Emerytura profesora uczelni po habilitacji

Powszechny wiek emerytalny profesora uczelni

W przypadku kobiety zatrudnionej na stanowisku profesora uczelni zastosowanie ma powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat. Osiągnięcie tego wieku oznacza nabycie możliwości ubiegania się o emeryturę z ZUS, ale nie oznacza automatycznego ustania stosunku pracy.

Urodzona w lutym 1962 r. pracownica osiągnęła 60 lat w lutym 2022 r. Od tego momentu może złożyć wniosek emerytalny, ale nie ma prawnego obowiązku zakończenia pracy wyłącznie z powodu wieku.

W aktualnym modelu zatrudnienia nauczycieli akademickich nie funkcjonuje ogólna zasada nakazująca profesorowi uczelni odejście z pracy po ukończeniu określonego wieku. Wcześniejsze rozwiązania szczególne dotyczące wieku nauczycieli akademickich zostały zastąpione regulacją, w której znaczenie mają przede wszystkim przepisy prawa pracy, ustawy emerytalnej, ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz treść konkretnej umowy. Dla porównania w obrocie prawnym wskazywano m.in. dawny art. 146 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ale sama osiągnięta granica wieku nie jest obecnie równoznaczna z obowiązkowym przejściem na emeryturę.

Czy trzeba rozwiązać umowę, aby dostać emeryturę z ZUS?

Trzeba odróżnić dwa pojęcia: nabycie prawa do emerytury oraz wypłatę emerytury. Samo spełnienie warunków wieku i stażu ubezpieczeniowego może pozwalać na przyznanie prawa do świadczenia. Jednak zgodnie z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, u którego pracował bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy.

W praktyce oznacza to, że pracownica może dalej pracować i pobierać wynagrodzenie, ale jeśli złoży wniosek emerytalny bez rozwiązania dotychczasowej umowy, ZUS może przyznać emeryturę i jednocześnie zawiesić jej wypłatę. Aby uruchomić wypłatę, należy rozwiązać stosunek pracy i przedstawić w ZUS dokument potwierdzający jego ustanie, najczęściej świadectwo pracy.

Po rozwiązaniu stosunku pracy i uruchomieniu wypłaty emerytury możliwe jest ponowne zatrudnienie. Jeżeli emeryt osiągnął powszechny wiek emerytalny, co do zasady dalsze zarobkowanie nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia emerytury z powodu wysokości przychodu.

Decyzja o dalszej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego

Jeżeli nauczyciel akademicki nie składa wniosku o emeryturę, samo ukończenie 60 lat przez kobietę nie zmienia automatycznie treści stosunku pracy. Pracownica nadal wykonuje obowiązki, otrzymuje wynagrodzenie i podlega ocenie oraz zasadom organizacji pracy obowiązującym na uczelni.

Jeżeli chce rozpocząć pobieranie emerytury, powinna zaplanować kolejność działań: wniosek do ZUS, rozwiązanie stosunku pracy, przedłożenie dokumentów w ZUS, a następnie ewentualne ponowne zatrudnienie. Warto zachować ostrożność przy ustalaniu dat, aby nie powstał niepotrzebny okres zawieszenia wypłaty świadczenia.

Czy uczelnia może zwolnić profesora po osiągnięciu wieku emerytalnego?

Uczelnia może wypowiedzieć umowę o pracę pracownikowi, który osiągnął wiek emerytalny, ale sam wiek albo sama możliwość przejścia na emeryturę nie powinny być wyłączną i wystarczającą przyczyną wypowiedzenia. Takie wypowiedzenie może zostać zakwestionowane jako naruszające przepisy prawa pracy, w tym zakaz dyskryminacji ze względu na wiek.

