Zasiłek macierzyński przy działalności gospodarczej

Kiedy powstaje prawo do zasiłku macierzyńskiego

Zasiłek macierzyński dla osoby prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą przysługuje od dnia porodu, jeżeli w tym dniu przedsiębiorczyni jest objęta ubezpieczeniem chorobowym. Przy działalności gospodarczej ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, dlatego kluczowe jest, aby zgłoszenie do tego ubezpieczenia było skuteczne przed porodem.

Jeżeli przed porodem pobierasz zasiłek chorobowy z powodu niezdolności do pracy w ciąży, od dnia urodzenia dziecka nie kontynuuje się już zasiłku chorobowego. Od tego dnia należy rozliczyć zasiłek macierzyński. W praktyce trzeba poinformować ZUS o porodzie i złożyć wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego, aby uniknąć przerwy w wypłacie świadczeń albo konieczności późniejszych korekt.

Przedsiębiorczyni nie korzysta z urlopu macierzyńskiego w takim samym znaczeniu jak pracownica, bo nie ma pracodawcy udzielającego urlopu. Otrzymuje jednak zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i rodzicielskiemu przewidzianemu w przepisach.

Jakie dokumenty złożyć do ZUS

Zgodnie z art. 60a ustawy zasiłkowej postępowanie w sprawie zasiłku wszczyna się na wniosek osoby uprawnionej. Wniosek może być złożony na piśmie albo elektronicznie, w szczególności przez PUE ZUS, jeżeli korzystasz z tej formy kontaktu z Zakładem.

W typowej sprawie przedsiębiorczyni powinna przygotować:

• wniosek o zasiłek macierzyński, z oznaczeniem okresu, za który ma być wypłacany zasiłek,
• dokument potwierdzający urodzenie dziecka, najczęściej skrócony odpis aktu urodzenia albo dane wymagane przez ZUS w postępowaniu elektronicznym,
• zaświadczenie płatnika składek dla osoby prowadzącej działalność, jeżeli ZUS go wymaga albo jeżeli wcześniejsze dokumenty dotyczące zasiłku chorobowego nie wystarczają,
• oświadczenia potrzebne do ustalenia, czy wniosek obejmuje także okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu i czy drugi rodzic będzie korzystał z nieprzenoszalnej części uprawnienia.

Jeżeli wcześniej składałaś dokumenty do zasiłku chorobowego, ZUS może mieć część danych w systemie. Nie oznacza to jednak, że nie będzie potrzebny dodatkowy dokument. Warto reagować na każde wezwanie ZUS w terminie, bo braki formalne mogą opóźnić wypłatę.

Termin 21 dni i wysokość zasiłku

Przy zasiłku macierzyńskim ważny jest termin 21 dni od porodu, bo wpływa on na sposób ustalenia wysokości świadczenia za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i rodzicielskiemu. W przypadku przedsiębiorczyni trzeba dodatkowo dopilnować dokumentów składanych do ZUS oraz prawidłowego uporządkowania zgłoszeń po porodzie.

Szczegółowe zasady dotyczące terminu 21 dni i wysokości zasiłku opisujemy w artykule o tym, jak działa zasiłek macierzyński po umowie do dnia porodu. W działalności gospodarczej najważniejsze jest natomiast to, czy w dniu porodu istniało ubezpieczenie chorobowe i czy wniosek do ZUS został złożony prawidłowo.

Zawieszenie działalności po porodzie

Zawieszenie działalności gospodarczej powoduje, że od dnia zawieszenia przestajesz podlegać ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności. Dlatego nie należy zawieszać działalności przed dniem porodu, jeżeli to właśnie działalność ma być tytułem do zasiłku macierzyńskiego.

Najbezpieczniejsze rozwiązanie to pozostawić działalność aktywną w dniu porodu i zgłosić zawieszenie dopiero od dnia następnego albo od późniejszej daty. Jeżeli prawo do zasiłku powstało w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, późniejsze zawieszenie działalności nie powinno samo w sobie pozbawić prawa do wypłaty zasiłku za przyznany okres.

Zawieszenie działalności nie obniża automatycznie podstawy zasiłku, jeżeli podstawa została już ustalona zgodnie z przepisami. Może jednak mieć znaczenie dla zgłoszeń ubezpieczeniowych, składek oraz sytuacji po zakończeniu pobierania świadczenia.

Ubezpieczenie zdrowotne w czasie zasiłku

W czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego powstają odrębne skutki ubezpieczeniowe. Co do zasady osoba pobierająca zasiłek macierzyński jest objęta ubezpieczeniami związanymi z tym świadczeniem, a składki emerytalne i rentowe finansowane są na zasadach przewidzianych w przepisach.

Jeżeli działalność zostanie zawieszona, nie opłacasz składki zdrowotnej z tej działalności za okres zawieszenia. Jednocześnie należy dopilnować, aby w systemie ZUS widniał prawidłowy tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie pobierania zasiłku. W razie wątpliwości warto sprawdzić status w PUE ZUS albo bezpośrednio w placówce ZUS.

Dziecko powinno zostać zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego przez jednego z rodziców albo innego uprawnionego członka rodziny. Samo urodzenie dziecka nie zawsze oznacza, że formalność została wykonana automatycznie we wszystkich systemach, dlatego warto ją zweryfikować.

Co po zakończeniu pobierania zasiłku

Po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego trzeba zdecydować, czy działalność ma zostać wznowiona, nadal zawieszona, czy zakończona. Jeżeli wznawiasz działalność, trzeba dopilnować zgłoszeń do ZUS właściwych dla aktualnej sytuacji, w tym ewentualnego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Jeżeli działalność pozostaje zawieszona po zakończeniu zasiłku, może pojawić się potrzeba zapewnienia innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, na przykład przez zgłoszenie jako członek rodziny, ubezpieczenie z innego tytułu albo dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Zależy to od sytuacji rodzinnej, zawodowej i ubezpieczeniowej.

Warto też pamiętać o świadczeniach rodzinnych i rodzicielskich, które są odrębne od zasiłku macierzyńskiego, takich jak świadczenie wychowawcze 800+, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka albo świadczenia rodzinne zależne od kryterium dochodowego. Każde z nich ma własne warunki i osobną procedurę.

FAQ

Czy działalność musi być aktywna w dniu porodu?

Tak, jeżeli to działalność gospodarcza ma być tytułem do zasiłku macierzyńskiego. W dniu porodu przedsiębiorczyni powinna podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Zawieszenie działalności przed porodem może spowodować problem z prawem do świadczenia.

Czy można zawiesić działalność dzień po porodzie?

Co do zasady tak. Jeżeli prawo do zasiłku powstało w dniu porodu, późniejsze zawieszenie działalności nie powinno samo w sobie wstrzymać wypłaty zasiłku. Trzeba jednak prawidłowo wskazać datę zawieszenia i dopilnować dokumentów w ZUS.

Czy trzeba składać ZUS Z-3b ponownie?

Nie zawsze, ale ZUS może wymagać danych płatnika składek potrzebnych do ustalenia albo wypłaty świadczenia. Jeżeli wcześniej dokument był składany przy zasiłku chorobowym, może okazać się wystarczający, ale w praktyce warto reagować na wezwania ZUS i uzupełnić dokumenty, gdy Zakład tego zażąda.

Czy zawieszenie działalności obniży zasiłek macierzyński?

Samo zawieszenie działalności po powstaniu prawa do zasiłku nie powinno obniżyć podstawy świadczenia. Podstawa zależy od zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłku oraz historii składek, a nie od tego, że firma została później zawieszona.

Czy ojciec dziecka musi wykorzystać 9 tygodni rodzicielskiego?

Nie ma takiego obowiązku, ale ta część uprawnienia jest nieprzenoszalna. Jeżeli ojciec jej nie wykorzysta, matka co do zasady nie przejmie tych 9 tygodni. Ojciec musi mieć własny tytuł do świadczenia i spełniać warunki wymagane przez przepisy.

Co zrobić po zakończeniu zasiłku macierzyńskiego?

Należy ustalić dalszy status działalności i ubezpieczeń. Jeżeli firma ma działać dalej, trzeba ją wznowić i dopilnować zgłoszeń do ZUS. Jeżeli pozostaje zawieszona, trzeba zadbać o inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, o ile nie wynika on z innej podstawy.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze jest zachowanie ciągłości ubezpieczenia chorobowego do dnia porodu. Wniosek o zasiłek macierzyński warto złożyć jak najszybciej po urodzeniu dziecka, a jeżeli ma obejmować także okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu, trzeba pamiętać o terminie 21 dni. Zawieszenie działalności najlepiej zgłosić dopiero po porodzie, ponieważ zawieszenie przed powstaniem prawa do świadczenia może prowadzić do sporu z ZUS.

Po zawieszeniu firmy trzeba kontrolować zgłoszenia ubezpieczeniowe, status ubezpieczenia zdrowotnego oraz formalności po zakończeniu pobierania zasiłku. Jeżeli sytuacja obejmuje przerwy w składkach, wcześniejsze ulgi, zmianę kodu ubezpieczenia albo planowany udział ojca w korzystaniu z uprawnień, warto przeanalizować sprawę indywidualnie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.