Emerytura z Polski i Islandii a ZUS

Emerytura z Polski i Islandii - jak działa koordynacja

Islandia nie jest państwem członkowskim Unii Europejskiej, ale należy do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dlatego w relacjach z Polską stosuje się zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że osoba, która pracowała w Polsce i na Islandii, nie powinna tracić uprawnień emerytalnych tylko dlatego, że jej okresy ubezpieczenia były podzielone między dwa państwa.

Koordynacja nie ujednolica systemów emerytalnych. Polska i Islandia nadal samodzielnie określają m.in. wiek emerytalny, warunki uzyskania świadczenia, sposób obliczania emerytury oraz wymagane dokumenty. Przepisy koordynacyjne służą głównie temu, aby okresy ubezpieczenia, zamieszkania lub pracy z różnych państw mogły być uwzględnione wtedy, gdy jest to potrzebne do nabycia prawa do świadczenia.

Jeżeli ma Pani już przyznaną polską emeryturę, a obecnie spełnia warunki do świadczenia islandzkiego, samo złożenie wniosku na Islandii nie powinno oznaczać rezygnacji z emerytury z ZUS. W typowej sytuacji każde państwo wypłaca świadczenie za okresy, które podlegają jego systemowi.

Czy można pobierać dwie emerytury z dwóch państw

Tak. Nie ma ogólnego zakazu pobierania emerytury z Polski i emerytury z Islandii jednocześnie. Warunkiem jest to, że dana osoba spełnia warunki przewidziane w przepisach każdego z tych państw. W praktyce może więc istnieć polska emerytura wypłacana przez ZUS oraz islandzkie świadczenie wypłacane przez właściwą instytucję islandzką.

Nie należy jednak traktować tego jako dowolnego wyboru między emeryturą łączoną a dwiema emeryturami. W systemie koordynacji instytucje mogą badać okresy z różnych państw, jeżeli jest to konieczne do ustalenia prawa do świadczenia lub porównania wariantów obliczenia. Jeżeli prawo do emerytury istnieje wyłącznie na podstawie krajowych okresów, zagraniczne okresy nie muszą być decydujące. Jeżeli natomiast krajowy staż jest za krótki, okresy z innego państwa EOG mogą pomóc w nabyciu prawa.

Warto też pamiętać, że uwzględnienie okresów z innego państwa nie oznacza, że jedno państwo przejmuje finansowanie całości emerytury. Co do zasady każde państwo odpowiada za część świadczenia wynikającą z jego systemu i własnych okresów ubezpieczenia.

Czy trzeba zgłosić ZUS-owi emeryturę z Islandii

W przypadku osoby, która pobiera zwykłą polską emeryturę powszechną po osiągnięciu wieku emerytalnego, samo przyznanie emerytury z Islandii zazwyczaj nie jest okolicznością, która automatycznie powoduje zawieszenie albo zmniejszenie polskiego świadczenia. Zagraniczna emerytura nie jest tym samym co przychód z pracy zarobkowej, od którego zależą limity dorabiania stosowane przy niektórych świadczeniach.

Nie oznacza to jednak, że kontakt z ZUS nigdy nie jest potrzebny. Beneficjent powinien informować ZUS o zmianach, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczenia, jego wysokość albo prawidłową wypłatę. Dotyczy to w szczególności zmiany adresu zamieszkania, rachunku bankowego, danych podatkowych, państwa rezydencji, a także sytuacji, gdy ZUS prowadzi postępowanie koordynacyjne lub wprost pyta o zagraniczne świadczenie.

Jeżeli islandzka instytucja emerytalna będzie potrzebowała informacji o polskich okresach ubezpieczenia, może zwrócić się do ZUS w ramach współpracy między instytucjami. Wtedy ZUS może zostać poinformowany o sprawie niezależnie od Pani własnego pisma. Dla bezpieczeństwa można wysłać do ZUS krótką informację o przyznaniu islandzkiej emerytury, z zaznaczeniem, że chodzi o świadczenie za islandzkie okresy ubezpieczenia. Nie jest to równoznaczne z wnioskiem o ponowne przeliczenie polskiej emerytury.

Czy islandzka emerytura może obniżyć polską emeryturę

W typowej sytuacji przyznanie emerytury z Islandii nie obniża polskiej emerytury powszechnej wypłacanej przez ZUS. Polskie przepisy przewidują mechanizmy zawieszenia lub zmniejszenia przede wszystkim w związku z osiąganiem przychodu z działalności zarobkowej przez osoby pobierające określone świadczenia przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Jeżeli emeryt osiągnął powszechny wiek emerytalny, limity dorabiania co do zasady nie mają zastosowania do emerytury powszechnej.

