Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z rentą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Stopień niepełnosprawności a prawo do renty socjalnej

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2019-12-31

Syn pobiera rentę socjalną przyznaną w związku z chorobą, która ujawniła się w wieku 24 lat, gdy syn studiował. Otrzymał rentę socjalną na 1 rok. Zaraz po przyznaniu renty miał komisję w PCPR i orzeczono niepełnosprawność w stopniu znacznym (kod P2 – schizofrenia) ze wskazaniem pracy w warunkach chronionych. Renta została przedłużona na kolejne 2 lata, natomiast kolejna komisja PCPR przedłużyła niepełnosprawność w stopniu znacznym tym razem na 5 lat (kilka dni temu była komisja, syn mam 14 dni na odwołanie się). Chodzi nam o to, że orzeczenie w stopniu znacznym z kodem choroby P2 bardzo utrudnia mu znalezienie pracy. Od swojego lekarza psychiatry ma zaświadczenie, że może pracować, bierze leki – w przypadku jego choroby bardzo wskazane jest stałe zajęcie, codzienne wstawanie, obowiązki i przede wszystkim poczucie, że jest potrzebny. Obawiamy się, że jeśli odwołamy się od orzeczenia o stopniu znacznym niepełnosprawności i syn dostałby stopień umiarkowany, to przy kolejnej komisji ZUS (za kilka miesięcy) renta socjalna może nie zostać mu przedłużona. Czy można otrzymać przedłużenie renty socjalnej mając umiarkowany stopień niepełnosprawności?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.


Stopień niepełnosprawności a prawo do renty socjalnej

Jakie są warunki przyznania renty socjalnej?

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. Nr 135, poz. 1268 ze zm.) w art. 2 i 4 zawiera pozytywne przesłanki, których niespełnienie wyklucza możliwość skutecznego ubiegania się o prawo do renty socjalnej. Wynika z nich, że prawo do renty socjalnej przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

  • przed ukończeniem 18 roku życia;
  • w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej – przed ukończeniem 25 roku życia;
  • w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Stosownie do treści art. 5 powołanej ustawy rentowej – ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje obecnie lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej „lekarzem orzecznikiem”, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U z 2015 r., poz. 748 ze zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 2 tej ustawy – osobą całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Przepis art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, definiując niezdolność do pracy, stanowi, że niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Przepisy ust. 2 i 3 wskazują, że całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z brzmienia art. 12 tejże ustawy wyraźnie wynika, że do stwierdzenia niezdolności do pracy nie jest wystarczające samo występowanie naruszenia sprawności organizmu (choroby), lecz jednocześnie naruszenie to musi powodować całkowitą lub częściową utratę zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, nie rokujące odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.

Po 2003 r. decyzja powiatowego zespołu nie stanowi podstawy do przyznania renty socjalnej; niezbędne jest określenie niezdolności do pracy przez lekarza orzecznika ZUS.

Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności a wymóg całkowitej niezdolności do pracy

Odnośnie relacji między orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności a wymaganiem art. 4 ustawy o rencie socjalnej istnienia całkowitej niezdolności do pracy wypowiedział się wielokrotnie Sąd Najwyższy m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 11.03.2008r. sygn. I UK 286/07 (LEX 508351), wskazując, że niepełnosprawność nie jest tożsama z całkowitą niezdolnością do pracy. Zgodnie z definicją zawartą w słowniku zamieszczonym w art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Niepełnosprawność oznacza zatem inną sytuację socjalną określonej osoby. W związku z niepełnosprawnością przysługują też inne świadczenia. Najogólniej rzecz ujmując, mają one na celu umożliwienie dalszej pracy osobie niepełnosprawnej oraz zapobieżenie jej społecznej alienacji. Stąd też w przypadku orzekania o niepełnosprawności, obok oceny stanu zdolności do pracy, uwzględnia się zdolność osoby do pełnienia ról społecznych, co nie odgrywa roli przy orzekaniu o niezdolności do pracy na gruncie ustawy emerytalnej. Na mocy art. 5 pkt 1 ustawy o rencie socjalnej orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy ustalonej na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalonej na podstawie art. 13 ust. 5 tej ustawy, jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (pkt 2), a orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy – na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności (pkt 3). Obowiązujące przepisy nie przewidują natomiast analogicznej relacji w odwrotną stronę, tzn. że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ma być traktowane na równi z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy, ustalonej na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej, podobnie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wiąże się to z różnymi w pewnym stopniu przesłankami orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów rentowych i orzeczenia o niepełnosprawności w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, trybem orzekania w tych sprawach oraz różnicami w zakresie celów, którym orzeczenia te mają służyć.

Stanowisko lekarza orzecznika ZUS

Odnosząc to do postawionego pytania: samo orzeczenie o niepełnosprawności nie wpływa na stanowisko lekarza orzecznika ZUS – orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie oznacza utraty renty socjalnej. Natomiast podjęcie pracy może oznaczać uznanie przez ZUS, że Pani syn nie jest całkowicie niezdolny do pracy. A to może pozbawić go prawa do renty socjalnej.

Proszę pamiętać, że opinia lekarza orzecznika i opinia powiatowego zespołu to dwa różne dokumenty. Opinia ZUS implikuje treść opinii Powiatowego Zespołu, opinia zespołu nie implikuje treści orzeczenia ZUS. Stopień niepełnosprawności nie wpływa na prawo do renty socjalnej, zawsze jednak ZUS może orzec, że Pani syn nie jest całkowicie niezdolny do pracy. Orzecznicy ZUS są znani z „cudownego uzdrawiania”, a szczególnie gdy mają argument, że skoro syn pracuje w normalnych warunkach, to nie jest całkowicie niezdolny do pracy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Kiedy należy się odprawa rentowa lub emerytalna?

W ramach zwolnień grupowych, po otrzymaniu odprawy z tego tytułu, końcem listopada 2011 r. został ze mą rozwiązany stosunek pracy. Jednak na 2 dni...

 

Przedsiębiorca na chorobowym oczekujący przyznania renty, co ze składkami?

Dwa miesiące temu mąż otrzymał prawo do renty okresowej na rok z tytułu częściowej niezdolności do pracy – po wyroku sądu ze spłatą za 8...

 

Pogarszający się stan zdrowia pracownika - warunki przyznania renty

Pogarszający się stan zdrowia pracownika - warunki przyznania renty

Pracuję, ale ostatnio dość często jestem na zwolnieniu lekarskim z powodów bólów lędźwiowych. Dodatkowo zdiagnozowano u mnie rozedmę płuc, co...

Renta rodzinna po drugim mężu

Renta rodzinna po drugim mężu

Kobieta lat 66, wdowa, pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu (od trzech lat). Sama ma 40 lat pracy i wypracowaną emeryturę, niestety minimalnie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »