Powrót z wychowawczego w ciąży a L4

Czy po urlopie wychowawczym można od razu pójść na L4 w ciąży?

Tak. Jeżeli urlop wychowawczy kończy się, a pracownica w dniu planowanego powrotu do pracy jest niezdolna do pracy z powodu choroby, może przedłożyć pracodawcy zwolnienie lekarskie. Nie ma wymogu, aby najpierw przepracowała choćby jeden dzień.

W praktyce oznacza to, że jeśli niezdolność do pracy rozpocznie się 19 marca, czyli po zakończeniu urlopu wychowawczego, pracownica może korzystać ze świadczeń chorobowych od tej daty. Jeżeli zwolnienie lekarskie zostanie wystawione wcześniej i obejmie również dni urlopu wychowawczego, za czas samego urlopu wychowawczego zasiłek co do zasady nie przysługuje. Istotny jest więc okres przypadający po zakończeniu urlopu.

W przypadku pracownicy zatrudnionej na umowę o pracę trzeba też odróżnić wynagrodzenie chorobowe od zasiłku chorobowego. Za pierwszą część niezdolności do pracy w roku kalendarzowym świadczenie wypłaca zwykle pracodawca jako wynagrodzenie chorobowe, a dopiero później zasiłek chorobowy wypłaca pracodawca albo ZUS, zależnie od statusu płatnika. W ciąży oba te świadczenia są co do zasady liczone w wysokości 100% podstawy wymiaru.

Dlaczego okres wyczekiwania nie blokuje świadczenia?

Prawo do zasiłku chorobowego zasadniczo powstaje po upływie okresu wyczekiwania: 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego przy ubezpieczeniu obowiązkowym oraz 90 dni przy ubezpieczeniu dobrowolnym. Pracownik zatrudniony na umowę o pracę podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo.

Do okresu ubezpieczenia chorobowego wlicza się jednak poprzednie okresy ubezpieczenia, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo była spowodowana między innymi urlopem wychowawczym. To właśnie ta zasada ma kluczowe znaczenie przy powrocie z urlopu wychowawczego.

Jeżeli więc przed urlopem wychowawczym pracownica była objęta ubezpieczeniem chorobowym z tytułu zatrudnienia, a przerwa wynikała z korzystania z urlopu wychowawczego, nie powinna być traktowana tak, jakby dopiero rozpoczynała ubezpieczenie od zera. W typowej sytuacji może nabyć prawo do świadczenia chorobowego już od pierwszego dnia po zakończeniu urlopu wychowawczego.

Wysokość świadczenia chorobowego w ciąży

Zgodnie z art. 11 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży.

Nie jest konieczne, aby sama choroba była bezpośrednio związana z ciążą. Decydujące jest to, że niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży. W praktyce podstawowym dokumentem jest e-ZLA z kodem literowym B. Jeżeli kodu B nie ma, stan ciąży może zostać wykazany odrębnym zaświadczeniem lekarskim.

Jeżeli pracownica w dniu powrotu z urlopu wychowawczego przedstawi zwolnienie lekarskie obejmujące ten dzień i zwolnienie potwierdza ciążę, świadczenie za okres przypadający po zakończeniu urlopu wychowawczego powinno być ustalane według zasad właściwych dla niezdolności do pracy w okresie ciąży.

Badania kontrolne po długim zwolnieniu a nowe L4

Jeżeli przed urlopem wychowawczym pracownica była niezdolna do pracy z powodu choroby dłużej niż 30 dni, pracodawca może skierować ją na badania kontrolne przed dopuszczeniem do pracy. Celem takich badań jest ustalenie, czy pracownica może bezpiecznie wykonywać pracę na dotychczasowym stanowisku.

Samo skierowanie na badania kontrolne nie oznacza jednak, że pracownica traci możliwość skorzystania ze zwolnienia lekarskiego. Jeżeli w dniu planowanego powrotu do pracy lekarz stwierdzi niezdolność do pracy i wystawi e-ZLA, pracodawca nie dopuszcza pracownicy do pracy, lecz rozlicza nieobecność zgodnie ze zwolnieniem.

Jeżeli po zakończeniu L4 pracownica będzie faktycznie wracała do pracy, pracodawca może ponownie ocenić, czy potrzebne są aktualne badania kontrolne lub czy poprzednie orzeczenie lekarskie nadal pozwala dopuścić ją do pracy.

Jak ustala się podstawę wymiaru świadczenia?

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego pracownika stanowi co do zasady przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeżeli ubezpieczenie trwało krócej, bierze się pod uwagę pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.

