Czy renta i urlop bezpłatny liczą się do emerytury?

Czy renta liczy się do emerytury?

Przy ustalaniu prawa do emerytury i obliczaniu jej wysokości ZUS uwzględnia przede wszystkim okresy składkowe oraz okresy nieskładkowe wymienione w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okresami składkowymi są zwłaszcza okresy ubezpieczenia i opłacania składek. Okresami nieskładkowymi są natomiast tylko te okresy, które ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 7 tej ustawy.

Samo pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy nie oznacza, że za ten czas powstaje okres składkowy. Jeżeli osoba pobierająca rentę nie pracowała i nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu, za ten okres nie są zapisywane nowe składki emerytalne. Nie można więc potraktować pobierania renty tak samo jak pracy na etacie, działalności gospodarczej z opłaconymi składkami albo umowy-zlecenia objętej ubezpieczeniami społecznymi.

Nie jest też prawidłowe proste porównanie renty do urlopu wychowawczego. Limit jednej trzeciej dotyczy okresów nieskładkowych w relacji do okresów składkowych, ale nie oznacza, że każdy okres bez pracy automatycznie staje się okresem nieskładkowym. O tym decyduje ustawa.

Kiedy okres pobierania renty może mieć znaczenie?

Istnieje szczególna regulacja dotycząca osób, które utraciły prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z powodu odzyskania zdolności do pracy. Przy ustalaniu prawa do emerytury na starych zasadach, o których mowa w art. 27 i 28 ustawy emerytalnej, można uwzględnić okresy pobierania tej renty, ale tylko wtedy, gdy zwykłe okresy składkowe, nieskładkowe i uzupełniające są zbyt krótkie do przyznania emerytury. Uwzględnienie następuje tylko w zakresie niezbędnym do uzupełnienia brakującego okresu.

To nie oznacza jednak, że renta staje się okresem składkowym ani że automatycznie podwyższa emeryturę. W praktyce znaczenie takiego okresu zależy od daty urodzenia, rodzaju emerytury, treści decyzji ZUS i tego, czy w czasie pobierania renty dana osoba jednocześnie pracowała lub opłacała składki.

Jeżeli rencista wykonywał pracę zarobkową i z tego tytułu były opłacane składki emerytalne i rentowe, ZUS powinien oceniać ten okres jako okres ubezpieczenia z tytułu pracy, a nie jako sam okres pobierania renty. W razie sporu warto sprawdzić konto ubezpieczonego w ZUS, dokumenty płacowe, zaświadczenia ERP-7 oraz decyzję, w której ZUS wskazuje przyjęte i pominięte okresy.

Urlop wychowawczy i opieka nad dzieckiem a emerytura

Urlop wychowawczy jest odrębną kategorią od zwykłego urlopu bezpłatnego. Okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie dawnych przepisów o bezpłatnych urlopach dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi oraz okresy niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem są wskazane w art. 7 pkt 5 ustawy emerytalnej jako okresy nieskładkowe.

W przypadku opieki nad dzieckiem w wieku do 4 lat ustawa przewiduje limit do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie do 6 lat, bez względu na liczbę dzieci. Przy dziecku, na które ze względu na stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, może dojść dodatkowy okres do 3 lat na każde dziecko.

Dla osób, dla których ustala się kapitał początkowy, znaczenie ma także art. 174 ust. 2a ustawy emerytalnej. Okresy opieki nad dzieckiem wymienione w art. 7 pkt 5 uwzględnia się przy kapitale początkowym korzystniej niż typowe okresy nieskładkowe, czyli z zastosowaniem wskaźnika właściwego dla okresów składkowych. W praktyce może to podwyższyć kapitał początkowy i w konsekwencji emeryturę.

Zwykły urlop bezpłatny a staż emerytalny

Zgodnie z art. 174 Kodeksu pracy pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego na jego pisemny wniosek. Zasadą jest jednak, że okresu takiego urlopu nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W czasie zwykłego urlopu bezpłatnego stosunek pracy trwa, ale obowiązek świadczenia pracy i wypłaty wynagrodzenia jest zawieszony. Co do zasady pracownik nie podlega wtedy ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy, a pracodawca nie opłaca za ten czas składek. Dlatego zwykły urlop bezpłatny nie powinien być mylony z urlopem wychowawczym ani z dawnymi urlopami udzielanymi w celu opieki nad dzieckiem.

Jeżeli w dokumentacji pracowniczej widnieje zwykły urlop bezpłatny, ZUS może wyłączyć ten okres ze stażu przy ustalaniu prawa do świadczenia albo przy ponownej analizie dokumentów. Sam upływ wielu lat nie zmienia charakteru prawnego urlopu. Inaczej należy oceniać sytuację, gdy ZUS zmienia wcześniejszą prawomocną decyzję albo obniża już wypłacane świadczenie – wtedy trzeba sprawdzić podstawę prawną wzruszenia decyzji, uzasadnienie ZUS i dostępne środki odwoławcze.

Czy ZUS może skrócić staż po latach?

