Zwolnienie lekarskie a kandydowanie do zarządu związku

Czy pracownik na L4 może kandydować do zarządu związku zawodowego?

Co do zasady samo przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie odbiera pracownikowi praw członkowskich w związku zawodowym. Nie ma więc ogólnego przepisu, który z powodu L4 zakazywałby zgłoszenia kandydatury, wyrażenia zgody na kandydowanie albo udziału w głosowaniu.

Trzeba jednak rozdzielić trzy różne sytuacje: samo kandydowanie, fizyczny udział w zebraniu wyborczym oraz wykonywanie obowiązków o charakterze zarobkowym. Pierwsza z nich nie musi kolidować ze zwolnieniem. Druga wymaga oceny wpływu konkretnej aktywności na leczenie. Trzecia może prowadzić do utraty prawa do świadczenia, jeżeli spełnia ustawową definicję pracy zarobkowej.

Co zmieniło się w art. 17 ustawy zasiłkowej od 13 kwietnia 2026 r.?

Od 13 kwietnia 2026 r. art. 17 ustawy zasiłkowej posługuje się dwiema odrębnymi przesłankami utraty zasiłku chorobowego. Ubezpieczony traci prawo do zasiłku za cały okres danego zwolnienia, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

Praca zarobkowa obejmuje każdą czynność mającą charakter zarobkowy, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania. Ustawa wyłącza jednak czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczności; samo polecenie pracodawcy nie jest taką istotną okolicznością.

Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to działania, które utrudniają albo wydłużają leczenie lub rekonwalescencję. Ustawodawca wyłączył z tej kategorii zwykłe czynności dnia codziennego oraz incydentalne czynności wymagane przez istotne okoliczności.

Oznacza to, że po zmianie przepisów nie należy opierać oceny wyłącznie na dawnym, ogólnym sformułowaniu o „wykorzystywaniu zwolnienia niezgodnie z celem”. Najpierw trzeba ustalić, czy dana czynność jest zarobkowa, a jeżeli nie jest, czy ze względu na swój charakter i stan zdrowia utrudnia lub wydłuża leczenie albo rekonwalescencję.

Szerzej problem wykonywania zadań zawodowych podczas zwolnienia omawia materiał o pracy w trakcie zwolnienia lekarskiego i kontroli ZUS.

Złamana noga i adnotacja „chory może chodzić” - co rzeczywiście trzeba ocenić?

Przy złamanej nodze nie wystarczy stwierdzić, że na zwolnieniu widnieje informacja „chory może chodzić”. Taka adnotacja nie przesądza, że kilkugodzinny dojazd i udział w zebraniu będą obojętne dla procesu leczenia.

Trzeba uwzględnić m.in. sposób dojazdu, konieczność chodzenia po schodach, stanie lub siedzenie w jednej pozycji, długość zebrania, możliwość uniesienia i odciążenia nogi, przyjmowane leki, zalecenia lekarza oraz etap leczenia. Ta sama aktywność może być obojętna przy jednym urazie, a przy innym utrudniać rekonwalescencję.

Czy udział w walnym zebraniu jest pracą zarobkową?

Samo nieodpłatne zgłoszenie kandydatury, wyrażenie zgody na kandydowanie albo oddanie głosu w ramach praw członkowskich nie jest automatycznie pracą zarobkową. Ocena zmienia się, gdy podczas zwolnienia ubezpieczony faktycznie wykonuje czynności mające charakter zarobkowy, np. odpłatnie prowadzi obsługę zebrania, realizuje zlecone zadania organizacyjne lub wykonuje inne obowiązki, za które przysługuje wynagrodzenie.

Nawet gdy dana czynność nie ma charakteru zarobkowego, pozostaje druga przesłanka z art. 17: trzeba sprawdzić, czy konkretna aktywność nie utrudnia lub nie wydłuża leczenia albo rekonwalescencji. Dlatego krótka obecność na głosowaniu i wielogodzinne prowadzenie zebrania mogą być ocenione zupełnie inaczej.

Jakie znaczenie ma statut związku zawodowego?

Ustawa o związkach zawodowych pozostawia statutom i uchwałom statutowych organów zasady członkostwa oraz sprawowania funkcji związkowych. Statut powinien również określać organy związku, tryb ich wyboru i odwołania, zakres kompetencji oraz okres kadencji.

Dlatego przed podjęciem decyzji o osobistym udziale w wyborach trzeba sprawdzić statut i regulamin wyborczy. Mogą one określać w szczególności sposób zgłaszania kandydatów, formę zgody na kandydowanie, wymóg osobistej obecności, możliwość udziału zdalnego i zasady głosowania.

