Wniosek o emeryturę przed rozwiązaniem umowy

Kiedy złożyć wniosek o emeryturę?

W opisanej sytuacji najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zwykle najpierw złożyć wniosek o emeryturę do ZUS, a dopiero następnie rozwiązać umowę o pracę, gdy będzie Pani gotowa zakończyć zatrudnienie. Przepisy nie uzależniają samego przyznania prawa do emerytury od wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy.

Organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Wynika to z art. 118 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W praktyce oznacza to, że termin 30 dni nie zawsze biegnie od dnia złożenia formularza. Jeżeli ZUS musi wyjaśnić dodatkowe okoliczności, uzupełnić dokumentację albo ustalić brakujące okresy składkowe i nieskładkowe, termin liczy się od momentu wyjaśnienia ostatniej niezbędnej okoliczności.

Przyznanie prawa do emerytury a wypłata świadczenia

Trzeba odróżnić dwie kwestie: przyznanie prawa do emerytury oraz faktyczną wypłatę pieniędzy. ZUS może wydać decyzję przyznającą emeryturę osobie, która nadal pracuje. Nie oznacza to jednak automatycznie, że świadczenie będzie od razu wypłacane.

Zgodnie z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Innymi słowy: jeżeli osoba przechodzi na emeryturę, ale nadal pracuje u tego samego pracodawcy bez choćby wcześniejszego rozwiązania dotychczasowej umowy, ZUS co do zasady zawiesi wypłatę emerytury. Samo prawo do emerytury może być przyznane, lecz wypłata zostanie podjęta dopiero po ustaniu przeszkody.

Czy najpierw rozwiązać umowę, czy najpierw złożyć wniosek?

Jeżeli zależy Pani na uniknięciu przerwy w dochodach, w wielu przypadkach praktyczniejsze jest złożenie wniosku o emeryturę jeszcze w czasie zatrudnienia. Dzięki temu może Pani nadal otrzymywać wynagrodzenie, gdy ZUS będzie prowadził postępowanie i ustalał wysokość świadczenia.

Po uzyskaniu decyzji albo po ustaleniu terminu zakończenia pracy może Pani rozwiązać umowę o pracę, na przykład za porozumieniem stron, jeżeli pracodawca wyrazi na to zgodę. Następnie należy przekazać do ZUS świadectwo pracy albo inny dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy. Dopiero wtedy ZUS będzie miał podstawę do podjęcia wypłaty świadczenia, jeżeli wcześniej została zawieszona z powodu kontynuowania zatrudnienia.

Nie ma obowiązku czekać z wnioskiem aż do dnia rozwiązania umowy. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli wniosek zostanie złożony przed rozwiązaniem stosunku pracy, a Pani nadal będzie zatrudniona u dotychczasowego pracodawcy, decyzja może przyznać emeryturę z jednoczesnym zawieszeniem jej wypłaty.

Czy pracodawca musi zgodzić się na wniosek o emeryturę?

Nie. Złożenie wniosku EMP jest decyzją ubezpieczonego i nie wymaga zgody ani wcześniejszego zawiadomienia pracodawcy. Pracodawca nie decyduje o tym, czy ZUS ustali prawo do emerytury i obliczy jej wysokość.

Zgoda pracodawcy jest potrzebna dopiero wtedy, gdy strony chcą rozwiązać umowę za porozumieniem stron albo zawrzeć nową umowę po zakończeniu dotychczasowego zatrudnienia. Przepisy nie gwarantują ponownego zatrudnienia i nie określają minimalnej długości przerwy między umowami. Dla podjęcia wypłaty kluczowe jest rzeczywiste rozwiązanie poprzedniego stosunku pracy i przekazanie ZUS dokumentu potwierdzającego jego ustanie.

Od kiedy ZUS wypłaci emeryturę?

Zasadę początkowego terminu wypłaty reguluje art. 129 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenia wypłaca się od dnia powstania prawa do tych świadczeń, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek albo wydano decyzję z urzędu.

W praktyce oznacza to, że znaczenie ma miesiąc złożenia wniosku, a nie wyłącznie dzień doręczenia decyzji ZUS. Jeżeli wniosek został złożony w październiku i wszystkie warunki są spełnione, świadczenie nie zostanie przyznane za miesiące wcześniejsze tylko dlatego, że wiek emerytalny został osiągnięty kilka miesięcy wcześniej.

Jeżeli jednak w dacie nabycia prawa do emerytury nadal trwa zatrudnienie u tego samego pracodawcy, ZUS może zawiesić wypłatę na podstawie art. 103a. Wtedy trzeba jak najszybciej dostarczyć dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy, aby świadczenie mogło zostać podjęte.

Jakie dokumenty przekazać do ZUS?

