Autor: Kinga Kościelniak
Od kilku lat prowadzę spór z ZUS dotyczący przeliczenia okresów nieskładkowych związanych z opieką nad chorym dzieckiem przy ustalaniu kapitału początkowego. ZUS odmówił mi korzystniejszego przeliczenia tych okresów, twierdząc, że dotyczy ono wyłącznie opieki nad dzieckiem do 4 roku życia. Nie zgadzam się z tym stanowiskiem, ponieważ w czasie mojej aktywności zawodowej prawo dopuszczało pobieranie zasiłku opiekuńczego na chore dziecko aż do ukończenia przez nie 14 lat. Przeszłam na emeryturę przed zmianą przepisów, ale okres opieki został udokumentowany i wykazany w świadectwie pracy. Chcę zrozumieć, dlaczego ZUS wprowadza ograniczenie wiekowe, którego nie widzę w obowiązujących przepisach.
.jpg)
Zgodnie z art. 174 ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy ustalaniu kapitału początkowego okresy nieskładkowe, w tym okresy pobierania zasiłku opiekuńczego, mogą być uwzględniane z zastosowaniem wskaźnika 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok, jeżeli ubezpieczony pobierał zasiłek opiekuńczy z tytułu osobistej opieki nad dzieckiem. Przepis ten nie zawiera żadnego ograniczenia wiekowego dziecka.
Ograniczenie wiekowe dziecka wynika z przepisów tzw. ustawy zasiłkowej, a nie z ustawy emerytalnej. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od pracy z powodu konieczności osobistej opieki nad chorym dzieckiem do ukończenia 14 lat. Oznacza to, że pobieranie zasiłku opiekuńczego na chore dziecko w tym wieku było w pełni zgodne z prawem.
ZUS często powołuje się na art. 7 pkt 5 ustawy emerytalnej, który dotyczy urlopu wychowawczego do 4 roku życia dziecka. Przepis ten nie ma jednak zastosowania do zasiłku opiekuńczego z tytułu choroby dziecka. Urlop wychowawczy i zasiłek opiekuńczy to odrębne instytucje prawne, regulowane różnymi przepisami i nie powinny być ze sobą utożsamiane.
Warto odwołać się do wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt III AUa 1978/16. Sąd wskazał, że korzystniejsze zaliczenie okresów opieki nad dziećmi w wymiarze 1,3% podstawy wymiaru ma zastosowanie wyłącznie przy ustalaniu kapitału początkowego, a nie przy obliczaniu samej emerytury. Choć sprawa dotyczyła urlopu wychowawczego, wyrok potwierdza, że art. 174 ust. 2a ustawy emerytalnej ma charakter szczególny i nie wprowadza ograniczenia wiekowego dziecka przy kapitale początkowym.
Zasadne jest ponowne złożenie wniosku o przeliczenie kapitału początkowego z wyraźnym powołaniem się na art. 174 ust. 2a ustawy emerytalnej oraz art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające okres pobierania zasiłku opiekuńczego oraz zażądać od ZUS pisemnego uzasadnienia, na jakiej podstawie wprowadzane jest ograniczenie wieku dziecka do 4 lat.
Przepisy dotyczące kapitału początkowego nie przewidują ograniczenia wieku dziecka do 4 lat w przypadku zasiłku opiekuńczego. Decydujące znaczenie ma fakt pobierania zasiłku opiekuńczego, a nie wiek dziecka, o ile mieścił się on w granicach określonych w ustawie zasiłkowej. Stanowisko ZUS opiera się na błędnym utożsamieniu zasiłku opiekuńczego z urlopem wychowawczym. W takiej sytuacji warto konsekwentnie dochodzić swoich praw, powołując się na przepisy i orzecznictwo.
Przykład 1
Ubezpieczona pobierała zasiłek opiekuńczy na chore dziecko w wieku 10 lat, a okres ten został wykazany w dokumentacji pracowniczej. ZUS powinien uwzględnić ten czas przy kapitale początkowym z zastosowaniem wskaźnika 1,3%.
Przykład 2
Osoba, która korzystała z urlopu wychowawczego do 4 roku życia dziecka, ma ten okres zaliczany według innych przepisów, co nie ma wpływu na sposób rozliczenia zasiłku opiekuńczego.
Przykład 3
ZUS odmawia przeliczenia okresu opieki nad chorym dzieckiem, powołując się na art. 7 pkt 5 ustawy emerytalnej. W takiej sytuacji możliwe jest skuteczne zakwestionowanie decyzji poprzez wskazanie właściwej podstawy prawnej z art. 174 ust. 2a.
Świadczymy porady prawne z zakresu ubezpieczeń społecznych i spraw emerytalnych, w tym sporów z ZUS. Pomagamy w analizie dokumentów, przygotowaniu wniosków oraz odwołań od decyzji organów rentowych.
1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt III AUa 1978/16
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika