Pracujący emeryt a przeliczenie emerytury

Czy pracujący emeryt może przeliczyć emeryturę?

Tak, ale trzeba odróżnić dwie sytuacje. Pierwsza to ustalenie emerytury po raz pierwszy. Druga to ponowne obliczenie świadczenia osoby, która już ma przyznaną emeryturę, ale po tej dacie nadal pracuje i od jej wynagrodzenia są odprowadzane składki emerytalne i rentowe.

Jeżeli emeryt od kilku lat pobiera świadczenie i jednocześnie pracuje na pełen etat, nie może skutecznie żądać ponownego wyliczenia całej emerytury tylko dlatego, że GUS ogłosił nowe tablice średniego dalszego trwania życia. Może natomiast złożyć wniosek o doliczenie składek zapisanych na jego koncie po dniu, od którego przyznano emeryturę.

W praktyce oznacza to, że ZUS nie wraca od początku do całego kapitału emerytalnego i nie dzieli go ponownie przez nowszą tablicę. Przeliczeniu podlega tylko część wynikająca z nowych składek, czyli tych zgromadzonych już po przejściu na emeryturę.

Jaką rolę mają tablice średniego dalszego trwania życia?

Tablice średniego dalszego trwania życia ogłasza corocznie Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Są one stosowane przy ustalaniu wysokości emerytury obliczanej według zasad kapitałowych, czyli przez podzielenie podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach.

Zgodnie z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego. Wiek ten wyraża się w ukończonych latach i miesiącach.

Tablice ogłaszane przez GUS są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłaszane od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku kalendarzowego. Jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, przy ustalaniu emerytury można zastosować tablice obowiązujące w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Ta zasada nie oznacza jednak, że każdy obecny emeryt może co roku domagać się ponownego przeliczenia całej emerytury według najnowszej tablicy. Tablica jest elementem algorytmu przyznania świadczenia albo przeliczenia nowych składek, a nie samodzielną podstawą do ponownego ustalenia całej emerytury.

Kiedy ZUS doliczy składki po przyznaniu emerytury?

Podstawowe znaczenie ma art. 108 ustawy emerytalnej. Dotyczy on emeryta, który po dniu, od którego przyznano emeryturę, nadal podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Typowym przykładem jest osoba pobierająca emeryturę i pracująca na podstawie umowy o pracę.

W takiej sytuacji można wystąpić do ZUS o ponowne obliczenie emerytury przez doliczenie składek zapisanych na koncie ubezpieczonego po przyznaniu świadczenia. Doliczana kwota jest ustalana odrębnie: ZUS bierze składki zgromadzone po przejściu na emeryturę i dzieli je przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku emeryta w dniu złożenia wniosku o przeliczenie.

Wniosek można składać co do zasady po zakończeniu roku kalendarzowego, a jeżeli ubezpieczenia ustały wcześniej - po ich ustaniu. Dlatego pracujący emeryt, który cały czas pozostaje w zatrudnieniu, zwykle składa taki wniosek okresowo, a nie po każdej miesięcznej składce.

Czego nie obejmuje ponowne przeliczenie?

Ponowne obliczenie emerytury pracującego emeryta nie polega na tym, że ZUS na nowo ustala całe świadczenie od początku według aktualnych tablic GUS. Jeżeli emerytura została już prawomocnie przyznana, a świadczeniobiorca pobiera ją od kilku lat, nowe tablice nie zmieniają automatycznie pierwotnego wyliczenia.

Wniosek oparty wyłącznie na twierdzeniu, że ogłoszono korzystniejszą tablicę dalszego trwania życia, może zostać rozpatrzony negatywnie. Inaczej wygląda wniosek osoby, która po przyznaniu emerytury pracowała i ma na koncie nowe składki. Wtedy podstawą żądania nie jest sama tablica GUS, lecz składki zapisane po przyznaniu świadczenia.

Jeżeli emeryt nie pracował po przyznaniu emerytury, nie miał nowych okresów ubezpieczenia i nie zapisano na jego koncie nowych składek, sama zmiana statystycznej długości życia nie spowoduje podwyższenia świadczenia.

Emerytury na nowych i starych zasadach

Opisane zasady dotyczą przede wszystkim emerytur obliczanych według nowych zasad, czyli opartych na kapitale zgromadzonym na koncie ubezpieczonego. W ich przypadku szczególne znaczenie mają składki, kapitał początkowy oraz średnie dalsze trwanie życia.

Osoby, których emerytury zostały przyznane według starych zasad, mogą mieć inne podstawy przeliczenia świadczenia, na przykład w związku z dodatkowymi okresami zatrudnienia albo nowymi zarobkami. Nie oznacza to jednak automatycznego prawa do przeliczenia całej emerytury według aktualnej tablicy GUS.

