Kolejna ciąża po końcu umowy a zasiłek z ZUS

Czy pracodawca może rozwiązać umowę z pracownicą w ciąży?

Zasadą wynikającą z art. 177 Kodeksu pracy jest szczególna ochrona pracownicy w ciąży. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w czasie urlopu macierzyńskiego, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy i reprezentująca ją zakładowa organizacja związkowa wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy.

Ochrona nie działa jednak identycznie przy każdym rodzaju umowy. Umowa o pracę na czas określony albo umowa na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która miałaby ulec rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, przedłuża się z mocy prawa do dnia porodu. Nie dotyczy to między innymi umowy na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca oraz umowy zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności.

Jeżeli umowa została przedłużona tylko do dnia porodu, stosunek pracy kończy się w dniu porodu. Od tego momentu kobieta nie korzysta już z urlopu macierzyńskiego jako pracownica, ale może mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego wypłacanego przez ZUS.

Zasiłek macierzyński po ustaniu umowy a kolejna ciąża

W opisanej sytuacji kluczowe jest to, że po porodzie i zakończeniu umowy o pracę kobieta pobiera zasiłek macierzyński, ale nie ma już statusu pracownika. Samo pobieranie zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia nie tworzy nowego tytułu do ubezpieczenia chorobowego.

Dlatego kolejna ciąża w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego nie powoduje automatycznie prawa do zasiłku chorobowego. Lekarz może wystawić zwolnienie lekarskie, jeżeli istnieje niezdolność do pracy, ale ZUS wypłaci zasiłek chorobowy tylko wtedy, gdy istnieje podstawa prawna do świadczenia, czyli aktualne podleganie ubezpieczeniu chorobowemu albo spełnienie szczególnych warunków zasiłku po ustaniu ubezpieczenia.

W praktyce oznacza to, że jeżeli kobieta nie ma nowej umowy o pracę, zlecenia z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, działalności gospodarczej z opłacanym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym ani innego tytułu przewidzianego przepisami, samo dostarczenie L4 do ZUS nie wystarczy do uzyskania zasiłku chorobowego.

Zobacz również: ciąża a brak pracy i prawo do świadczeń

Czy trzeba podpisać nową umowę o pracę?

Nie można powiedzieć, że kobieta w ciąży musi podpisać nową umowę o pracę. Można natomiast wskazać, że bez nowego tytułu do ubezpieczenia chorobowego co do zasady nie będzie podstawy do wypłaty zasiłku chorobowego z tytułu kolejnej ciąży.

Nowa umowa o pracę może być zawarta także z kobietą w ciąży. Przepisy nie zakazują zatrudniania ciężarnych pracownic. Taka umowa powinna jednak odpowiadać rzeczywistej pracy: strony powinny faktycznie zamierzać nawiązać stosunek pracy, pracownica powinna wykonywać pracę, a pracodawca powinien organizować pracę, wypłacać wynagrodzenie i odprowadzać składki.

Jeżeli niezdolność do pracy powstanie bardzo szybko po zawarciu umowy, ZUS może sprawdzać, czy zatrudnienie było realne, czy tylko pozorne. Weryfikowane mogą być między innymi: zakres obowiązków, faktyczne wykonywanie pracy, obecność w firmie, kwalifikacje, potrzeba zatrudnienia, wysokość wynagrodzenia i dokumenty kadrowo-płacowe.

Kiedy przysługuje zasiłek chorobowy w ciąży?

Zasiłek chorobowy przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym, gdy stała się niezdolna do pracy z powodu choroby. W ciąży zasiłek chorobowy wynosi co do zasady 100% podstawy wymiaru, jeżeli zwolnienie dotyczy niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży.

Przy umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Przy niektórych innych tytułach, na przykład działalności gospodarczej albo umowie zlecenia, ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne i wymaga zgłoszenia. Znaczenie mogą mieć także okresy wyczekiwania: przy ubezpieczeniu obowiązkowym zasadniczo 30 dni, a przy dobrowolnym 90 dni, chyba że przepisy przewidują wyjątek.

