Składki z Irlandii a emerytura w Polsce

Czy można przenieść składki emerytalne z Irlandii do Polski?

Nie przenosi się składek emerytalnych z Irlandii do Polski tak, jak przelewa się środki z jednego rachunku na drugi. Składki PRSI zapłacone w Irlandii pozostają w irlandzkim systemie zabezpieczenia społecznego i są tam brane pod uwagę przy ocenie prawa do irlandzkiej emerytury.

Nie oznacza to jednak, że lata pracy w Irlandii przepadają po powrocie do Polski. Między Polską a Irlandią stosuje się unijne zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dzięki nim okresy ubezpieczenia, zatrudnienia albo zamieszkania przebyte w różnych państwach UE mogą być uwzględnione, gdy jest to konieczne do ustalenia prawa do świadczenia.

W praktyce osoba, która pracowała w Polsce i w Irlandii, może otrzymywać świadczenie z jednego albo z kilku państw. Każde państwo wydaje własną decyzję i oblicza świadczenie według własnych zasad, natomiast instytucje wymieniają między sobą informacje potrzebne do rozpoznania sprawy.

Na czym polega unijna koordynacja emerytur?

Koordynacja unijna nie tworzy jednej europejskiej emerytury i nie ujednolica systemów emerytalnych państw członkowskich. Polska, Irlandia i inne państwa nadal mają własne warunki nabycia prawa do emerytury, własne zasady obliczania świadczeń i własne instytucje wypłacające pieniądze.

Najważniejsze znaczenie ma zasada sumowania okresów. Jeżeli do spełnienia warunku wymaganego przez dane państwo brakuje okresów ubezpieczenia, instytucja tego państwa powinna uwzględnić okresy przebyte w innym państwie UE w zakresie przewidzianym przepisami koordynacyjnymi. Okresy nie mogą być jednak liczone podwójnie, jeżeli się pokrywają.

Drugą praktyczną zasadą jest zachowanie praw nabytych i możliwość wypłaty świadczenia do państwa zamieszkania. Jeżeli dana osoba nabędzie prawo do irlandzkiej emerytury, świadczenie może być wypłacane także wtedy, gdy mieszka w Polsce.

Jak ZUS uwzględnia okresy pracy w Irlandii?

Jeżeli osoba mieszkająca w Polsce składa wniosek o emeryturę w ZUS, powinna wyraźnie wskazać okresy pracy i ubezpieczenia w Irlandii. ZUS może wtedy uruchomić procedurę międzynarodową i zwrócić się do właściwej instytucji irlandzkiej o potwierdzenie okresów PRSI.

Okresy irlandzkie mogą pomóc zwłaszcza wtedy, gdy do spełnienia warunku stażowego w danym systemie brakuje okresów ubezpieczenia. Dotyczy to przede wszystkim ustalenia prawa do świadczenia, a nie prostego zwiększenia polskiego kapitału emerytalnego.

W przypadku emerytur obliczanych według nowych zasad wysokość polskiej emerytury zależy zasadniczo od środków zapisanych na polskim koncie i subkoncie w ZUS oraz od dalszego trwania życia przyjmowanego do obliczeń. Składki opłacone w Irlandii nie powiększają tego konta. Mogą natomiast uruchomić ocenę prawa do świadczenia z Irlandii albo mieć znaczenie przy innych elementach sprawy emerytalnej.

Czy irlandzkie okresy mogą zwiększyć polską emeryturę?

Odpowiedź zależy od rodzaju świadczenia i od tego, czy chodzi o nabycie prawa, czy o wysokość wypłaty. Sam fakt, że przez kilka lat odprowadzano składki w Irlandii, zwykle nie powoduje doliczenia tych składek do polskiego kapitału w ZUS.

Wzrost polskiego świadczenia może wchodzić w grę wtedy, gdy przepisy pozwalają na ponowne ustalenie lub przeliczenie świadczenia, a nowe dane rzeczywiście wpływają na sposób obliczenia emerytury. Może to mieć znaczenie zwłaszcza przy świadczeniach ustalanych według starszych zasad albo w sprawach, w których wcześniejsza decyzja nie uwzględniała istotnych okresów.

Irlandzkie okresy mogą mieć także znaczenie przy badaniu prawa do podwyższenia emerytury do kwoty najniższej emerytury w Polsce. Nie jest to jednak automatyczne. ZUS bada między innymi wiek emerytalny, wymagany staż ubezpieczeniowy, potwierdzenie okresów oraz zasady koordynacji.

