Brakujące lata składkowe do emerytury KRUS

Emerytura z ZUS i KRUS - od czego zacząć?

Osoba, która w życiu zawodowym była objęta zarówno powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych, jak i ubezpieczeniem społecznym rolników, powinna rozróżnić dwie sytuacje. Pierwsza to prawo do odrębnej emerytury z ZUS oraz odrębnej emerytury rolniczej z KRUS. Druga to emerytura z ZUS powiększona o kwotę wynikającą z okresów opłacania składek rolniczych.

W praktyce kwoty rzędu kilkuset złotych wypłacane w związku z wieloletnimi składkami w KRUS często oznaczają nie pełną emeryturę rolniczą, ale zwiększenie za okresy ubezpieczenia rolniczego. Dlatego przed podjęciem dalszych działań trzeba dokładnie przeczytać decyzję ZUS i decyzję KRUS, a zwłaszcza podstawę prawną, wykaz przyjętych okresów oraz sposób obliczenia świadczenia.

Nie każda osoba, która przez wiele lat opłacała składki w KRUS, uzyska samodzielną emeryturę rolniczą. Kluczowe znaczenie ma to, czy zostały spełnione warunki z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności wymagany okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego.

Warunki uzyskania emerytury rolniczej

Zgodnie z art. 19 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie osiągnął wiek emerytalny oraz podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat. Wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny.

Jeżeli więc dana osoba ma tylko 23 lata okresów zaliczanych przez KRUS do ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników, może nie spełniać warunku do przyznania samodzielnej emerytury rolniczej. W takiej sytuacji organ powinien wyjaśnić w decyzji, jakie okresy przyjął, jakich okresów nie uwzględnił i z jakiego powodu.

Warto sprawdzić, czy w dokumentacji nie pominięto okresów, które mogą mieć znaczenie, np. wcześniejszego prowadzenia gospodarstwa, pracy w gospodarstwie domownika, okresów opłacania składek albo okresów, co do których zachowały się dokumenty w gminie, KRUS, archiwum lub u poprzednich właścicieli gospodarstwa. Samo przekonanie, że składki były opłacane, może jednak nie wystarczyć - trzeba wykazać okres ubezpieczenia odpowiednimi dokumentami.

Czy można dopłacić brakujące lata składkowe do KRUS?

Co do zasady nie ma możliwości jednorazowego dopłacenia brakujących lat wstecz tylko po to, aby spełnić warunek 25 lat ubezpieczenia w KRUS. System emerytalny nie działa w ten sposób, że po osiągnięciu wieku emerytalnego można wykupić brakujące okresy składkowe za lata, w których dana osoba nie podlegała ubezpieczeniu.

Inaczej należy oceniać sytuację, w której osoba rzeczywiście podlegała ubezpieczeniu rolniczemu, ale składki nie zostały prawidłowo rozliczone albo w dokumentach KRUS występuje błąd. Wtedy nie chodzi o dobrowolne wykupienie brakujących lat, lecz o ustalenie rzeczywistego przebiegu ubezpieczenia i ewentualne uregulowanie zaległości wynikających z obowiązku ubezpieczeniowego. To wymaga analizy akt KRUS i decyzji wydanych w sprawie.

Jeżeli osoba nadal spełnia warunki do objęcia ubezpieczeniem rolniczym, może powstać możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu na przyszłość. Nie zawsze będzie to jednak możliwe po nabyciu prawa do emerytury i nie zawsze doprowadzi do uzyskania prawa do odrębnej emerytury rolniczej. Zależy to od konkretnego statusu osoby, prowadzenia gospodarstwa, podlegania innym ubezpieczeniom i treści decyzji organów.

Dlaczego świadczenie z KRUS może wynosić tylko kilkaset złotych?

Przy opisanym stanie faktycznym kwota około 230 zł za 23 lata składek rolniczych może wskazywać, że nie została przyznana pełna emerytura rolnicza, lecz zwiększenie związane z okresami opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Takie zwiększenie może pojawić się przy emeryturze z ZUS, gdy okresy rolnicze nie dają prawa do samodzielnej emerytury rolniczej.