Nie należy zakładać, że pełnomocnik zawsze może zastąpić kandydata albo członka związku. Taka możliwość musi wynikać z właściwych zasad wewnętrznych i charakteru danej czynności. Jeżeli statut dopuszcza kandydowanie pod nieobecność lub złożenie pisemnej zgody, zwykle nie ma potrzeby podejmowania dodatkowej aktywności tylko po to, aby osobiście pojawić się na zebraniu.

Jak bezpiecznie postąpić przed wyborami podczas L4?

Najpierw trzeba ustalić, czy osobista obecność jest rzeczywiście potrzebna. Przy urazie nogi szczególnie istotne są zalecenia medyczne i obciążenie związane z samym dojazdem oraz udziałem w obradach.

1. Sprawdź statut i regulamin wyborów - ustal, czy kandydatura wymaga osobistej obecności i czy dopuszczalna jest pisemna zgoda albo udział zdalny.
2. Sprawdź zalecenia medyczne - zwłaszcza ograniczenia dotyczące chodzenia, stania, obciążania nogi, prowadzenia samochodu lub dłuższego przebywania poza miejscem leczenia.
3. Oceń rzeczywisty przebieg zebrania - czas, dojazd, konieczność przemieszczania się i zakres aktywnego udziału.
4. Oddziel prawa członkowskie od odpłatnych obowiązków - kandydowanie i głosowanie to co innego niż wykonywanie w czasie L4 zadań mających charakter zarobkowy.
5. Zachowaj dokumenty - statut, regulamin wyborów, pisemną zgodę na kandydowanie, informacje o formie udziału i dokumentację medyczną mogą mieć znaczenie, jeżeli sposób wykorzystania zwolnienia zostanie zakwestionowany.

Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnienia może przeprowadzić ZUS, a w granicach ustawowych uprawnień również płatnik składek. Jeżeli zostanie stwierdzone wykonywanie pracy zarobkowej albo aktywność niezgodna z celem zwolnienia, art. 17 przewiduje utratę prawa do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. W odniesieniu do wynagrodzenia chorobowego art. 92 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy odsyła do przypadków, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego.

Znaczenie starszego orzecznictwa po zmianie przepisów

Starsze orzeczenia nadal mogą być pomocnym tłem przy ocenie konkretnego zachowania, ale po 13 kwietnia 2026 r. nie powinny zastępować ustawowych definicji z art. 17 ust. 1a i 1b.

W wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 listopada 2002 r., sygn. III AUa 3189/01, zwrócono uwagę, że adnotacja „pacjent może chodzić” nie usprawiedliwia wykonywania pracy. Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z 26 lipca 2011 r., sygn. I PK 22/11, oceniano zachowanie, które mogło utrudniać powrót do zdrowia. Dziś takie sytuacje trzeba przede wszystkim kwalifikować przez aktualne ustawowe pojęcia pracy zarobkowej oraz aktywności utrudniającej lub wydłużającej leczenie albo rekonwalescencję.

FAQ

Czy samo kandydowanie do zarządu związku podczas L4 jest zakazane?

Nie. Samo kandydowanie nie jest z mocy prawa zakazane. Trzeba natomiast ocenić sposób udziału w wyborach, ewentualny zarobkowy charakter wykonywanych czynności oraz wpływ aktywności na leczenie.

Czy zapis „chory może chodzić” pozwala pojechać na kilkugodzinne zebranie?

Nie daje takiej gwarancji. Trzeba sprawdzić, czy dojazd, chodzenie, stanie lub długi udział w zebraniu nie utrudnią albo nie wydłużą leczenia lub rekonwalescencji.

Czy nieodpłatne głosowanie albo zgoda na kandydowanie są pracą zarobkową?

Nie są automatycznie pracą zarobkową tylko dlatego, że dotyczą działalności związku zawodowego. Decyduje charakter konkretnej czynności. Osobno trzeba jednak ocenić jej wpływ na proces leczenia.

Czy można kandydować bez osobistej obecności?

To zależy od statutu i zasad wyborczych danego związku. Jeżeli dopuszczają pisemną zgodę kandydata, kandydowanie pod nieobecność albo udział zdalny, można skorzystać z takiej formy zamiast osobistego udziału.

Co grozi za wykonywanie pracy zarobkowej lub aktywność niezgodną z celem L4?

Ubezpieczony może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia. Jeżeli spór dotyczy wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę, znaczenie ma również art. 92 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy.