Przejście na emeryturę podczas L4 a odprawa

Czy można przejść na emeryturę w czasie zwolnienia lekarskiego?

Tak. Przepisy nie wymagają, aby pracownik składający wniosek o emeryturę był zdolny do pracy. Zwolnienie lekarskie potwierdza czasową niezdolność do pracy, ale nie pozbawia pracownika prawa do złożenia wniosku emerytalnego ani do podjęcia decyzji o zakończeniu zatrudnienia.

Oznacza to, że pracownik może przebywać na L4, złożyć wniosek do ZUS o emeryturę, a następnie rozwiązać umowę o pracę w związku z przejściem na emeryturę. W praktyce trzeba jednak dobrze zaplanować kolejność działań, zwłaszcza gdy zakładowy regulamin wynagradzania przewiduje wyższą odprawę tylko dla osób odchodzących bezpośrednio na emeryturę.

Jeżeli pracownik chce pobierać emeryturę, a pozostaje nadal w stosunku pracy u pracodawcy, u którego pracował bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia, trzeba uwzględnić zasadę zawieszenia wypłaty emerytury do czasu rozwiązania tego stosunku pracy. Samo przyznanie emerytury przez ZUS nie zawsze oznacza więc natychmiastową wypłatę świadczenia, jeżeli zatrudnienie nadal trwa.

Komu przysługuje odprawa emerytalno-rentowa?

Odprawa emerytalno-rentowa przysługuje pracownikowi, a więc osobie zatrudnionej w ramach stosunku pracy. Nie ma znaczenia, czy pracownik był zatrudniony na cały etat, część etatu, na czas określony czy na czas nieokreślony. Istotne jest to, aby istniał stosunek pracy, a nie np. sama umowa-zlecenie albo umowa o dzieło.

Podstawowe warunki wynikają z art. 92¹ Kodeksu pracy. Pracownik nabywa prawo do odprawy, jeżeli:

1. spełnia warunki uprawniające do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, oraz
2. jego stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę albo rentę.

Minimalna odprawa wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie. Jest to jednak tylko poziom kodeksowy. Pracodawca może przewidzieć korzystniejsze zasady w regulaminie wynagradzania, układzie zbiorowym pracy, porozumieniu zbiorowym albo innym wewnętrznym akcie płacowym.

Jeżeli w firmie funkcjonuje wyższa odprawa dla osób przechodzących bezpośrednio na emeryturę, trzeba sprawdzić dokładne brzmienie tych przepisów. Czasem decyduje dzień rozwiązania umowy, czasem sposób rozwiązania umowy, a czasem wymóg przedstawienia decyzji ZUS albo dokumentu potwierdzającego złożenie wniosku o emeryturę.

Jak wykazać związek rozwiązania umowy z przejściem na emeryturę?

Najbezpieczniej zadbać o to, aby z dokumentów jednoznacznie wynikało, że umowa o pracę rozwiązuje się w związku z przejściem na emeryturę. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim i jednocześnie chce skorzystać z wyższej odprawy przewidzianej przez pracodawcę.

W piśmie do pracodawcy można wskazać np., że pracownik wnosi o rozwiązanie umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę. Jeżeli strony wybierają porozumienie stron, również w treści porozumienia warto wpisać, że ustanie zatrudnienia następuje w związku z przejściem pracownika na emeryturę.

Pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć umowy pracownikowi w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w tym podczas L4, jeżeli nie upłynęły okresy ochronne przewidziane w Kodeksie pracy. Ta ochrona nie oznacza jednak zakazu rozwiązania umowy z inicjatywy pracownika ani zakazu zawarcia porozumienia stron, jeżeli pracownik świadomie się na to godzi.

Kiedy odprawa emerytalna staje się wymagalna?

Roszczenie o odprawę co do zasady staje się wymagalne w związku z ustaniem stosunku pracy, jeżeli pracownik spełnia warunki do emerytury albo renty. W praktyce odprawa jest wypłacana przy zakończeniu zatrudnienia albo niezwłocznie po wykazaniu prawa do świadczenia, jeśli decyzja ZUS zostanie wydana już po rozwiązaniu umowy, ale wniosek został złożony w odpowiednim czasie.

Jeżeli pracownik uzyska decyzję ZUS, ale nie rozwiąże stosunku pracy, samo przyznanie emerytury nie wystarczy do wypłaty odprawy. Odprawa jest związana z odejściem z zatrudnienia, a nie z samym osiągnięciem wieku emerytalnego czy samym złożeniem wniosku.

Warto pamiętać, że odprawa emerytalno-rentowa ma charakter jednorazowy. Pracownik, który już raz otrzymał taką odprawę, nie nabywa ponownie prawa do odprawy przy kolejnym zatrudnieniu i kolejnym zakończeniu pracy w związku ze statusem emeryta lub rencisty.

Kiedy osoby urodzone przed 1949 r. nabywają prawo do emerytury?

Dla ubezpieczonych urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. podstawowe warunki emerytury określa art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Co do zasady wymagane jest osiągnięcie wieku emerytalnego: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz udowodnienie odpowiedniego okresu składkowego i nieskładkowego: 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.

Ustawa nie uzależnia nabycia prawa do emerytury od tego, czy ubezpieczony jest w danym dniu zdolny do pracy. Leczenie, pobyt w szpitalu, oczekiwanie na operację albo zwolnienie lekarskie nie są samodzielną przeszkodą do złożenia wniosku o emeryturę.

