Zwolnienie lekarskie u dwóch pracodawców

L4 przy zatrudnieniu u dwóch pracodawców

Jeżeli pracownik jest zatrudniony u dwóch pracodawców, nie powinien traktować zwolnienia lekarskiego jako dotyczącego wyłącznie pracy cięższej lub tego zatrudnienia, w którym choroba najbardziej przeszkadza w wykonywaniu obowiązków. Od 13 kwietnia 2026 r. art. 17 ust. 1c ustawy zasiłkowej wyraźnie stanowi, że gdy ubezpieczony spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniom społecznym z co najmniej dwóch tytułów, niezdolność do pracy z powodu choroby dotyczy każdego z tych tytułów. Dla każdego tytułu wystawia się odrębne zwolnienie od pracy.

Do końca 2026 r. pracownik nie powinien więc samodzielnie uznawać, że skoro u jednego pracodawcy wykonuje lżejszą pracę, może ją kontynuować podczas L4 wystawionego w związku z innym zatrudnieniem. Zmiana pozwalająca w określonych warunkach pozostawić jeden z tytułów bez zwolnienia zacznie obowiązywać dopiero 1 stycznia 2027 r.

E-ZLA jest przekazywane elektronicznie do ZUS i odpowiednich płatników składek. Niezależnie od elektronicznego obiegu dokumentów pracownik powinien stosować zasady usprawiedliwiania nieobecności obowiązujące u każdego pracodawcy. Jeżeli drugi pracodawca nie odnotował zwolnienia, wpisał pracownika do grafiku albo wypłacił mu wynagrodzenie, trzeba ustalić przede wszystkim, czy pracownik rzeczywiście wykonywał obowiązki.

Dwa etaty: podstawa świadczenia i wspólne limity

Każda umowa o pracę jest odrębnym tytułem do ubezpieczenia chorobowego. Każdy pracodawca ustala wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek od podstawy związanej z wynagrodzeniem osiąganym w danym stosunku pracy. Wynagrodzeń z dwóch etatów nie łączy się w jedną podstawę świadczenia u jednego pracodawcy.

Roczny limit wynagrodzenia chorobowego wynosi co do zasady 33 dni, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 lat — 14 dni od następnego roku kalendarzowego. Limit ten jest liczony łącznie także wtedy, gdy pracownik jest lub był zatrudniony u więcej niż jednego pracodawcy. Również okres zasiłkowy nie tworzy osobnego limitu 182 albo 270 dni dla każdego etatu.

Wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego

Od 13 kwietnia 2026 r. art. 17 ustawy zasiłkowej posługuje się bardziej precyzyjnymi kryteriami. Ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1a pracą zarobkową jest każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Wyłączone są czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia wymagają istotne okoliczności. Jest to wyjątek, który trzeba oceniać na podstawie konkretnych faktów. Ustawa wprost przesądza, że polecenie pracodawcy nie może samo w sobie stanowić istotnej okoliczności.

Nie chodzi więc wyłącznie o przepracowanie całego dnia albo pełnienie zwykłej zmiany. Pracą zarobkową może być między innymi wykonywanie obowiązków zdalnie, obsługa klientów, prowadzenie zajęć, realizowanie zleceń czy innych czynności zarobkowych. Granice dopuszczalnej aktywności podczas L4 omawia również materiał dotyczący aktywności związkowej podczas zwolnienia lekarskiego.

Art. 17 ust. 1b definiuje również aktywność niezgodną z celem zwolnienia. Są to działania utrudniające lub wydłużające leczenie albo proces rekonwalescencji. Nie zalicza się do nich zwykłych czynności dnia codziennego ani czynności incydentalnych, których podjęcia wymagają istotne okoliczności. Oznacza to, że ZUS może badać nie tylko wykonywanie pracy, lecz także sposób wykorzystywania zwolnienia.

Co zmieni się od 1 stycznia 2027 r.?

Obowiązujący już art. 17 ust. 1c przewiduje, że przy co najmniej dwóch tytułach do ubezpieczeń społecznych niezdolność do pracy dotyczy każdego z nich i dla każdego tytułu wystawia się odrębne zwolnienie. Od 1 stycznia 2027 r. zaczną natomiast obowiązywać art. 17 ust. 1d i 1e, które wprowadzą możliwość odstępstwa od tej zasady.