Podstawą jest wniosek o emeryturę wraz z dokumentami potrzebnymi do ustalenia prawa i wysokości świadczenia, jeżeli ZUS nie ma ich w swoim systemie. W praktyce mogą to być zwłaszcza dokumenty dotyczące okresów zatrudnienia, wynagrodzenia, okresów składkowych i nieskładkowych oraz kapitału początkowego.

Jeżeli po złożeniu wniosku rozwiąże Pani umowę o pracę, kluczowe będzie przekazanie do ZUS świadectwa pracy lub innego dokumentu potwierdzającego ustanie zatrudnienia. Warto zrobić to niezwłocznie po zakończeniu stosunku pracy, aby nie przedłużać okresu zawieszenia wypłaty. Jeżeli ZUS zawiesił świadczenie, można również złożyć wniosek EZS o podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia.

Czy po przejściu na emeryturę można dalej pracować?

Tak, osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego nie wyklucza dalszej pracy zarobkowej. Jeżeli jednak chodzi o tego samego pracodawcę, u którego pracownik był zatrudniony bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, dla wypłaty świadczenia konieczne jest wcześniejsze rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy.

Po rozwiązaniu umowy strony mogą zawrzeć nową umowę, jeżeli obie się na to zgadzają. Istotne jest jednak, aby rzeczywiście doszło do ustania poprzedniego stosunku pracy i aby fakt ten został udokumentowany wobec ZUS.

FAQ

Czy mogę złożyć wniosek o emeryturę, jeśli nadal pracuję?

Tak. Samo złożenie wniosku i przyznanie prawa do emerytury nie wymaga wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę. Problem może dotyczyć dopiero wypłaty świadczenia, jeżeli nadal pracuje się u tego samego pracodawcy.

Czy ZUS wypłaci emeryturę bez świadectwa pracy?

Jeżeli kontynuuje Pani zatrudnienie u pracodawcy, u którego pracowała bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, ZUS co do zasady zawiesi wypłatę. Do podjęcia wypłaty potrzebny będzie dokument potwierdzający ustanie stosunku pracy, najczęściej świadectwo pracy.

Czy liczy się data złożenia wniosku, czy data decyzji ZUS?

Dla początku wypłaty zasadniczo znaczenie ma miesiąc złożenia wniosku, przy założeniu że spełnione są warunki do świadczenia. Decyzja może zostać wydana później, ale świadczenie nie jest wypłacane za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku, chyba że przepisy szczególne przewidują inną sytuację.

Czy mogę rozwiązać umowę za porozumieniem stron?

Tak, jeżeli pracownik i pracodawca zgodzą się na taką formę zakończenia zatrudnienia. W porozumieniu warto jasno wskazać datę rozwiązania umowy, ponieważ będzie ona istotna przy przekazywaniu dokumentów do ZUS.

Czy po rozwiązaniu umowy mogę wrócić do pracy u tego samego pracodawcy?

Co do zasady tak, jeżeli strony zawrą nową umowę. Dla wypłaty emerytury istotne jest jednak, aby wcześniejszy stosunek pracy został rzeczywiście rozwiązany i aby ZUS otrzymał dokument potwierdzający ten fakt.

Czy mogę wycofać wniosek o emeryturę?

Tak. Wniosek dotyczący polskiej emerytury można wycofać przed wydaniem decyzji albo w ciągu miesiąca od dnia jej otrzymania. ZUS udostępnia w tym celu formularz EWS. Wycofanie wniosku powoduje umorzenie postępowania w tej sprawie.

Czy należy mi się odprawa emerytalna?

Pracownikowi spełniającemu warunki do emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, przysługuje co najmniej jednomiesięczna odprawa emerytalna. Wyższa odprawa może wynikać z przepisów szczególnych, układu zbiorowego, regulaminu albo pragmatyki zawodowej.

Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę tylko z powodu wieku emerytalnego?

Samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie powinno być jedyną przyczyną wypowiedzenia. Takie działanie może zostać uznane za dyskryminację ze względu na wiek. Nie oznacza to jednak pełnej ochrony przed rozwiązaniem umowy, jeżeli pracodawca ma inną rzeczywistą i zgodną z prawem przyczynę.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najrozsądniejsza kolejność to najczęściej: złożenie wniosku o emeryturę do ZUS, oczekiwanie na ustalenie prawa do świadczenia przy dalszym pobieraniu wynagrodzenia, a następnie rozwiązanie umowy o pracę i szybkie dostarczenie świadectwa pracy do ZUS. Takie działanie ogranicza ryzyko pozostania bez środków w czasie oczekiwania na decyzję.

Trzeba jednak pamiętać, że jeśli w dniu nabycia prawa do emerytury nadal trwa zatrudnienie u tego samego pracodawcy, wypłata emerytury może zostać zawieszona. Dlatego kluczowe jest nie tylko samo złożenie wniosku, ale także właściwe udokumentowanie ustania zatrudnienia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.