Nie należy utożsamiać zasiłku macierzyńskiego po poprzednim porodzie z ubezpieczeniem chorobowym na przyszłość. To odrębne świadczenie, które nie daje automatycznie prawa do kolejnego zasiłku chorobowego tylko dlatego, że w jego trakcie rozpoczęła się następna ciąża.

Co z zasiłkiem macierzyńskim przy kolejnej ciąży?

Prawo do zasiłku macierzyńskiego przy kolejnym porodzie zależy od tego, czy w dniu porodu kobieta będzie objęta odpowiednim tytułem ubezpieczeniowym albo czy przepisy przyznają jej zasiłek mimo ustania zatrudnienia. Jeżeli kobieta nie ma nowego zatrudnienia ani innego tytułu do ubezpieczenia, samo wcześniejsze pobieranie zasiłku macierzyńskiego po poprzedniej umowie nie wystarcza do nabycia prawa do nowego zasiłku macierzyńskiego.

Inaczej może być wtedy, gdy kobieta ponownie podejmie rzeczywistą pracę na umowę o pracę, a umowa będzie trwała w czasie ciąży albo zostanie przedłużona do dnia porodu na zasadach z art. 177 Kodeksu pracy. Wtedy należy ocenić konkretny rodzaj umowy, datę jej zakończenia, wiek ciąży i to, czy nie zachodzi wyjątek od automatycznego przedłużenia.

FAQ

Czy ZUS wypłaci zasiłek chorobowy, jeśli wyślę L4 w trakcie zasiłku macierzyńskiego?

Nie zawsze. Jeżeli po poprzedniej umowie pobierasz tylko zasiłek macierzyński i nie masz aktualnego tytułu do ubezpieczenia chorobowego, samo L4 z powodu kolejnej ciąży co do zasady nie wystarczy do wypłaty zasiłku chorobowego.

Czy można zawrzeć umowę o pracę będąc w ciąży?

Tak. Ciąża nie zakazuje zawarcia umowy o pracę. Umowa musi być jednak realna, a praca faktycznie wykonywana. Jeżeli okoliczności wskazują, że umowa została zawarta tylko dla uzyskania świadczeń, ZUS może ją zakwestionować.

Czy każda umowa na czas określony przedłuża się do dnia porodu?

Nie. Przedłużenie dotyczy umowy, która miałaby zakończyć się po upływie trzeciego miesiąca ciąży. Nie obejmuje między innymi umowy na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca oraz umowy zawartej na zastępstwo.

Czy po zakończeniu umowy przysługuje urlop macierzyński?

Urlop macierzyński przysługuje pracownicy, czyli osobie pozostającej w stosunku pracy. Po ustaniu umowy nie ma urlopu macierzyńskiego, ale może przysługiwać zasiłek macierzyński na zasadach określonych w ustawie zasiłkowej.

Czy nowa ciąża daje prawo do kolejnego zasiłku macierzyńskiego?

Nie sama przez się. Prawo do zasiłku macierzyńskiego przy kolejnym porodzie zależy od aktualnego tytułu ubezpieczeniowego oraz od tego, czy spełnione są warunki ustawowe w dniu porodu albo w związku z ustaniem zatrudnienia.

Podsumowanie

Jeżeli umowa o pracę zakończyła się w dniu poprzedniego porodu, a kobieta pobiera z ZUS zasiłek macierzyński, nie jest już pracownicą. Kolejna ciąża w czasie tego zasiłku nie daje automatycznie prawa do zasiłku chorobowego z nowego zwolnienia lekarskiego.

Aby uzyskać świadczenia związane z kolejną ciążą, potrzebny jest aktualny i rzeczywisty tytuł do ubezpieczenia chorobowego, na przykład faktycznie wykonywana umowa o pracę albo inny tytuł przewidziany w przepisach. Każdą sytuację trzeba oceniać według dat, rodzaju umowy, zgłoszenia do ubezpieczeń i rzeczywistego wykonywania pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.