Jeżeli praca zarobkowa w ramach określonego tytułu może być wykonywana ze względu na jej rodzaj, lekarz na żądanie ubezpieczonego będzie mógł nie wystawić zwolnienia od pracy dla tego tytułu. Ubezpieczony będzie jednocześnie zobowiązany poinformować właściwego płatnika składek o zwolnieniu wystawionym z innego tytułu.

Nie będzie to oznaczało prawa pracownika do samodzielnego wyboru, u którego pracodawcy korzysta z L4. Możliwość wykonywania pracy z jednego tytułu musi wynikać z prawidłowego wystawienia zwolnienia zgodnie z nowymi przepisami. Do 31 grudnia 2026 r. nie należy stosować tej przyszłej regulacji.

Czy ZUS może żądać zwrotu zasiłku chorobowego?

Jeżeli ZUS ustali, że w okresie zwolnienia ubezpieczony wykonywał pracę zarobkową albo podejmował aktywność niezgodną z celem zwolnienia, może wydać decyzję o braku prawa do zasiłku za cały okres danego zwolnienia. Jeżeli świadczenie zostało już wypłacone, decyzja może również określać kwotę podlegającą zwrotowi.

Czym innym jest jednak wykonywanie pracy, a czym innym omyłkowa wypłata wynagrodzenia przez drugiego pracodawcę. Sama lista płac, przelew wynagrodzenia lub błędnie wykazana obecność nie przesądzają jeszcze, że pracownik świadczył pracę. Jeżeli faktycznie nie wykonywał obowiązków, powinien wykazać to konkretnymi dowodami, a pracodawca powinien skorygować błędną dokumentację.

Czy niewiedza pracownika może pomóc?

Sama niewiedza o skutkach pracy podczas L4 nie usuwa przesłanek z art. 17. Jeżeli pracownik faktycznie wykonywał zwykłe obowiązki zawodowe, ZUS ocenia przede wszystkim charakter tych czynności i okoliczności ich wykonywania. To, że pracownik nie wiedział o ryzyku utraty zasiłku, nie zmienia pracy zarobkowej w czynność dozwoloną.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownik nie był obecny w pracy, nie logował się do systemów, nie wykonywał zadań ani poleceń, a wynagrodzenie wypłacono wyłącznie wskutek błędu kadrowego. Wówczas najważniejsze jest możliwie szybkie zgromadzenie dokumentów pokazujących rzeczywisty przebieg zdarzeń.

Co zrobić po ujawnieniu błędu?

Jeżeli drugi pracodawca nie odnotował zwolnienia albo błędnie rozliczył okres nieobecności, warto uporządkować dokumentację jeszcze przed zakończeniem postępowania w ZUS.

• poinformuj drugiego pracodawcę o okresie zwolnienia i sprawdź, jak został on ujęty w dokumentacji,
• ustal, czy wykazano obecność, godziny pracy, urlop albo inną absencję,
• jeżeli wynagrodzenie wypłacono omyłkowo, poproś o korektę listy płac, ewidencji czasu pracy i dokumentów rozliczeniowych, jeżeli jest to konieczne,
• zabezpiecz korespondencję, grafiki, zestawienia logowań i inne dokumenty potwierdzające brak wykonywania obowiązków,
• na wezwanie ZUS odpowiedz konkretnie i dołącz dowody potwierdzające przedstawiony przebieg zdarzeń.

Jeżeli ZUS wyda decyzję dotyczącą prawa do zasiłku lub jego zwrotu, można wnieść odwołanie do sądu rejonowego — sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie składa się za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję, co do zasady w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. W odwołaniu warto odnieść się do konkretnych ustaleń ZUS i wskazać dowody, które podważają przyjęty przez organ przebieg zdarzeń.

Okres wyczekiwania przy drugim zatrudnieniu

Każda umowa o pracę jest odrębnym tytułem do obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, ale przy ustalaniu prawa do zasiłku uwzględnia się także wcześniejsze okresy ubezpieczenia na zasadach określonych w ustawie. Krótki okres zatrudnienia u drugiego pracodawcy nie oznacza więc automatycznie, że pracownik nie ma prawa do świadczenia.

