Składki w KRUS i ZUS a zasiłek macierzyński

Czy ZUS uwzględni wcześniejsze ubezpieczenie w KRUS?

Nie. Przy obliczaniu zasiłku chorobowego i macierzyńskiego z ZUS wcześniejszy okres opłacania składek w KRUS nie podwyższa podstawy świadczenia. KRUS i ZUS działają na podstawie różnych systemów ubezpieczeniowych, a składki opłacone w KRUS nie są traktowane jak składki na ubezpieczenie chorobowe w ZUS.

W opisanej sytuacji żona została zgłoszona w ZUS jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej. To ważne, ponieważ nie stosuje się do niej zasad ustalania podstawy jak dla typowego pracownika zatrudnionego na umowę o pracę. ZUS bada tytuł ubezpieczenia, okres podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz podstawy, od których faktycznie opłacono składki w ZUS.

Jeżeli niezdolność do pracy powstała w listopadzie, a zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego w ZUS nastąpiło od 1 sierpnia, podstawę zasiłku chorobowego ZUS ustala zasadniczo z pełnych kalendarzowych miesięcy poprzedzających miesiąc choroby, czyli z sierpnia, września i października. Okres z KRUS nie zastąpi brakujących miesięcy do dwunastu.

Jak ustala się podstawę zasiłku osoby współpracującej?

Dla osoby współpracującej przy działalności gospodarczej podstawę zasiłku ustala się według zasad przewidzianych dla ubezpieczonych niebędących pracownikami. Jeżeli ubezpieczenie chorobowe trwało co najmniej 12 pełnych miesięcy kalendarzowych, podstawą jest przeciętna miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe z tych 12 miesięcy, po pomniejszeniu o kwotę odpowiadającą finansowanym przez ubezpieczonego składkom na ubezpieczenia społeczne.

Jeżeli ubezpieczenie chorobowe w ZUS trwało krócej niż 12 pełnych miesięcy, zastosowanie ma szczególny mechanizm z ustawy zasiłkowej. W uproszczeniu ZUS bierze pod uwagę:

• przeciętną najniższą podstawę wymiaru składek za pełne miesiące ubezpieczenia chorobowego,
• oraz część nadwyżki ponad najniższą podstawę, ale tylko w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy ubezpieczenia w ZUS.

Oznacza to, że opłacanie wysokich składek przez kilka miesięcy nie powoduje, że zasiłek zostanie wyliczony tak, jakby wysoka podstawa była opłacana przez pełne 12 miesięcy. Właśnie ten mechanizm ogranicza skutki krótkotrwałego zadeklarowania wysokiej podstawy wymiaru składek przed chorobą lub macierzyństwem.

Zasiłek chorobowy w ciąży po przejściu z KRUS do ZUS

Prawo do zasiłku chorobowego przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym powstaje zasadniczo po upływie okresu wyczekiwania. Przy ubezpieczeniu dobrowolnym jest to 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. W praktyce trzeba więc sprawdzić, czy od zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w ZUS do powstania niezdolności do pracy upłynął wymagany okres.

Jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży i jest prawidłowo potwierdzona zaświadczeniem lekarskim, zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru. Nie oznacza to jednak, że świadczenie będzie liczone od całej zadeklarowanej wysokiej podstawy za kilka miesięcy. Najpierw trzeba ustalić samą podstawę zgodnie z zasadami opisanymi wyżej.

W przedstawionym stanie faktycznym kluczowe będą więc: data zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w ZUS, pełne miesiące kalendarzowe tego ubezpieczenia, wysokość zadeklarowanych podstaw oraz to, czy składki zostały prawidłowo opłacone.

Zasiłek macierzyński a wcześniejszy zasiłek chorobowy

Zasiłek macierzyński jest odrębnym świadczeniem, ale jego podstawa często opiera się na tej samej podstawie, która była przyjęta do zasiłku chorobowego. Jeżeli po zasiłku chorobowym związanym z ciążą następuje zasiłek macierzyński i nie ma przerwy albo przerwa jest krótsza niż miesiąc kalendarzowy, ZUS co do zasady nie ustala podstawy od nowa.

