Zasiłek macierzyński z etatu i umowy-zlecenia

Kiedy przysługuje zasiłek macierzyński?

Podstawowe zasady wynikają z ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która urodziła dziecko w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego.

W praktyce oznacza to, że kluczowe jest nie samo wykonywanie pracy, lecz istnienie tytułu do ubezpieczenia chorobowego. Przy umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Przy umowie-zleceniu sytuacja wymaga sprawdzenia, ponieważ zleceniobiorca może podlegać chorobowemu tylko wtedy, gdy z tego zlecenia podlega ubezpieczeniom społecznym w sposób pozwalający na dobrowolne chorobowe. Sama składka zdrowotna nie daje prawa do zasiłku macierzyńskiego.

Jak liczy się podstawę zasiłku z umowy o pracę?

Podstawę wymiaru zasiłku dla pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku. Jeżeli zatrudnienie trwa krócej, bierze się pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.

Nie liczy się średniej od dnia zajścia w ciążę. Dla zasiłku chorobowego w ciąży istotny jest miesiąc powstania niezdolności do pracy, czyli miesiąc rozpoczęcia zwolnienia lekarskiego. Dla zasiłku macierzyńskiego istotny jest miesiąc, od którego przysługuje zasiłek macierzyński, najczęściej miesiąc porodu. Jeżeli jednak po zasiłku chorobowym w ciąży od razu następuje zasiłek macierzyński albo przerwa jest krótsza niż miesiąc kalendarzowy, podstawy zwykle nie ustala się od nowa.

Do podstawy nie przyjmuje się kwoty netto otrzymywanej na konto. Uwzględnia się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu finansowanych przez pracownika składek na ubezpieczenia społeczne. Dlatego sam zapis, że wynagrodzenie wynosiło 4000 zł netto, nie wystarcza do precyzyjnego obliczenia zasiłku.

Co z miesiącami bez pełnego wynagrodzenia?

Jeżeli w okresie przyjmowanym do podstawy pracownica nie uzyskała pełnego wynagrodzenia z przyczyn usprawiedliwionych, na przykład z powodu choroby, stosuje się zasady uzupełniania albo wyłączania miesięcy. Co do zasady:

• miesiąc, w którym przepracowano mniej niż połowę obowiązującego czasu pracy z przyczyn usprawiedliwionych, pomija się przy ustalaniu podstawy,
• miesiąc, w którym przepracowano co najmniej połowę obowiązującego czasu pracy, uwzględnia się po uzupełnieniu wynagrodzenia do pełnego miesiąca,
• jeżeli w każdym miesiącu przepracowano mniej niż połowę czasu pracy, wynagrodzenie za te miesiące przyjmuje się po uzupełnieniu.

Inaczej należy oceniać sytuacje, w których pracownica zmienia pracodawcę, ma przerwę w zatrudnieniu albo przez część miesiąca wykonuje inną umowę. Dla zasiłku z konkretnego tytułu liczy się okres ubezpieczenia z tego tytułu, a nie wszystkie dochody łącznie.

Czy zasiłek można otrzymać z etatu i ze zlecenia?

Tak, ale tylko wtedy, gdy z obu tytułów istnieje ubezpieczenie chorobowe. Przy etacie nie ma wątpliwości, ponieważ ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Przy zleceniu trzeba ustalić, czy zlecenie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych i czy została skutecznie zgłoszona dobrowolna składka chorobowa.

Jeżeli pracownica ma umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej równym minimalnemu wynagrodzeniu, zlecenie zawarte z innym podmiotem często nie stanowi tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, a wtedy nie można z niego uzyskać dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. W takiej sytuacji opłacana może być jedynie składka zdrowotna, która nie zwiększa zasiłku macierzyńskiego.

Inaczej może być, gdy zlecenie jest wykonywane na rzecz własnego pracodawcy, gdy wynagrodzenie z etatu jest niższe od wymaganego minimum albo gdy z innego powodu zlecenie stanowi tytuł do ubezpieczeń społecznych. Wtedy należy sprawdzić dokumenty zgłoszeniowe ZUS i raporty składkowe u płatnika.

Jak liczy się zasiłek macierzyński ze zlecenia?

Jeżeli zleceniobiorczyni podlega ubezpieczeniu chorobowemu z umowy-zlecenia, podstawę wymiaru zasiłku ustala się z przeciętnej miesięcznej podstawy wymiaru składki chorobowej za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania prawa do zasiłku. Jeżeli ubezpieczenie trwa krócej niż 12 miesięcy, bierze się pełne miesiące kalendarzowe tego ubezpieczenia.

Oznacza to, że jeśli zlecenie z dobrowolnym chorobowym trwało tylko kilka pełnych miesięcy, do średniej przyjmuje się te pełne miesiące. Nie dzieli się zarobków z kilku miesięcy przez 12 tylko dlatego, że standardowy okres wynosi 12 miesięcy.