Ostrożność jest potrzebna, gdy oprócz emerytury wypłacane są dodatki, świadczenia zależne od dochodu, świadczenia rodzinne, renta, świadczenie przedemerytalne albo inne świadczenia, których zasady mogą być odmienne. Wtedy zagraniczne świadczenie może mieć znaczenie dla konkretnego uprawnienia, nawet jeżeli sama emerytura z ZUS pozostaje bez zmian.

Znaczenie może mieć również to, czy polska emerytura była ustalana z zastosowaniem okresów zagranicznych, czy wyłącznie na podstawie polskich okresów i składek. Jeżeli ZUS przyznał świadczenie wiele lat temu, warto sprawdzić decyzję i pouczenia do decyzji, bo to one pokazują, jakie obowiązki informacyjne zostały wskazane w konkretnej sprawie.

Wniosek o emeryturę na Islandii a polskie okresy pracy

Wniosek o świadczenie składa się zwykle w państwie zamieszkania albo w państwie, którego instytucja jest właściwa według przepisów danego systemu. Jeżeli mieszka Pani na Islandii, praktycznie najważniejszy będzie kontakt z islandzką instytucją emerytalną. Jeżeli we wniosku zostaną wskazane okresy pracy w Polsce, instytucja islandzka może przekazać odpowiednie zapytanie do ZUS.

W formularzach warto precyzyjnie wskazać, czy chodzi o ustalenie islandzkiej emerytury za islandzkie okresy, czy też instytucja ma uwzględniać okresy z Polski dla spełnienia warunków. Jeżeli polska emerytura jest już wypłacana, trzeba podać prawdziwe informacje o tym świadczeniu. Ukrywanie pobieranej emerytury nie jest dobrym rozwiązaniem, bo instytucje państw EOG mogą wymieniać informacje, a nieprawdziwe oświadczenia mogą skomplikować sprawę.

Jeżeli nie chce Pani wnioskować do ZUS o ponowne ustalenie lub przeliczenie świadczenia, należy unikać składania pism, które można byłoby tak zinterpretować. Sama informacja o przyznaniu świadczenia islandzkiego może być sformułowana neutralnie: jako zawiadomienie, a nie jako wniosek o zmianę decyzji emerytalnej.

FAQ

Czy muszę wybrać tylko jedną emeryturę: polską albo islandzką?

Nie. Jeżeli spełnia Pani warunki w obu państwach, może Pani otrzymywać świadczenia z obu systemów. Każde państwo ustala prawo i wysokość świadczenia według własnych przepisów.

Czy emerytura z Islandii jest dochodem, przez który ZUS zmniejszy polską emeryturę?

W typowej sytuacji nie. Samo zagraniczne świadczenie emerytalne nie jest przychodem z pracy zarobkowej objętym limitami dorabiania. Inaczej może być przy innych świadczeniach zależnych od dochodu lub przy szczególnych dodatkach.

Czy warto informować ZUS o islandzkiej emeryturze, nawet jeśli nie ma takiego wyraźnego obowiązku?

Często warto zrobić to dla porządku, zwłaszcza gdy instytucje prowadzą postępowanie koordynacyjne. Pismo powinno jasno wskazywać, że jest to zawiadomienie o świadczeniu zagranicznym, a nie automatycznie wniosek o przeliczenie polskiej emerytury.

Czy ZUS dowie się o emeryturze z Islandii?

Może tak się zdarzyć, ponieważ instytucje państw EOG współpracują przy ustalaniu uprawnień emerytalnych. Dlatego we wnioskach i formularzach należy podawać prawdziwe informacje o okresach pracy i pobieranych świadczeniach.

Czy zagraniczne okresy pracy zawsze zwiększą polską emeryturę?

Nie zawsze. Zależy to od podstawy przyznania emerytury, rodzaju świadczenia i sposobu obliczenia. W niektórych sprawach okresy zagraniczne pomagają nabyć prawo do świadczenia, ale nie muszą automatycznie podwyższać polskiej emerytury.

Podsumowanie

Pobieranie polskiej emerytury i uzyskanie emerytury na Islandii jest co do zasady dopuszczalne. Nie chodzi o jedną wspólną emeryturę, lecz o świadczenia ustalane przez dwa państwa według ich własnych przepisów, z zastosowaniem zasad koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jeżeli polska emerytura została już przyznana i jest wypłacana po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, islandzkie świadczenie zwykle nie powinno powodować jej zmniejszenia.

Najbezpieczniej jest zachować dokumenty z obu państw, uważnie czytać pouczenia w decyzjach i zgłaszać ZUS-owi tylko te okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla wypłaty albo o które ZUS zapyta. Jeżeli sprawa obejmuje przeliczenie świadczenia, dodatki, rentę, świadczenia zależne od dochodu lub niejasne formularze, warto sprawdzić dokumenty przed ich wysłaniem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887

2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia nr 883/2004

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.