Trzeba osobno ustalić, czy został spełniony okres wyczekiwania, kto jest płatnikiem świadczenia, jaka jest jego podstawa oraz czy w konkretnej sytuacji ma zastosowanie ustawowy wyjątek pozwalający nabyć prawo do zasiłku od pierwszego dnia ubezpieczenia.

Co po zakończeniu jednej z dwóch umów?

Jeżeli jedna z dwóch umów o pracę ustaje, a druga nadal trwa, pozostające zatrudnienie jest nadal tytułem do ubezpieczenia chorobowego. Może to mieć znaczenie dla prawa do zasiłku po ustaniu pierwszej umowy, ponieważ ubezpieczony nadal posiada drugi aktywny tytuł ubezpieczeniowy.

W takich sytuacjach trzeba ustalić, z którego tytułu przysługuje świadczenie i kto powinien je wypłacać. Powiązane problemy praktyczne opisuje materiał o zmianie pracodawcy w trakcie zwolnienia lekarskiego.

FAQ

Czy trzeba informować obu pracodawców o L4?

Przy dwóch tytułach każdy z pracodawców powinien mieć prawidłową informację o okresie nieobecności. W 2026 r. dla każdego tytułu objętego niezdolnością do pracy wystawia się odrębne zwolnienie. Pracownik powinien ponadto przestrzegać zasad zgłaszania nieobecności obowiązujących u danego pracodawcy.

Czy wypłata wynagrodzenia przez drugiego pracodawcę automatycznie oznacza utratę zasiłku?

Nie. Decydujące znaczenie ma to, czy pracownik faktycznie wykonywał pracę zarobkową. Omyłkowa wypłata lub błędna lista płac wymagają wyjaśnienia i odpowiednich korekt, ale same w sobie nie dowodzą wykonywania obowiązków.

Czy można pracować zdalnie podczas L4, jeśli praca jest lekka?

Zwykłe wykonywanie obowiązków zdalnych jest pracą zarobkową również wtedy, gdy nie wymaga wysiłku fizycznego. Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa przewiduje wąski wyjątek dla czynności incydentalnych wymaganych przez istotne okoliczności, ale nie pozwala na swobodne wykonywanie zwykłej pracy podczas L4. Polecenie pracodawcy samo nie stanowi istotnej okoliczności.

Co zrobić, gdy ZUS żąda zwrotu zasiłku?

Trzeba dokładnie przeanalizować podstawę i ustalenia decyzji, a następnie zebrać dowody dotyczące rzeczywistej aktywności podczas zwolnienia. Jeżeli są podstawy do zakwestionowania decyzji, odwołanie w sprawie zasiłku wnosi się za pośrednictwem ZUS do właściwego sądu rejonowego — sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, co do zasady w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Czy utrata zasiłku dotyczy tylko dni, w których wykonywano pracę?

Nie. Art. 17 przewiduje utratę prawa do zasiłku za cały okres danego zwolnienia, jeżeli zostanie spełniona ustawowa przesłanka wykonywania pracy zarobkowej albo podejmowania aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Dlatego nawet krótka aktywność zawodowa wymaga oceny pod kątem nowych definicji i ustawowego wyjątku dla czynności incydentalnych.

Od kiedy można mieć zwolnienie tylko z jednego tytułu?

Nowe rozwiązanie zacznie obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Jeżeli ze względu na rodzaj pracy będzie można ją wykonywać w ramach jednego z tytułów, lekarz na żądanie ubezpieczonego będzie mógł nie wystawić zwolnienia dla tego tytułu. Nie będzie to jednostronna decyzja pracownika — sytuacja musi zostać prawidłowo odzwierciedlona przy wystawianiu zwolnienia, a ubezpieczony będzie miał także obowiązek informacyjny wobec właściwego płatnika.

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa — tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 501, z późn. zm.
2. Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw — Dz.U. 2026 poz. 26.
3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych — Nowe przepisy w zasiłkach i orzekaniu: co się zmienia i od kiedy?