Jeżeli sprawa dotyczy osoby, która wiek emerytalny osiągnęła już wcześniej, decydujące znaczenie może mieć data złożenia wniosku do ZUS, kompletność dokumentacji oraz to, od kiedy ZUS ustali prawo do świadczenia i jego wypłatę.

Co z zasiłkiem chorobowym po przejściu na emeryturę?

Trzeba odróżnić dwie sytuacje. Pracownik, który nadal pozostaje w zatrudnieniu i podlega ubezpieczeniu chorobowemu, może korzystać ze świadczeń chorobowych na zasadach ogólnych, także wtedy, gdy ma status emeryta. Inaczej wygląda sytuacja po ustaniu zatrudnienia.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje m.in. osobie, która ma ustalone prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy.

W praktyce oznacza to, że jeśli pracownik rozwiąże umowę o pracę i ma już ustalone prawo do emerytury, nie powinien zakładać dalszej wypłaty zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia. Zamiast tego podstawowym świadczeniem będzie emerytura, o ile spełnione są warunki jej wypłaty.

Jak praktycznie rozwiązać sprawę, aby nie stracić wyższej odprawy?

Najpierw należy dokładnie przeczytać zakładowe przepisy o odprawach. Jeżeli wyższa odprawa przysługuje tylko przy bezpośrednim przejściu na emeryturę, dokumenty powinny jasno pokazywać, że ustanie zatrudnienia następuje właśnie z tej przyczyny.

Rozsądnym rozwiązaniem jest zwykle:

1. ustalenie, od kiedy pracownik spełnia warunki do emerytury,
2. złożenie wniosku emerytalnego do ZUS z odpowiednimi dokumentami,
3. uzgodnienie z pracodawcą daty rozwiązania umowy, najlepiej z wyraźnym wskazaniem przejścia na emeryturę,
4. złożenie wniosku o wypłatę odprawy na podstawie Kodeksu pracy oraz przepisów zakładowych,
5. sprawdzenie, czy po rozwiązaniu umowy nie powstanie luka między ostatnim świadczeniem chorobowym a wypłatą emerytury.

Jeżeli pracodawca kwestionuje prawo do wyższej odprawy, znaczenie może mieć dokładne brzmienie regulaminu oraz dotychczasowa praktyka stosowana wobec innych pracowników. W takiej sytuacji warto zebrać dokumenty: regulamin wynagradzania, pismo rozwiązujące umowę, decyzję ZUS, świadectwo pracy i korespondencję z pracodawcą.

FAQ

Czy pracownik na L4 może złożyć wypowiedzenie?

Tak. Ochrona pracownika na zwolnieniu lekarskim ogranicza przede wszystkim możliwość wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. Nie pozbawia pracownika prawa do wypowiedzenia umowy ani do zawarcia porozumienia stron.

Czy do odprawy emerytalnej potrzebna jest decyzja ZUS?

Przepisy Kodeksu pracy wymagają spełnienia warunków do emerytury i ustania zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę. W praktyce decyzja ZUS jest najważniejszym dokumentem potwierdzającym uprawnienie, dlatego pracodawcy często żądają jej przed wypłatą odprawy albo wypłacają odprawę po jej doręczeniu.

Czy wyższa odprawa z regulaminu zawsze się należy?

Nie zawsze. Wyższa odprawa zależy od treści regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego albo innych przepisów obowiązujących u pracodawcy. Trzeba sprawdzić, czy regulamin wymaga np. bezpośredniego przejścia na emeryturę, określonego stażu pracy albo konkretnego trybu rozwiązania umowy.

Czy po rozwiązaniu umowy emeryt dostanie zasiłek chorobowy?

Jeżeli po ustaniu zatrudnienia osoba ma ustalone prawo do emerytury, zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego co do zasady nie przysługuje. Inaczej może wyglądać sytuacja osoby nadal zatrudnionej i objętej ubezpieczeniem chorobowym.

Czy można najpierw uzyskać emeryturę, a dopiero później odejść z pracy?

Można, ale odprawa emerytalna jest związana z ustaniem stosunku pracy. Jeżeli pracownik nadal pracuje, odprawa nie jest jeszcze należna. Trzeba też pamiętać o zasadach zawieszenia wypłaty emerytury przy kontynuowaniu zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy.

Po przyznaniu świadczenia osobny problem może dotyczyć terminu i zakresu pierwszej wypłaty, dlatego pomocny będzie też artykuł o tym, jak ZUS rozlicza pierwszą wypłatę emerytury za niepełny miesiąc.

Przy długiej chorobie pracownika kluczowe są granice ochrony zatrudnienia, dlatego pomocny jest tekst o tym, kiedy możliwe jest zwolnienie pracownika na świadczeniu rehabilitacyjnym.

Podsumowanie

Przejście na emeryturę w czasie leczenia jest dopuszczalne. L4 nie blokuje złożenia wniosku do ZUS ani rozwiązania umowy przez pracownika. Dla odprawy najważniejsze jest to, aby pracownik spełniał warunki do emerytury i aby stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę.

Jeżeli w zakładzie obowiązuje wyższa odprawa niż kodeksowa, nie należy ograniczać się do ogólnej zasady z Kodeksu pracy. Trzeba sprawdzić regulamin i tak przygotować dokumenty, aby nie było wątpliwości, że odejście z pracy nastąpiło bezpośrednio w związku z emeryturą.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
3. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.