Po urlopie wychowawczym ustalenie podstawy może wymagać dokładniejszej analizy, ponieważ w okresie urlopu wychowawczego pracownica zwykle nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę. Znaczenie mogą mieć między innymi miesiące bez wynagrodzenia, zmiana wymiaru etatu, składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy dłuższe niż miesiąc oraz to, czy w okresie poprzedzającym L4 wystąpiły pełne miesiące pracy.

W orzecznictwie podkreślano, że podstawą wymiaru zasiłku jest wynagrodzenie faktycznie wypłacone, a w razie braku wypłaty pracownikowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy ustawa gwarantuje minimalną podstawę wymiaru. Takie stanowisko wynika między innymi z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2005 r., sygn. akt II UK 20/05.

Co zrobić praktycznie w dniu powrotu?

Najbezpieczniej zadbać o spójność dokumentów. Jeżeli pracownica ma wrócić do pracy konkretnego dnia, a stan zdrowia nie pozwala jej na podjęcie pracy, powinna skontaktować się z lekarzem i uzyskać e-ZLA obejmujące właściwy okres. Zwolnienie elektroniczne trafia do systemu, ale warto poinformować pracodawcę o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy.

Jeżeli ciąża nie wynika z kodu B na zwolnieniu, należy dostarczyć odrębne zaświadczenie potwierdzające stan ciąży. Ma to znaczenie dla ustalenia wysokości świadczenia na poziomie 100% podstawy wymiaru.

W razie wątpliwości pracodawca albo ZUS mogą badać, od kiedy ustał urlop wychowawczy, jaki był tytuł ubezpieczenia, czy zwolnienie obejmuje okres po urlopie oraz jak należy ustalić podstawę wymiaru. Dlatego warto zachować wniosek o powrót, potwierdzenie zakończenia urlopu, dokumenty płacowe i informacje o e-ZLA.

FAQ

Czy muszę wrócić do pracy choć na jeden dzień, żeby dostać świadczenie chorobowe?

Nie. Jeżeli urlop wychowawczy już się zakończył, a w dniu planowanego powrotu jesteś niezdolna do pracy, możesz przedłożyć e-ZLA od tego dnia. Przepisy nie wymagają faktycznego przepracowania jednego dnia.

Czy L4 w ciąży po wychowawczym jest płatne 100%?

Tak, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży i wynika to z dokumentacji, najczęściej z kodu B na e-ZLA albo z odrębnego zaświadczenia lekarskiego. Świadczenie jest wtedy ustalane w wysokości 100% podstawy wymiaru.

Co jeśli zwolnienie zaczyna się jeszcze podczas urlopu wychowawczego?

Za okres przypadający na urlop wychowawczy zasiłek chorobowy zasadniczo nie przysługuje. Jeżeli jednak zwolnienie trwa także po zakończeniu urlopu, należy osobno ocenić prawo do świadczenia za okres po powrocie do ubezpieczenia pracowniczego.

Czy brak badań kontrolnych odbiera prawo do L4?

Nie. Badania kontrolne są potrzebne przed dopuszczeniem do pracy po dłuższej chorobie, ale jeżeli w dniu powrotu lekarz stwierdza niezdolność do pracy, pracownica nie wykonuje pracy i korzysta ze zwolnienia lekarskiego.

Kto wypłaci świadczenie: pracodawca czy ZUS?

To zależy od liczby dni choroby w roku oraz od tego, czy pracodawca jest płatnikiem zasiłków. Na początku może to być wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę, a następnie zasiłek chorobowy wypłacany przez pracodawcę albo ZUS.

Podsumowanie

Pracownica w ciąży wracająca z urlopu wychowawczego może skorzystać ze zwolnienia lekarskiego już w dniu planowanego powrotu do pracy. Kluczowe jest to, aby niezdolność do pracy przypadała po zakończeniu urlopu wychowawczego albo obejmowała także okres po jego zakończeniu. Przerwa spowodowana urlopem wychowawczym nie powoduje automatycznie konieczności ponownego wyczekiwania 30 dni.

W ciąży świadczenie chorobowe wynosi co do zasady 100% podstawy wymiaru, o ile ciąża jest potwierdzona kodem B na e-ZLA albo odrębnym zaświadczeniem. Badania kontrolne mają znaczenie przy faktycznym dopuszczeniu do pracy, ale nie wykluczają skorzystania z L4, gdy w dniu powrotu pracownica jest niezdolna do pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2005 r., sygn. akt II UK 20/05

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.