturę?

Nie. Pracodawca nie decyduje o prawie do emerytury. Może natomiast odmówić rozwiązania umowy za porozumieniem stron w proponowanym terminie. Wtedy pracownik może złożyć wypowiedzenie.

Czy trzeba rozwiązać umowę, aby ZUS wypłacał emeryturę?

Jeżeli pracownik kontynuuje zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy bez rozwiązania stosunku pracy, wypłata emerytury może zostać zawieszona. W praktyce dla podjęcia wypłaty trzeba rozwiązać umowę i przekazać ZUS dokument potwierdzający ustanie zatrudnienia.

Czy podczas L4 można złożyć wypowiedzenie?

Tak. Zwolnienie lekarskie nie pozbawia pracownika prawa do złożenia wypowiedzenia ani propozycji porozumienia stron. Ważne jest, aby pracownik mógł wykazać, kiedy pracodawca otrzymał pismo.

Co z niewykorzystanym urlopem przy przejściu na emeryturę?

Urlop może zostać udzielony w okresie wypowiedzenia. Jeżeli nie da się go wykorzystać, na przykład z powodu choroby trwającej do końca zatrudnienia, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny.

Czy odprawa emerytalna należy się zawsze?

Odprawa emerytalna przysługuje wtedy, gdy pracownik spełnia warunki do emerytury, a stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę. Co do zasady minimalna odprawa wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie, chyba że przepisy zakładowe przewidują więcej.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 36, art. 167¹, art. 171 i art. 92¹.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności przepisy dotyczące wieku emerytalnego i zawieszenia wypłaty emerytury przy kontynuowaniu zatrudnienia.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w zakresie świadczeń chorobowych po ustaniu zatrudnienia.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.