Emerytura zaliczkowa a zakończenie pracy

Na czym polega emerytura zaliczkowa

Emerytura zaliczkowa jest rozwiązaniem stosowanym wtedy, gdy ZUS może już ustalić, że ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury, ale nie ma jeszcze wszystkich dowodów potrzebnych do prawidłowego wyliczenia jej ostatecznej wysokości. Podstawą jest art. 120 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli prawo do świadczenia zostało udowodnione, ale zainteresowany nie przedłożył dowodów niezbędnych do ustalenia wysokości świadczenia, organ rentowy przyznaje świadczenie w kwocie zaliczkowej zbliżonej do przewidywanej kwoty emerytury. ZUS może zastosować zaliczkę także wtedy, gdy składki za dany okres zostały zewidencjonowane zbyt późno, aby uwzględnić je przy wydawaniu decyzji.

Decyzja zaliczkowa nie kończy więc ostatecznie rozliczenia świadczenia. Po uzupełnieniu danych ZUS powinien wydać rozstrzygnięcie ustalające właściwą wysokość emerytury albo dokonać jej przeliczenia, zależnie od stanu sprawy.

Przy tej sprawie warto porównać także zasady dotyczące pierwszej wypłaty emerytury za niepełny miesiąc oraz omówienie tematu momentu zakończenia pracy po decyzji ZUS.

Złożenie wniosku a dalsze zatrudnienie

Samo złożenie wniosku o emeryturę nie zawsze oznacza, że świadczenie będzie od razu wypłacane. Szczególne znaczenie ma art. 103a ustawy emerytalnej. Wynika z niego, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie bez wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.

W praktyce ZUS może więc przyznać prawo do emerytury, a jednocześnie wstrzymać albo zawiesić jej wypłatę do czasu przedstawienia dokumentu potwierdzającego rozwiązanie stosunku pracy. Najczęściej będzie to świadectwo pracy, zaświadczenie pracodawcy albo inny dokument jednoznacznie wskazujący datę ustania zatrudnienia.

Jeżeli wniosek został złożony w marcu, ale stosunek pracy u dotychczasowego pracodawcy ustał dopiero w lipcu, to zasadniczo nie ma podstaw do wypłaty emerytury za miesiące, w których trwała przyczyna zawieszenia. W takiej sytuacji ZUS powinien badać przede wszystkim datę rozwiązania stosunku pracy oraz datę złożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność.

Czy należy się wyrównanie od miesiąca złożenia wniosku

Wyrównanie może przysługiwać wtedy, gdy świadczenie było należne i powinno być wypłacane, ale ZUS wypłacił je w zaniżonej wysokości lub z opóźnieniem z przyczyn leżących po stronie organu. Inaczej należy ocenić sytuację, w której wypłata emerytury była zawieszona z powodu kontynuowania zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy.

Jeżeli przyczyną braku wypłaty była dalsza praca bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy, to samo późniejsze dostarczenie dokumentu o zakończeniu zatrudnienia nie powoduje automatycznie wyrównania od miesiąca złożenia pierwotnego wniosku. Wypłata powinna zostać podjęta od okresu, w którym ustała przeszkoda do wypłaty, przy uwzględnieniu zasad dotyczących zgłoszenia wniosku i przedstawienia wymaganych dokumentów.

Jeżeli natomiast emerytura zaliczkowa była wypłacana, ale po uzupełnieniu dokumentów okazało się, że jej wysokość powinna być wyższa, ZUS powinien rozliczyć różnicę za okres, za który świadczenie było należne i wypłacalne. Nie dotyczy to jednak miesięcy, w których wypłata była zawieszona na podstawie art. 103a ustawy.

Jakie znaczenie ma data rozwiązania stosunku pracy

Data rozwiązania stosunku pracy jest kluczowa, bo to ona wskazuje, kiedy ustała przyczyna zawieszenia wypłaty emerytury. Jeżeli zatrudnienie zakończyło się w lipcu i w tym miesiącu przekazano ZUS dokument potwierdzający ten fakt, ZUS co do zasady powinien podjąć wypłatę od lipca, a nie od marca.

