Odprawa emerytalna nauczyciela pracującego w dwóch placówkach

Kiedy nauczyciel ma prawo do odprawy

Art. 87 Karty Nauczyciela przewiduje jednorazową odprawę w związku z przejściem nauczyciela na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Od 1 stycznia 2026 r. wysokość tego świadczenia zależy od okresu pracy i została istotnie podwyższona dla nauczycieli z dłuższym stażem.

Samo posiadanie prawa do emerytury lub świadczenia kompensacyjnego nie zastępuje związku między zakończeniem zatrudnienia a przejściem na dane świadczenie. W razie sporu znaczenie mogą mieć świadectwo pracy, data rozwiązania stosunku pracy, decyzja ZUS oraz dokumenty pokazujące okoliczności zakończenia zatrudnienia.

Obecny art. 87 ust. 1 rozpoczyna skalę odpraw od 10 lat pracy. Jeżeli nauczyciel nie osiągnął tego stażu, przepis ten nie przewiduje odprawy w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia. Jeżeli stosunek pracy ustał przed wejściem w życie nowych zasad, trzeba natomiast ocenić prawo do odprawy według przepisów właściwych dla daty powstania roszczenia.

Kto wypłaca odprawę przy zatrudnieniu w dwóch placówkach

Od 2026 r. kwestia równoczesnej pracy u kilku pracodawców została wyraźnie uregulowana w art. 87 ust. 1a Karty Nauczyciela. Nauczyciel zatrudniony w więcej niż jednej szkole otrzymuje odprawę w szkole wskazanej jako podstawowe miejsce zatrudnienia.

W rozumieniu Karty Nauczyciela pojęcie szkoły bez bliższego określenia obejmuje również przedszkola, placówki i inne jednostki organizacyjne wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy. Dlatego poradnia psychologiczno-pedagogiczna może być podstawowym miejscem zatrudnienia nauczyciela objętego tymi przepisami.

Jeżeli jako podstawowe miejsce zatrudnienia została wskazana poradnia, to co do zasady ona wypłaca odprawę. Sam fakt, że w drugiej szkole nauczyciel pracuje w większym wymiarze albo otrzymuje wyższe wynagrodzenie, nie powoduje przeniesienia obowiązku wypłaty odprawy na tę szkołę. W razie wątpliwości trzeba sprawdzić dokumentację zatrudnienia i ustalić, która jednostka została wskazana jako podstawowa.

Wysokość odprawy od 2026 r. – 2, 3 czy 6 pensji

Od 1 stycznia 2026 r. art. 87 ust. 1 Karty Nauczyciela przewiduje trzy progi odprawy:

Największa zmiana dotyczy więc nauczycieli z co najmniej 20-letnim stażem. Obecnie przysługuje im odprawa odpowiadająca sześciomiesięcznemu wynagrodzeniu, a nie – jak przed zmianą przepisów – trzymiesięcznemu.

Nie chodzi wyłącznie o okres przepracowany u ostatniego pracodawcy ani tylko o staż nauczycielski. Zgodnie z art. 87 ust. 1b do okresów pracy uprawniających do odprawy wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, które na podstawie odrębnych przepisów są zaliczane do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Przy ustalaniu progu 10, 15 lub 20 lat warto więc sprawdzić całą dokumentację zatrudnienia, a nie tylko świadectwa pracy ze szkół.

Sama kwota odprawy nie jest prostym pomnożeniem dowolnie wybranej miesięcznej pensji. Art. 87 ust. 3 nakazuje obliczać wynagrodzenie według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Przy zatrudnieniu w kilku szkołach odprawę ustala i wypłaca podstawowe miejsce zatrudnienia; nie ma podstaw do automatycznego sumowania wynagrodzeń z dwóch odrębnych stosunków pracy jako jednej podstawy odprawy.

Zbieg odprawy z innymi świadczeniami z Karty Nauczyciela

Nowe przepisy precyzują również sytuację, w której nauczyciel ma jednocześnie prawo do odprawy z art. 87 i innej odprawy przewidzianej w Karcie Nauczyciela.

Jeżeli dochodzi do zbiegu odprawy z art. 87 z odprawą przewidzianą w art. 28 Karty Nauczyciela, nauczycielowi przysługuje odprawa korzystniejsza. Nie wypłaca się w takim przypadku automatycznie obu świadczeń w pełnej wysokości.

Inaczej wygląda zbieg z odprawą z art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela. W takim przypadku nauczyciel otrzymuje odprawę z art. 87 w pełnej wysokości oraz połowę odprawy z art. 20 ust. 2. Każde z tych świadczeń powinno być obliczone według zasad właściwych dla danego rodzaju odprawy.

Czy trzeba składać wniosek o odprawę

Prawo do odprawy wynika bezpośrednio z Karty Nauczyciela. Jeżeli ustawowe przesłanki są spełnione, złożenie osobnego wniosku o odprawę nie jest materialnoprawnym warunkiem nabycia tego prawa.

W praktyce pracodawca musi jednak dysponować informacjami pozwalającymi ustalić, że nauczyciel przechodzi na emeryturę, rentę albo nauczycielskie świadczenie kompensacyjne oraz jaki okres pracy należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości odprawy. Dlatego przy świadczeniu kompensacyjnym warto przekazać decyzję ZUS, a w razie potrzeby także świadectwa pracy i inne dokumenty dotyczące stażu.

Jeżeli odprawa nie została wypłacona albo pracodawca zastosował nieaktualną wysokość, np. przyjął 3 miesiące wynagrodzenia mimo osiągnięcia 20-letniego stażu, zasadne jest pisemne wezwanie do prawidłowego naliczenia i wypłaty świadczenia. Pismo służy dochodzeniu istniejącego roszczenia – nie tworzy prawa do odprawy.

FAQ

Czy odprawę może wypłacić szkoła, w której zarabiam więcej?

Nie tylko z tego powodu. Przy zatrudnieniu w więcej niż jednej szkole art. 87 ust. 1a wskazuje szkołę będącą podstawowym miejscem zatrudnienia. Wyższe wynagrodzenie u drugiego pracodawcy samo w sobie nie zmienia płatnika odprawy.

Czy poradnia psychologiczno-pedagogiczna może być podstawowym miejscem zatrudnienia?

Tak, jeżeli zatrudnienie nauczyciela w poradni jest objęte przepisami Karty Nauczyciela właściwymi dla tej sytuacji i poradnia została wskazana jako podstawowe miejsce zatrudnienia. Karta Nauczyciela w pojęciu szkoły obejmuje także placówki wymienione w art. 1 ust. 1.

Czy przy pracy w dwóch placówkach należą się dwie odprawy?

Nie. Art. 87 ust. 1a przewiduje, że nauczyciel zatrudniony w więcej niż jednej szkole otrzymuje odprawę w szkole wskazanej jako podstawowe miejsce zatrudnienia. Samo równoczesne zakończenie dwóch stosunków pracy nie daje dwóch odpraw z art. 87.

Czy 20 lat trzeba przepracować w tej samej szkole?

Nie. Od 2026 r. art. 87 ust. 1b wprost nakazuje uwzględniać wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy zaliczane do stażu pracowniczego na podstawie odrębnych przepisów. Nie trzeba więc mieć 20 lat pracy u jednego pracodawcy.

Czy trzeba złożyć wniosek, aby nabyć prawo do odprawy?

Nie. Prawo do odprawy wynika z ustawy po spełnieniu jej przesłanek. Wniosek lub wezwanie do zapłaty może być potrzebne praktycznie, gdy pracodawca nie wypłaca świadczenia, błędnie ustala staż albo stosuje nieaktualną wysokość odprawy.