To rozróżnienie jest bardzo ważne. Jeżeli KRUS odmówił emerytury rolniczej z powodu braku 25 lat, a ZUS doliczył zwiększenie za okresy składek rolniczych, to nie oznacza automatycznie błędu organu. Może to być prawidłowy sposób rozliczenia okresów ubezpieczenia, jeśli nie spełniono warunków do odrębnego świadczenia z KRUS.

Nie można jednak przesądzać tego bez dokumentów. Należy porównać decyzję ZUS, decyzję KRUS oraz informację o przebiegu ubezpieczenia. Szczególnie istotne są: data urodzenia, okresy pracy poza rolnictwem, okresy podlegania KRUS, ewentualne okresy pracy w gospodarstwie jako domownik oraz to, czy te same okresy nie zostały zaliczone w innym systemie.

Co zrobić po otrzymaniu niekorzystnej decyzji?

Najpierw należy zgromadzić dokumenty: decyzję ZUS, decyzję KRUS, zaświadczenia o okresach ubezpieczenia, potwierdzenia opłacania składek, dokumenty dotyczące gospodarstwa rolnego oraz korespondencję z organami. Następnie warto sporządzić listę wszystkich okresów aktywności zawodowej i rolniczej, miesiąc po miesiącu, aby wykryć luki lub błędy.

Jeżeli decyzja jest nieprawidłowa, można złożyć odwołanie za pośrednictwem organu, który ją wydał. Termin i tryb odwołania powinny wynikać z pouczenia w decyzji. Co do zasady w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych odwołanie wnosi się w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Przekroczenie terminu może utrudnić dochodzenie praw, dlatego nie warto zwlekać.

W odwołaniu należy wskazać, z czym osoba się nie zgadza, jakie okresy powinny zostać zaliczone i jakie dowody to potwierdzają. Jeżeli problem polega na braku wcześniejszej informacji ze strony KRUS, trzeba pamiętać, że samo niepoinformowanie o brakujących latach zwykle nie tworzy prawa do emerytury, jeśli warunki ustawowe nie zostały spełnione. Może jednak uzasadniać złożenie wniosku o wyjaśnienie sprawy, wgląd w akta albo skargę na sposób obsługi, jeżeli organ udzielił błędnych informacji.

Doręczenie decyzji KRUS i termin odwołania

Odwołanie od decyzji KRUS wnosi się co do zasady w terminie miesiąca od jej doręczenia, za pośrednictwem jednostki KRUS, która wydała decyzję. Jeżeli data doręczenia jest sporna, na przykład decyzję wysłano zwykłym listem albo na nieaktualny adres, organ powinien wykazać, kiedy strona mogła skutecznie zapoznać się z rozstrzygnięciem.

W takiej sytuacji warto zachować kopertę, korespondencję z KRUS, potwierdzenie aktualnego adresu oraz pisma dotyczące ponownego doręczenia. Odwołanie należy złożyć możliwie szybko i dokładnie opisać, kiedy oraz w jaki sposób decyzja faktycznie dotarła do ubezpieczonego.

Czy składka opłacona po decyzji KRUS może uzupełnić staż?

Trzeba odróżnić datę zapłaty składki od okresu ubezpieczenia, którego wpłata dotyczy. Jeżeli składkę uiszczono po wydaniu decyzji, ale obejmuje ona czas, w którym ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników rzeczywiście trwało i istniał obowiązek składkowy, dokument zapłaty może przemawiać za zaliczeniem tego okresu.

Sama wpłata nie tworzy jednak okresu ubezpieczenia. Jeżeli w spornym czasie ubezpieczenie w KRUS już nie trwało, późniejsze dobrowolne opłacenie składki co do zasady nie pozwala „dokupić” brakujących dni lub kwartałów. Dlatego trzeba ustalić datę objęcia i ustania ubezpieczenia, okres wskazany w przelewie oraz treść wcześniejszych decyzji ZUS i KRUS.