Jeżeli ZUS ustala emeryturę lub ponownie ją przelicza, ma obowiązek przyjąć tylko te okresy, które zostały udowodnione i które przepisy pozwalają uwzględnić. Jeżeli z dokumentów wynika, że część zatrudnienia obejmowała urlop bezpłatny, okres bez ubezpieczenia albo inny okres nieuwzględniany przy emeryturze, ZUS może go pominąć. Nie jest to przedawnienie w potocznym znaczeniu, lecz ocena, czy dany okres spełnia ustawowe warunki.

Nie każda korekta ZUS jest jednak prawidłowa. Błędy zdarzają się zwłaszcza wtedy, gdy w dokumentach użyto nieprecyzyjnego określenia „urlop bezpłatny”, choć w rzeczywistości chodziło o urlop związany z opieką nad dzieckiem, albo gdy ZUS pominął okres pracy za granicą, pracę na umowie-zleceniu ze składkami, zatrudnienie przed 1999 r. lub okresy wykazane w legitymacji ubezpieczeniowej.

Co zrobić po niekorzystnej decyzji ZUS?

Najpierw należy dokładnie przeczytać decyzję i jej uzasadnienie. ZUS powinien wskazać, jakie okresy przyjął, jakie pominął i dlaczego. Warto porównać decyzję z dokumentami: świadectwami pracy, zaświadczeniami o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, informacją ERP-6, zaświadczeniem ERP-7, legitymacją ubezpieczeniową oraz historią konta w ZUS.

Jeżeli decyzja jest błędna, odwołanie wnosi się do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych – za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję. Termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji. W odwołaniu trzeba wskazać, z czym się nie zgadzamy, czego żądamy oraz jakie dokumenty potwierdzają nasze stanowisko.

FAQ

Czy renta z tytułu niezdolności do pracy jest okresem składkowym?

Nie. Samo pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy nie jest okresem składkowym. Okresem składkowym może być natomiast praca wykonywana równolegle z pobieraniem renty, jeżeli z tej pracy były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne.

Czy okres pobierania renty zawsze jest całkowicie pomijany?

Nie zawsze. W szczególnych sytuacjach, zwłaszcza przy ustalaniu prawa do emerytury na starych zasadach dla osoby, która utraciła prawo do renty z powodu odzyskania zdolności do pracy, okres pobierania renty może zostać uwzględniony w zakresie potrzebnym do uzupełnienia brakującego stażu. Nie oznacza to jednak automatycznego podwyższenia emerytury.

Czy urlop wychowawczy liczy się do emerytury?

Tak, ale na szczególnych zasadach. Urlop wychowawczy i określone okresy opieki nad dzieckiem są okresami nieskładkowymi, a przy kapitale początkowym mogą być uwzględnione korzystniej. Trzeba jednak pilnować ustawowych limitów i właściwie udokumentować rodzaj urlopu.

Czy zwykły urlop bezpłatny liczy się do stażu emerytalnego?

Co do zasady nie. Zwykły urlop bezpłatny udzielony na podstawie art. 174 Kodeksu pracy nie jest okresem pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, i zazwyczaj nie wiąże się z opłacaniem składek społecznych. Wyjątki muszą wynikać z przepisów szczególnych albo z innego tytułu ubezpieczenia w tym samym czasie.

Czy ZUS może po wielu latach wyłączyć urlop bezpłatny ze stażu?

Jeżeli ZUS ustala lub przelicza świadczenie na podstawie dokumentów i z tych dokumentów wynika zwykły urlop bezpłatny, może go pominąć. Jeżeli jednak ZUS zmienia wcześniejszą decyzję albo błędnie zakwalifikował okres opieki nad dzieckiem jako zwykły urlop bezpłatny, sprawę trzeba ocenić indywidualnie i rozważyć odwołanie.

Co zrobić, gdy ZUS błędnie obliczył staż?

Należy zebrać dokumenty potwierdzające sporne okresy i wnieść odwołanie w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Jeżeli decyzja jest już prawomocna, w zależności od sprawy można rozważyć wniosek o ponowne ustalenie prawa lub wysokości świadczenia, zwłaszcza gdy pojawiły się nowe dokumenty.

Podsumowanie

Renta z tytułu niezdolności do pracy nie jest takim samym okresem jak zatrudnienie z opłaconymi składkami. Sam fakt pobierania renty nie powoduje automatycznego zwiększenia stażu składkowego ani kapitału emerytalnego. Znaczenie mogą mieć jednak wyjątki ustawowe oraz sytuacja, w której rencista równolegle pracował i podlegał ubezpieczeniom.

Urlop wychowawczy i okresy opieki nad dzieckiem należy odróżnić od zwykłego urlopu bezpłatnego. Ten pierwszy może być uwzględniany przy emeryturze i kapitale początkowym, natomiast zwykły urlop bezpłatny co do zasady nie zwiększa stażu emerytalnego. W sporze z ZUS najważniejsze są dokumenty i terminowe odwołanie.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 5, art. 6, art. 7, art. 10a i art. 174 – tekst ustawy.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 174 dotyczący urlopu bezpłatnego – tekst ustawy.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o rencie z tytułu niezdolności do pracy i trybie odwołania od decyzji – ZUS.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.