Nie oznacza to jednak, że każda decyzja ZUS będzie automatycznie prawidłowa. Warto sprawdzić, czy organ właściwie ustalił datę ustania zatrudnienia, czy nie pominął dokumentów złożonych w toku postępowania oraz czy prawidłowo odróżnił przyznanie prawa do emerytury od faktycznej wypłaty świadczenia.

Jeżeli w decyzji pojawiają się dwie różne kwestie, czyli przyznanie emerytury w kwocie zaliczkowej oraz zawieszenie jej wypłaty z powodu kontynuowania zatrudnienia, trzeba analizować je oddzielnie. Emerytura zaliczkowa dotyczy wysokości świadczenia, natomiast art. 103a dotyczy możliwości jego wypłaty.

Co zrobić po otrzymaniu decyzji ZUS

Po doręczeniu decyzji należy dokładnie sprawdzić jej sentencję i uzasadnienie. Szczególną uwagę warto zwrócić na to, od jakiego dnia ZUS przyznał prawo do emerytury, od jakiego miesiąca podjął wypłatę, czy wskazał zawieszenie świadczenia oraz na jakiej podstawie prawnej oparł rozstrzygnięcie.

Jeżeli decyzja jest niekorzystna albo niejasna, można wnieść odwołanie. Termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie składa się za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję, a sprawę rozpoznaje sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.

W odwołaniu warto precyzyjnie wskazać, czego domaga się ubezpieczony: podjęcia wypłaty od określonego miesiąca, wypłaty wyrównania, przeliczenia wysokości emerytury albo zmiany decyzji w części dotyczącej zawieszenia. Do pisma należy dołączyć dokumenty potwierdzające datę rozwiązania stosunku pracy i wcześniejsze kontakty z ZUS.

Przy sprawach emerytalnych warto sprawdzić również wyrok skazujący a emerytura mundurowa, bo podobne rozstrzygnięcia często zależą od stażu, składek, dokumentów i dat wskazanych w decyzjach ZUS.

Podsumowanie

Przyznanie emerytury zaliczkowej nie oznacza automatycznie prawa do wypłaty świadczenia za cały okres od miesiąca złożenia wniosku. Jeżeli ubezpieczony po złożeniu wniosku nadal pracował u dotychczasowego pracodawcy, wypłata emerytury mogła być zawieszona do czasu rozwiązania stosunku pracy.

W opisanym modelu sprawy ZUS zasadniczo może przyjąć, że wypłata emerytury należy się od miesiąca zakończenia zatrudnienia, a nie od miesiąca złożenia wniosku. Ewentualne wyrównanie zależy jednak od treści decyzji, dat w aktach sprawy oraz tego, czy spór dotyczy samej wypłaty, czy również prawidłowej wysokości emerytury zaliczkowej.

FAQ

Czy emerytura zaliczkowa jest ostateczną decyzją o wysokości świadczenia?

Nie zawsze. Emerytura zaliczkowa ma charakter tymczasowy w zakresie wysokości świadczenia. Po uzyskaniu brakujących dokumentów albo danych ZUS powinien ustalić prawidłową kwotę emerytury.

Czy ZUS może przyznać emeryturę, ale jej nie wypłacać?

Tak. ZUS może ustalić prawo do emerytury, a jednocześnie zawiesić jej wypłatę, jeżeli ubezpieczony kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, u którego pracował bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury.

Od kiedy ZUS powinien wypłacić emeryturę po rozwiązaniu umowy o pracę?

Co do zasady od miesiąca, w którym ustała przyczyna zawieszenia wypłaty, z uwzględnieniem daty złożenia dokumentów i zasad wynikających z decyzji. Jeżeli umowa została rozwiązana w lipcu i dokument trafił do ZUS w lipcu, zasadniczo wypłata powinna być analizowana od lipca.

Czy można żądać wyrównania od miesiąca złożenia wniosku?

Można zgłosić takie żądanie, ale jego zasadność zależy od przyczyny braku wypłaty. Jeżeli wypłata była zawieszona z powodu kontynuowania zatrudnienia, wyrównanie za ten okres zwykle nie przysługuje.

Ile czasu jest na odwołanie od decyzji ZUS?

Odwołanie od decyzji ZUS wnosi się w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Pismo składa się za pośrednictwem ZUS, który wydał decyzję.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118 z późn. zm.
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt III AUa 933/16

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.