Co może zrobić sąd i jakie dowody przygotować?

Sąd ubezpieczeń społecznych może zmienić decyzję KRUS i orzec co do istoty sprawy, jeżeli z dowodów wynika, że ubezpieczony spełnił ustawowe warunki. Nie oznacza to automatycznego zaliczenia każdej opłaconej składki — trzeba wykazać rzeczywiste podleganie ubezpieczeniu w konkretnym okresie.

Do odwołania warto dołączyć przede wszystkim:

• decyzje ZUS i KRUS dotyczące prawa do świadczeń oraz objęcia albo ustania ubezpieczenia,
• potwierdzenia wpłat składek z oznaczeniem okresów, których dotyczą,
• dokumenty potwierdzające prowadzenie gospodarstwa lub pracę w gospodarstwie,
• korespondencję dotyczącą doręczenia decyzji i aktualnego adresu,
• chronologiczne zestawienie spornych dni, miesięcy lub kwartałów.

Najlepiej wskazać dokładnie, których okresów KRUS nie zaliczył i z jakiego dokumentu wynika, że ubezpieczenie w tym czasie trwało. Ogólne powołanie się na wieloletnie opłacanie składek zwykle nie wystarczy.

FAQ

Czy można zapłacić KRUS za brakujące 2 lata?

Co do zasady nie. Nie można po osiągnięciu wieku emerytalnego wykupić brakujących lat za okresy, w których nie podlegało się ubezpieczeniu. Wyjątkiem może być sytuacja, w której ubezpieczenie faktycznie istniało, ale składki nie zostały prawidłowo rozliczone albo organ błędnie pominął dany okres.

Czy 23 lata składek w KRUS dają prawo do emerytury rolniczej?

Samodzielna emerytura rolnicza wymaga zasadniczo co najmniej 25 lat ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników. Przy 23 latach organ może odmówić emerytury rolniczej, ale okresy te mogą mieć znaczenie przy zwiększeniu emerytury z ZUS.

Czy można jednocześnie pobierać emeryturę z ZUS i KRUS?

W określonych przypadkach jest to możliwe, ale zależy od daty urodzenia, przebiegu ubezpieczenia i spełnienia warunków do każdego ze świadczeń. Jeżeli warunki do emerytury rolniczej nie są spełnione, okresy składek w KRUS mogą zostać rozliczone inaczej, np. jako zwiększenie przy emeryturze z ZUS.

Co zrobić, jeśli KRUS nie poinformował wcześniej o brakujących latach?

Należy wystąpić o wyjaśnienie sposobu ustalenia okresów ubezpieczenia i przejrzeć akta sprawy. Sam brak wcześniejszej informacji zwykle nie zastępuje ustawowego warunku 25 lat, ale błędna informacja albo pominięcie dokumentów mogą uzasadniać odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie danych.

Jaki jest termin odwołania od decyzji ZUS albo KRUS?

Termin powinien być wskazany w pouczeniu decyzji. Co do zasady odwołanie w sprawach ubezpieczeń społecznych wnosi się w terminie miesiąca od doręczenia decyzji, za pośrednictwem organu, który ją wydał.

Podsumowanie

Jeżeli do emerytury rolniczej brakuje 2 lat, najważniejsze jest ustalenie, czy faktycznie brakuje okresów ubezpieczenia, czy też KRUS nie zaliczył wszystkich możliwych okresów. Brakujących lat nie można zwykle dopłacić wstecz tylko po to, aby uzyskać pełne świadczenie.

W opisanej sytuacji należy dokładnie sprawdzić decyzje ZUS i KRUS. Może się okazać, że niewielka kwota nie jest odrębną emeryturą z KRUS, lecz zwiększeniem za okresy opłacania składek rolniczych. Jeżeli decyzja zawiera błędy albo pomija okresy ubezpieczenia, warto rozważyć odwołanie w terminie wskazanym w pouczeniu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118 ze zm.
2. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24 ze zm.
3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296 ze zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.