W praktyce oznacza to, że jeżeli ZUS ustali podstawę zasiłku chorobowego z krótkiego okresu podlegania ubezpieczeniu chorobowemu w ZUS, ta sama podstawa może zostać przyjęta także do zasiłku macierzyńskiego. Sam okres wcześniejszego ubezpieczenia w KRUS nadal nie spowoduje doliczenia brakujących miesięcy do podstawy zasiłku z ZUS.

Wysokość procentowa zasiłku macierzyńskiego zależy od rodzaju okresu, za który jest wypłacany, oraz od złożonych wniosków dotyczących urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Nie zmienia to jednak zasadniczej odpowiedzi: KRUS nie zwiększa podstawy świadczenia wypłacanego przez ZUS.

Co ZUS najpewniej zrobi w opisanej sytuacji?

Jeżeli żona była zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w ZUS od 1 sierpnia, a choroba rozpoczęła się w listopadzie, ZUS powinien oprzeć się na pełnych miesiącach ubezpieczenia chorobowego poprzedzających listopad. Będą to sierpień, wrzesień i październik, o ile zgłoszenie i opłacenie składek były prawidłowe.

ZUS nie powinien przyjąć, że trzy lata składek w KRUS uzupełniają brakujące miesiące w ZUS. Nie powinien też pomnożyć wysokiej podstawy z ZUS przez 12 miesięcy tylko dlatego, że wcześniej żona była ubezpieczona w KRUS. Przy krótszym niż 12-miesięczny okresie ubezpieczenia chorobowego w ZUS nadwyżka ponad minimalną podstawę jest uwzględniana według mechanizmu proporcjonalnego.

Jeżeli ZUS wyda decyzję, z którą ubezpieczona się nie zgadza, można złożyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS. Termin i sposób zaskarżenia powinny być wskazane w pouczeniu dołączonym do decyzji.

FAQ

Czy składki z KRUS liczą się do podstawy zasiłku z ZUS?

Nie. Składki opłacone w KRUS nie są doliczane do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego wypłacanego z ZUS. ZUS bierze pod uwagę podstawy składek z własnego systemu i właściwy tytuł ubezpieczenia.

Czy osoba współpracująca jest traktowana jak pracownik?

Nie w zakresie ustalania zasiłków z ubezpieczeń społecznych. Małżonek współpracujący przy działalności gospodarczej jest co do zasady rozliczany jak osoba współpracująca, a nie jak pracownik zatrudniony na typowej umowie o pracę.

Czy wysoka składka ZUS przez kilka miesięcy daje wysoki zasiłek?

Nie zawsze. Jeżeli dobrowolne ubezpieczenie chorobowe trwało krócej niż 12 pełnych miesięcy, ustawa przewiduje mechanizm proporcjonalnego uwzględnienia nadwyżki ponad minimalną podstawę. To może istotnie obniżyć oczekiwane świadczenie.

Czy zasiłek chorobowy w ciąży wynosi 100%?

Tak, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży i jest prawidłowo potwierdzona. Trzeba jednak odróżnić procent zasiłku od podstawy jego wymiaru. Nawet zasiłek liczony jako 100% może być niższy, jeżeli podstawa została ustalona z krótkiego okresu ubezpieczenia w ZUS.

Czy można odwołać się od decyzji ZUS?

Tak. Jeżeli ZUS wyda decyzję dotyczącą prawa do zasiłku albo jego wysokości, ubezpieczona może złożyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS. Należy dokładnie sprawdzić pouczenie w decyzji, zwłaszcza termin i sposób wniesienia odwołania.

Przy działalności gospodarczej podstawę i prawo do zasiłku trzeba oceniać osobno, dlatego przydatne jest omówienie zasiłek macierzyński przy działalności gospodarczej.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji ZUS nie powinien uwzględnić okresu ubezpieczenia w KRUS przy ustalaniu podstawy zasiłku chorobowego i macierzyńskiego z ZUS. Dla osoby współpracującej liczą się pełne miesiące dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w ZUS oraz zasady z ustawy zasiłkowej dotyczące ubezpieczonych niebędących pracownikami.

Jeżeli ubezpieczenie w ZUS trwało tylko kilka miesięcy, wysoka podstawa składek zostanie uwzględniona w ograniczony, proporcjonalny sposób. Wcześniejsze składki w KRUS mogą mieć znaczenie w innych sprawach rolniczego ubezpieczenia społecznego, ale nie podwyższają podstawy świadczenia wypłacanego przez ZUS.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.