Emerytura z Irlandii jako odrębne świadczenie

Praca i składki w Irlandii mogą prowadzić do odrębnego świadczenia z irlandzkiego systemu. Nie jest to dopisanie irlandzkich pieniędzy do polskiej emerytury, lecz osobna decyzja właściwej instytucji irlandzkiej.

Irlandzka State Pension (Contributory) jest świadczeniem opartym na historii składek PRSI. Co do zasady jest dostępna od 66. roku życia, a dla osób urodzonych od 1958 r. istnieje możliwość wyboru późniejszego momentu skorzystania ze świadczenia, między 66. a 70. rokiem życia. Irlandzkie przepisy przewidują też wymogi dotyczące liczby składek i sposób ustalania stawki, dlatego każda sprawa wymaga sprawdzenia historii PRSI.

Jeżeli osoba mieszka w Polsce, procedurę dotyczącą świadczenia z innego państwa UE można zasadniczo rozpocząć za pośrednictwem ZUS. ZUS przekazuje informacje do instytucji irlandzkiej, a Irlandia samodzielnie ocenia, czy spełniono warunki do wypłaty i w jakiej wysokości.

Gdzie złożyć wniosek po powrocie do Polski?

Jeżeli mieszka Pani lub Pan w Polsce, wniosek o emeryturę należy zasadniczo złożyć w ZUS. Wniosek można złożyć w placówce ZUS, a w wielu przypadkach również elektronicznie przez PUE/eZUS. Jeżeli sprawa obejmuje okresy zagraniczne, zostanie przekazana do jednostki realizującej sprawy międzynarodowe.

We wniosku trzeba wskazać, że występowały okresy pracy lub ubezpieczenia w Irlandii. Należy podać możliwie dokładne daty zatrudnienia, nazwy i adresy pracodawców, numer PPS, okresy pobierania świadczeń w Irlandii oraz wszystkie inne dane ułatwiające identyfikację historii ubezpieczeniowej.

Osoba, która już pobiera emeryturę w Polsce i dopiero później chce zgłosić pracę w Irlandii, powinna rozważyć wniosek o ponowne ustalenie lub ponowne obliczenie świadczenia, a także wskazać, czy chodzi również o rozpoczęcie procedury dotyczącej świadczenia z Irlandii.

Jakie dokumenty z Irlandii warto zachować?

Przed powrotem do Polski albo przed złożeniem wniosku warto uporządkować dokumenty dotyczące zatrudnienia i składek PRSI. Starsze dokumenty, takie jak P45 i P60, mogą nadal mieć znaczenie dowodowe dla wcześniejszych lat. Dla nowszych okresów ważne mogą być zestawienia dostępne w irlandzkich systemach podatkowych i ubezpieczeniowych.

W szczególności warto zachować:

• umowy o pracę, aneksy i zaświadczenia od pracodawców,
• payslipy, czyli odcinki płacowe pokazujące wynagrodzenie i potrącenia,
• dawne formularze P45 i P60, jeżeli były wydane za wcześniejsze lata,
• Employment Detail Summary albo inne roczne zestawienia podatkowo-płacowe dla nowszych okresów,
• potwierdzenie numeru PPS i historię składek PRSI,
• korespondencję z irlandzkim Department of Social Protection,
• dokumenty dotyczące choroby, macierzyństwa, bezrobocia, opieki albo innych okresów mogących wpływać na historię ubezpieczeniową.

Brak kompletu dokumentów nie zamyka drogi do potwierdzenia okresów pracy. W praktyce im dokładniejsze dane poda wnioskodawca, tym łatwiej instytucjom ustalić właściwe okresy i uniknąć dodatkowej korespondencji.

Czy formularz U1 służy do emerytury?

Formularz U1 jest często mylony z dokumentem emerytalnym. W praktyce służy przede wszystkim do potwierdzania okresów zatrudnienia i ubezpieczenia na potrzeby świadczeń dla bezrobotnych w innym państwie.

U1 może być pomocny jako dodatkowy dokument pokazujący historię pracy, ale nie zastępuje procedury potwierdzania okresów emerytalnych między ZUS a instytucją irlandzką. Przy emeryturze ważniejsza jest pełna dokumentacja zatrudnienia, płac, składek oraz dane pozwalające instytucjom odszukać historię PRSI.

Co zrobić przed wyjazdem z Irlandii?