Zaległy urlop nauczyciela a świadczenie kompensacyjne

Urlop nauczyciela w przedszkolu a urlop dla poratowania zdrowia

W przedszkolach publicznych nauczyciele są najczęściej zatrudnieni w placówkach, w których nie są przewidziane ferie szkolne w rozumieniu Karty Nauczyciela. W takim przypadku, zgodnie z art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, nauczycielowi przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów.

Brak planu urlopów nie oznacza, że nauczyciel traci prawo do urlopu. Jeżeli plan nie został sporządzony albo termin urlopu nie został prawidłowo ustalony, trzeba odtworzyć, czy urlop faktycznie był wykorzystany, czy został przesunięty, czy też pozostał zaległy. W praktyce znaczenie mają karty urlopowe, ewidencja czasu pracy, wnioski urlopowe, zaświadczenia lekarskie i dokumentacja urlopu dla poratowania zdrowia.

Nie można jednocześnie korzystać z urlopu wypoczynkowego i urlopu dla poratowania zdrowia. Sąd Najwyższy wskazywał, że są to odrębne instytucje, których cel jest inny. Urlop zdrowotny służy leczeniu i odzyskaniu zdolności do pracy, a urlop wypoczynkowy regeneracji po pracy. Dlatego okres urlopu zdrowotnego wymaga osobnej oceny przy ustalaniu, czy urlop wypoczynkowy został wykorzystany, przesunięty albo powinien zostać rozliczony po ustaniu zatrudnienia.

Kiedy należy się ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy jest należny przede wszystkim wtedy, gdy stosunek pracy rozwiązuje się albo wygasa, a urlop nie został wykorzystany w naturze. U nauczycieli podstawą oceny są przepisy Karty Nauczyciela, a w zakresie nieuregulowanym również przepisy Kodeksu pracy.

W przypadku nauczyciela placówki nieferyjnej, takiej jak przedszkole, punktem wyjścia jest roczny wymiar 35 dni roboczych urlopu. Jeżeli nauczyciel nie wykorzystał urlopu z powodu urlopu dla poratowania zdrowia, choroby, organizacji pracy placówki albo braku prawidłowego ustalenia terminu urlopu, nie można automatycznie przyjąć, że prawo do urlopu wygasło. Pracodawca powinien wykazać, kiedy i w jakim wymiarze urlop został udzielony.

Trzeba jednak zwrócić uwagę na przedawnienie. Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat. Przy dawnych urlopach należy sprawdzić, kiedy roszczenie stało się wymagalne, czy urlop był prawidłowo przesunięty oraz czy w dacie rozwiązania stosunku pracy roszczenie o urlop lub ekwiwalent nie było już przedawnione. To często decyduje o powodzeniu sporu z pracodawcą.

Czy urlop zdrowotny odbiera prawo do urlopu wypoczynkowego

Nie w każdym przypadku. Jeżeli nauczyciel przez część roku przebywał na urlopie dla poratowania zdrowia, a poza tym okresem mógł wykorzystać urlop, należy ustalić, czy urlop został realnie udzielony. Sam fakt przebywania na urlopie zdrowotnym nie powinien być traktowany jako wykorzystanie urlopu wypoczynkowego.

Inaczej może wyglądać sytuacja nauczycieli placówek feryjnych, u których urlop wypoczynkowy przypada zasadniczo w okresie ferii zimowych i letnich. Obecne brzmienie przepisów Karty Nauczyciela przewiduje rozwiązania dotyczące urlopu uzupełniającego, gdy nauczyciel nie mógł wykorzystać urlopu w okresie ferii z przyczyn wskazanych w ustawie. W przedszkolu kluczowy jest jednak model placówki nieferyjnej i 35-dniowy wymiar urlopu.

Ważne znaczenie ma także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym wyrok z 30 czerwca 2016 r. w sprawie C-178/15, dotyczący relacji między urlopem dla poratowania zdrowia a prawem do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego. W praktyce wzmacnia ono argument, że pracownik nie powinien tracić prawa do urlopu wypoczynkowego tylko dlatego, że korzystał z urlopu zdrowotnego, jeżeli nie miał realnej możliwości wypoczynku.

Błędne świadectwo pracy a ZUS

Świadectwo pracy należy odebrać nawet wtedy, gdy zawiera błędy. Odmowa odbioru nie rozwiązuje problemu i może utrudnić dalsze czynności przed ZUS albo nowym pracodawcą. Jeżeli świadectwo jest potrzebne do postępowania o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, można złożyć je w ZUS, a jednocześnie podjąć działania w celu jego sprostowania.

