Zasiłek chorobowy po ustaniu pracy a zlecenie

Podstawy prawne zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Pracownik podlega temu ubezpieczeniu obowiązkowo, dlatego choroba powstała jeszcze w okresie zatrudnienia co do zasady jest rozliczana z tytułu umowy o pracę.

Ustawa przewiduje też zasiłek po ustaniu tytułu ubezpieczenia, czyli np. po rozwiązaniu umowy o pracę. Najczęściej konieczne jest spełnienie łącznie następujących warunków:

• niezdolność do pracy powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego,
• niezdolność do pracy trwa bez przerwy co najmniej 30 dni,
• nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek wyłączających prawo do zasiłku, w szczególności z art. 13 ustawy zasiłkowej.

Dłuższy, 3-miesięczny termin dotyczy szczególnych przypadków, m.in. chorób zakaźnych o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo innych chorób, których objawy ujawniają się po upływie 14 dni od początku choroby. Nie jest to reguła dla każdej przewlekłej choroby, dlatego w praktyce decydujące znaczenie ma dokumentacja medyczna i treść zwolnienia lekarskiego.

Dlaczego umowa zlecenia może zablokować zasiłek po etacie?

Najważniejsze znaczenie ma art. 13 ustawy zasiłkowej. Wynika z niego, że zasiłek chorobowy za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje m.in. wtedy, gdy osoba kontynuuje albo podejmuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym.

Umowa zlecenia po zakończeniu stosunku pracy może być właśnie takim tytułem, o ile w konkretnym stanie faktycznym podlega ubezpieczeniom społecznym. Jeżeli zlecenie nadal obowiązuje, jest wykonywane albo daje podstawę do zgłoszenia do ubezpieczeń, ZUS może uznać, że nie ma prawa do zasiłku chorobowego z zakończonej umowy o pracę.

Nie zawsze rozstrzyga sama wysokość wynagrodzenia. Nawet niska prowizja może mieć znaczenie, jeżeli zlecenie jest realnie kontynuowane. Z drugiej strony w sytuacjach spornych warto ustalić, czy po ustaniu etatu zleceniobiorca faktycznie wykonywał czynności, czy osiągał przychód, czy umowa była tylko formalnie nierozwiązana oraz czy stanowiła tytuł do ubezpieczeń społecznych.

Znaczenie daty powstania niezdolności do pracy

Dla prawa do zasiłku kluczowy jest dzień, od którego lekarz stwierdził niezdolność do pracy. Jeżeli w tym dniu po rozwiązaniu umowy o pracę nadal istnieje inny tytuł do ubezpieczenia chorobowego, np. wykonywana umowa zlecenia, ZUS może odmówić zasiłku po ustaniu zatrudnienia.

Późniejsze wypowiedzenie albo rozwiązanie zlecenia co do zasady nie działa wstecz. Nie usuwa więc automatycznie przeszkody, która istniała w dniu powstania niezdolności do pracy. Dlatego przy kilku tytułach do ubezpieczenia trzeba bardzo dokładnie sprawdzić kolejność zdarzeń: datę ustania etatu, datę zwolnienia lekarskiego, datę zakończenia zlecenia oraz okres, którego dotyczy wynagrodzenie ze zlecenia.

Czy można otrzymać zasiłek z umowy zlecenia?

Tak, ale tylko wtedy, gdy zleceniobiorca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu zlecenia i spełnia warunki do nabycia prawa do świadczenia. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym znaczenie ma także okres wyczekiwania, który co do zasady wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Do tego okresu mogą być zaliczane wcześniejsze okresy ubezpieczenia, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła ustawowych limitów.

Podstawa wymiaru zasiłku ze zlecenia jest ustalana według przychodu z tego tytułu. Jeżeli wynagrodzenie ze zlecenia było bardzo niskie lub prowizyjne, świadczenie również może być niskie. Nie można automatycznie przenieść podstawy z zakończonej umowy o pracę na trwającą umowę zlecenia.

Ile może trwać zasiłek po ustaniu ubezpieczenia?

Zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie jest świadczeniem bezterminowym. Co do zasady za okres po ustaniu ubezpieczenia może być wypłacany maksymalnie przez 91 dni. Od tej zasady istnieją wyjątki przewidziane w ustawie, m.in. w przypadku niezdolności do pracy w okresie ciąży, gruźlicy oraz niektórych sytuacji związanych z dawstwem komórek, tkanek i narządów.

Jeżeli niezdolność do pracy trwa dłużej, trzeba rozważyć inne świadczenia, np. świadczenie rehabilitacyjne, o ile stan zdrowia i rokowania spełniają ustawowe warunki. To jednak jest odrębna procedura i wymaga oceny medycznej.

Co zrobić w praktyce?

Osoba, która zachorowała po rozwiązaniu umowy o pracę i jednocześnie ma zlecenie, powinna w pierwszej kolejności ustalić:

• czy zlecenie nadal obowiązywało w dniu powstania niezdolności do pracy,
• czy po ustaniu etatu zlecenie było faktycznie wykonywane,
• czy zlecenie stanowiło tytuł do ubezpieczeń społecznych,
• czy zleceniobiorca był zgłoszony do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego,
• czy niezdolność do pracy trwała nieprzerwanie co najmniej 30 dni.

W postępowaniu przed ZUS warto przedstawić dokumenty potwierdzające rzeczywisty przebieg zatrudnienia i zlecenia: umowy, wypowiedzenia, rachunki, korespondencję ze zleceniodawcą, informację o zgłoszeniach do ubezpieczeń oraz zwolnienia lekarskie. Jeżeli ZUS wyda decyzję odmowną, można ją zaskarżyć do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie wskazanym w pouczeniu decyzji.

FAQ

Czy samo istnienie umowy zlecenia zawsze wyklucza zasiłek po etacie?

Nie zawsze automatycznie, ale jest to poważne ryzyko. Trzeba ustalić, czy zlecenie było kontynuowane, czy stanowiło tytuł do ubezpieczeń i czy po ustaniu etatu była wykonywana działalność zarobkowa. W wielu sprawach ZUS traktuje takie zlecenie jako przeszkodę do wypłaty zasiłku po ustaniu zatrudnienia.

Czy zasiłek po ustaniu pracy przysługuje, jeśli choroba zaczęła się w ciągu 14 dni?

Sam termin 14 dni nie wystarcza. Niezdolność do pracy musi trwać bez przerwy co najmniej 30 dni, a dodatkowo nie mogą wystąpić przesłanki wyłączające, np. kontynuowanie działalności zarobkowej stanowiącej tytuł do ubezpieczenia chorobowego.

Czy późniejsze rozwiązanie zlecenia naprawia sytuację?

Co do zasady nie. ZUS bada, jaki tytuł do ubezpieczenia istniał w dniu powstania niezdolności do pracy. Rozwiązanie zlecenia po tej dacie zwykle nie działa wstecz i nie usuwa wcześniejszej przeszkody.

Czy zleceniobiorca musi być zgłoszony do chorobowego?

Ubezpieczenie chorobowe przy zleceniu jest dobrowolne. Jeżeli zleceniobiorca nie został do niego zgłoszony, co do zasady nie nabędzie zasiłku chorobowego z tego tytułu. Jednocześnie samo zlecenie może nadal mieć znaczenie przy ocenie prawa do zasiłku po ustaniu etatu.

Co zrobić po decyzji odmownej ZUS?

Należy sprawdzić uzasadnienie decyzji i pouczenie o odwołaniu. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, składane za pośrednictwem ZUS, w terminie wskazanym w pouczeniu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. - o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.