Jeżeli natomiast zlecenie rozpoczęło się w trakcie miesiąca, a prawo do zasiłku powstało przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia, podstawę ustala się według szczególnych zasad przewidzianych dla krótkiego okresu ubezpieczenia. W praktyce wymaga to analizy konkretnej umowy, rachunków i zgłoszeń do ZUS.

Jaka jest wysokość zasiłku macierzyńskiego?

Wysokość zasiłku zależy nie tylko od podstawy wymiaru, ale także od rodzaju urlopu i sposobu złożenia wniosku. Co do zasady zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego wynosi 100% podstawy wymiaru, a za okres urlopu rodzicielskiego 70% podstawy wymiaru.

Jeżeli pracownica złoży wniosek o wypłatę zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego w wymaganym terminie po porodzie, może otrzymywać uśredniony zasiłek w wysokości 81,5% podstawy wymiaru za zasadniczą część tych okresów. Odrębnie traktowana jest nieprzenoszalna część urlopu rodzicielskiego przysługująca drugiemu rodzicowi, za którą zasiłek wynosi 70% podstawy wymiaru.

Zasiłek chorobowy w okresie ciąży wynosi 100% podstawy wymiaru. Nie oznacza to jednak automatycznie, że zasiłek macierzyński zawsze będzie wyższy od dotychczasowej pensji netto. Wszystko zależy od podstaw składek, potrąceń, premii, okresów nieobecności, rodzaju świadczenia oraz rozliczeń podatkowo-składkowych.

Co jeśli umowa o pracę kończy się w ciąży?

Zgodnie z art. 177 § 3 Kodeksu pracy umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.

Ta zasada nie działa w każdej sytuacji. Nie obejmuje między innymi umowy na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca oraz umowy zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności. Nie dotyczy też typowego zakończenia umowy już po porodzie, ponieważ wtedy uprawnienia pracownicze ocenia się inaczej.

Jeżeli umowa zostanie przedłużona tylko do dnia porodu, po porodzie kobieta nie korzysta już z urlopu macierzyńskiego jako pracownica, bo stosunek pracy ustaje. Może jednak otrzymywać zasiłek macierzyński z ZUS przez okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i rodzicielskiemu, jeżeli spełnia warunki ustawowe.

FAQ

Czy do zasiłku macierzyńskiego wlicza się wynagrodzenie netto?

Nie wprost. ZUS i płatnik zasiłku nie liczą świadczenia od kwoty netto z przelewu. Podstawą są kwoty stanowiące podstawę wymiaru składki chorobowej, po ustawowych odliczeniach składek finansowanych przez ubezpieczoną.

Czy zlecenie zawsze podwyższy zasiłek macierzyński?

Nie. Zlecenie podwyższy świadczenie tylko wtedy, gdy jest z niego ubezpieczenie chorobowe. Jeżeli ze zlecenia opłacana jest wyłącznie składka zdrowotna, nie powstaje z tego tytułu prawo do zasiłku macierzyńskiego.

Czy 12 miesięcy liczy się od zajścia w ciążę?

Nie. Dla zasiłku chorobowego w ciąży liczy się okres poprzedzający miesiąc rozpoczęcia niezdolności do pracy. Dla zasiłku macierzyńskiego liczy się okres poprzedzający miesiąc powstania prawa do tego zasiłku, zwykle miesiąc porodu, chyba że podstawy nie ustala się na nowo po wcześniejszym świadczeniu.

Czy krótka umowa-zlecenie jest liczona jak pełne 12 miesięcy?

Nie. Jeżeli ubezpieczenie chorobowe ze zlecenia trwało krócej niż 12 miesięcy, podstawę ustala się z pełnych miesięcy kalendarzowych tego ubezpieczenia. Nie uzupełnia się automatycznie brakujących miesięcy do roku.

Co daje przedłużenie umowy o pracę do dnia porodu?

Przedłużenie umowy do dnia porodu pozwala zachować ubezpieczenie do momentu urodzenia dziecka. Po porodzie umowa się kończy, ale kobieta może otrzymywać zasiłek macierzyński z ZUS, jeżeli spełnia warunki do świadczenia.

Podsumowanie

Przy etacie i zleceniu nie sumuje się automatycznie wszystkich kwot otrzymywanych na konto. Każdy tytuł trzeba ocenić oddzielnie: czy istnieje ubezpieczenie chorobowe, jak długo trwało, jakie były podstawy składek i czy wystąpiły przerwy albo L4 w ciąży.

W opisanej sytuacji zasiłek z etatu będzie liczony według zasad pracowniczych. Zlecenie może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy rzeczywiście daje tytuł do ubezpieczenia chorobowego. Najbezpieczniej zweryfikować u pracodawcy, zleceniodawcy albo w ZUS, jakie zgłoszenia i podstawy składek zostały wykazane.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., sygn. akt II UK 314/04

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.