Jeżeli błąd dotyczy informacji o wykorzystanym urlopie wypoczynkowym, okresach zatrudnienia, podstawie rozwiązania stosunku pracy albo innych danych istotnych dla świadczenia, warto dołączyć do dokumentacji kopię wniosku o sprostowanie świadectwa pracy. Po otrzymaniu poprawionego świadectwa można przekazać je do ZUS jako uzupełnienie akt sprawy.

Sama nieprawidłowa informacja o niewykorzystanym urlopie nie zawsze przesądza o prawie do świadczenia kompensacyjnego, ale może mieć znaczenie dowodowe i finansowe, zwłaszcza przy późniejszym dochodzeniu ekwiwalentu. Dlatego nie należy zostawiać błędnego świadectwa bez reakcji.

Jak sprostować świadectwo pracy

Jeżeli świadectwo pracy zawiera błędy, pracownik może w ciągu 14 dni od otrzymania świadectwa wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o jego sprostowanie. Wniosek najlepiej złożyć pisemnie albo wysłać listem poleconym, wskazując dokładnie, które punkty świadectwa są nieprawidłowe i jak powinny brzmieć.

Pracodawca powinien rozpatrzyć wniosek i w razie uwzględnienia wydać nowe świadectwo pracy. Jeżeli odmówi sprostowania albo nie zareaguje w terminie, pracownik może wystąpić z żądaniem sprostowania do sądu pracy. W praktyce warto pilnować terminów, bo spór o świadectwo pracy i spór o ekwiwalent za urlop mogą toczyć się obok siebie, ale nie są tym samym roszczeniem.

We wniosku można żądać na przykład poprawienia informacji o liczbie dni wykorzystanego urlopu wypoczynkowego, okresie zatrudnienia, trybie rozwiązania stosunku pracy albo okresach nieskładkowych, jeżeli zostały błędnie wskazane. Do wniosku warto załączyć kopie dokumentów potwierdzających swoje stanowisko.

Co zrobić, gdy pracodawca odmawia wypłaty ekwiwalentu

Najpierw warto wystąpić do pracodawcy z pisemnym wezwaniem do zapłaty ekwiwalentu. W piśmie należy wskazać, za jakie lata i w jakim wymiarze urlop nie został wykorzystany, kiedy ustał stosunek pracy oraz dlaczego pracownik uważa, że urlop nie został rozliczony prawidłowo.

Jeżeli pracodawca podtrzymuje odmowę, pozostaje pozew do sądu pracy o zapłatę ekwiwalentu. W takim postępowaniu znaczenie mają dokumenty urlopowe, ewidencja pracy, zaświadczenia o urlopie dla poratowania zdrowia, świadectwo pracy, korespondencja z pracodawcą i wyliczenie kwoty roszczenia. Sąd ocenia nie tylko sam fakt niewykorzystania urlopu, ale też to, czy roszczenie nie jest przedawnione.

FAQ

Czy urlop dla poratowania zdrowia zawsze zmniejsza urlop wypoczynkowy?

Nie. Urlop zdrowotny i urlop wypoczynkowy mają różne cele. Jeżeli nauczyciel nie miał realnej możliwości wykorzystania urlopu wypoczynkowego, trzeba ocenić, czy urlop powinien zostać udzielony później albo rozliczony ekwiwalentem przy zakończeniu zatrudnienia.

Czy w przedszkolu nauczyciel ma urlop tylko w wakacje?

Co do zasady nie. Przedszkole jest zwykle placówką nieferyjną, dlatego nauczycielowi przysługuje 35 dni roboczych urlopu w terminie ustalonym w planie urlopów albo w inny prawidłowy sposób przyjęty u pracodawcy.

Czy można złożyć do ZUS świadectwo pracy z błędem?

Tak, zwykle lepiej odebrać świadectwo i złożyć je w ZUS, jeżeli jest potrzebne do postępowania. Jednocześnie należy w terminie wystąpić o sprostowanie i po uzyskaniu poprawionego dokumentu przekazać go do ZUS.

Ile jest czasu na wniosek o sprostowanie świadectwa pracy?

Pracownik ma 14 dni od otrzymania świadectwa pracy na złożenie wniosku o sprostowanie. Jeżeli pracodawca odmówi albo nie uwzględni wniosku, można skierować sprawę do sądu pracy.

Czy ekwiwalent za urlop trzeba dochodzić razem ze sprostowaniem świadectwa?

Nie musi to być jedno roszczenie. Sprostowanie świadectwa pracy dotyczy treści dokumentu, a ekwiwalent to roszczenie pieniężne. W praktyce oba działania często prowadzi się równolegle, bo prawidłowe świadectwo może pomóc w wykazaniu roszczenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, w szczególności art. 64 i art. 66
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności przepisy o świadectwie pracy, ekwiwalencie za urlop i przedawnieniu roszczeń pracowniczych
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1988 r., sygn. akt III PZP 4/88
• Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 30 czerwca 2016 r., sprawa C-178/15

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.