Dlatego przed złożeniem wniosku warto ustalić, według jakich zasad została przyznana emerytura, czy po jej przyznaniu były odprowadzane składki oraz czy od poprzedniego przeliczenia upłynął wymagany okres.

Jak złożyć wniosek do ZUS?

Wniosek o ponowne obliczenie emerytury można złożyć w ZUS na formularzu przeznaczonym do ponownego obliczenia świadczenia emerytalno-rentowego albo w piśmie zawierającym jednoznaczne żądanie doliczenia składek zapisanych po przyznaniu emerytury. W praktyce warto wskazać, że chodzi o składki zgromadzone po dniu, od którego przyznano emeryturę.

Do wniosku zwykle nie trzeba załączać dokumentów potwierdzających składki, jeżeli zostały one prawidłowo zapisane na koncie w ZUS. Jeżeli jednak występują braki, sporne okresy zatrudnienia albo nieprawidłowości w danych, ZUS może żądać dodatkowych dokumentów.

Jeżeli sprawa dotyczy dopiero wyboru momentu przejścia na świadczenie albo dalszej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego, pomocne może być osobne omówienie: Emerytura po 60 lub 65 roku życia a dalsza praca zawieszenie, przeliczenie i składki.

Po rozpoznaniu wniosku ZUS wydaje decyzję. Jeżeli decyzja jest niekorzystna, ubezpieczony może złożyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS w terminie wskazanym w pouczeniu decyzji. Co do zasady termin na odwołanie wynosi miesiąc od doręczenia decyzji.

Przy planowaniu daty złożenia wniosku emerytalnego pomocny może być również materiał: Czy warto przejść na emeryturę w lutym, marcu czy lipcu praktyczny poradnik ZUS.

FAQ

Czy po ogłoszeniu nowych tablic GUS ZUS przeliczy całą emeryturę?

Nie, jeżeli emerytura została już przyznana, sama publikacja nowych tablic nie powoduje ponownego wyliczenia całego świadczenia. Nowe tablice mogą mieć znaczenie przy przyznawaniu emerytury albo przy doliczaniu składek zgromadzonych po przejściu na emeryturę.

Czy praca na pełen etat po przejściu na emeryturę daje prawo do przeliczenia?

Tak, jeżeli z tej pracy odprowadzane są składki emerytalne i rentowe. Wtedy można złożyć wniosek o doliczenie składek zapisanych na koncie po dniu, od którego przyznano emeryturę.

Jak często można składać wniosek o doliczenie składek?

Co do zasady wniosek składa się nie częściej niż raz w roku albo po ustaniu ubezpieczeń. Jeżeli emeryt nadal pracuje, najczęściej składa wniosek po zakończeniu roku kalendarzowego.

Czy ZUS sam z urzędu dolicza składki pracującemu emerytowi?

Zasadą jest działanie na wniosek zainteresowanego. Dlatego pracujący emeryt powinien złożyć wniosek o ponowne obliczenie emerytury, jeżeli chce, aby ZUS uwzględnił składki zgromadzone po przyznaniu świadczenia.

Co zrobić, gdy ZUS odmówił przeliczenia emerytury?

Należy sprawdzić uzasadnienie decyzji i pouczenie o odwołaniu. Jeżeli wniosek był błędnie sformułowany, czasem właściwe będzie złożenie nowego wniosku o doliczenie składek. Jeżeli decyzja jest merytorycznie nieprawidłowa, można rozważyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS.

Przy dalszej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego trzeba dobrze zaplanować wniosek o emeryturę, bo data złożenia dokumentów może mieć znaczenie praktyczne.

Pracujący emeryt może występować o ponowne obliczenie świadczenia, a osobnym przypadkiem jest przeliczenie emerytury za składki z rady nadzorczej.

Podsumowanie

Emeryt pracujący po przyznaniu świadczenia ma prawo ubiegać się o doliczenie składek odprowadzonych po przejściu na emeryturę. Nie jest to jednak to samo co ponowne przeliczenie całej emerytury według najnowszych tablic GUS.

Jeżeli wniosek zostanie oparty wyłącznie na nowych tablicach dalszego trwania życia, bez wskazania nowych składek, ZUS może odmówić. W przypadku osoby, która nadal pracuje na pełen etat, najważniejsze jest więc prawidłowe sformułowanie żądania: doliczenie składek zapisanych po przyznaniu emerytury.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 26 i art. 108
• Komunikaty Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie tablic średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn, ogłaszane corocznie w Monitorze Polskim

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.