Znaczenie ma uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II PZP 13/08, w której wskazano, że osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może być samodzielną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę kobiecie. W konkretnej sprawie istotne będą jednak wszystkie okoliczności: rodzaj umowy, treść wypowiedzenia, przyczyna organizacyjna, wyniki oceny okresowej, likwidacja stanowiska albo inne obiektywne powody.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego pracownik nie korzysta już z ochrony przedemerytalnej z art. 39 Kodeksu pracy, ponieważ ochrona ta dotyczy okresu przed nabyciem prawa do emerytury. Nie oznacza to jednak dowolności po stronie pracodawcy. Wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony oraz umowy na czas określony dokonane przez pracodawcę powinno wskazywać rzeczywistą, konkretną i zgodną z prawem przyczynę.

Ponowne zatrudnienie profesora po przejściu na emeryturę

Po rozwiązaniu stosunku pracy i rozpoczęciu wypłaty emerytury profesor uczelni może zostać ponownie zatrudniony u tego samego albo innego pracodawcy. Może to być umowa o pracę, umowa cywilnoprawna albo inna forma współpracy, jeżeli jest zgodna z charakterem wykonywanych obowiązków.

Jeżeli emeryt osiągnął już powszechny wiek emerytalny, jego przychody z pracy co do zasady nie powodują zawieszenia ani zmniejszenia emerytury. Inaczej może być przy niektórych świadczeniach wcześniejszych lub szczególnych, dlatego w wątpliwych przypadkach warto sprawdzić indywidualną decyzję ZUS.

W razie ponownego zatrudnienia emeryt jest nadal pracownikiem i korzysta z praw pracowniczych wynikających z Kodeksu pracy, ale nie wraca do ochrony przedemerytalnej, ponieważ ta obejmuje okres przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

FAQ

Czy profesor uczelni musi odejść na emeryturę po ukończeniu 60 lat?

Nie. Kobieta zatrudniona jako profesor uczelni może ubiegać się o emeryturę po ukończeniu 60 lat, ale samo osiągnięcie tego wieku nie powoduje obowiązku rozwiązania umowy o pracę.

Czy można jednocześnie pracować na uczelni i mieć przyznaną emeryturę?

Można mieć przyznane prawo do emerytury, ale wypłata świadczenia może zostać zawieszona, jeżeli pracownik nie rozwiąże stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. Wynika to z art. 103a ustawy emerytalnej.

Czy po rozwiązaniu umowy można wrócić do pracy na tej samej uczelni?

Tak. Po rozwiązaniu stosunku pracy, uruchomieniu wypłaty emerytury i ewentualnym ponownym zatrudnieniu emeryt może dalej pracować. Przy powszechnej emeryturze po osiągnięciu wieku emerytalnego przychód z pracy co do zasady nie zmniejsza świadczenia.

Czy uczelnia może wypowiedzieć umowę z powodu wieku?

Samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie powinno być jedyną przyczyną wypowiedzenia. Pracodawca powinien wskazać rzeczywistą, konkretną i zgodną z prawem przyczynę, np. reorganizację, likwidację stanowiska albo inne okoliczności niezwiązane wyłącznie z wiekiem.

Czy pracownik po osiągnięciu wieku emerytalnego jest nadal chroniony przed wypowiedzeniem?

Nie korzysta już z ochrony przedemerytalnej z art. 39 Kodeksu pracy, bo ta obejmuje okres poprzedzający osiągnięcie wieku emerytalnego. Nadal jednak przysługują mu ogólne prawa pracownicze, w tym ochrona przed dyskryminacją.

Podsumowanie

Profesor uczelni po habilitacji, urodzona w lutym 1962 r., nie musi odchodzić z pracy tylko dlatego, że osiągnęła 60 lat. Może kontynuować zatrudnienie, może złożyć wniosek emerytalny albo może rozwiązać umowę i następnie wrócić do pracy. Kluczowe jest to, że dla wypłaty emerytury z ZUS konieczne może być wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą.

Uczelnia nie powinna wypowiadać umowy wyłącznie z powodu wieku lub nabycia prawa do emerytury. Jeżeli wypowiedzenie następuje, jego przyczyna powinna być prawdziwa, konkretna i niezwiązana wyłącznie z samym uprawnieniem emerytalnym.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
2. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz.U. 2018 poz. 1668
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II PZP 13/08

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.