Emerytura w Polsce a praca w Anglii

Prawo do emerytury a prawo do jej wypłaty

W polskim prawie emerytalnym trzeba odróżnić dwie kwestie: ustalenie prawa do emerytury oraz faktyczną wypłatę świadczenia. Prawo do emerytury powstaje po spełnieniu ustawowych warunków, w szczególności po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego oraz złożeniu wniosku. Co do zasady powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Nie oznacza to jednak, że ZUS zawsze od razu wypłaci emeryturę. Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie nadal pozostaje w stosunku pracy z pracodawcą, u którego pracowała bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, zastosowanie może mieć mechanizm zawieszenia wypłaty.

W praktyce przy pracy w Anglii najważniejsze jest więc ustalenie, czy zatrudnienie ma charakter stosunku pracy oraz czy jest to ten sam pracodawca, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do polskiej emerytury.

Zawieszenie wypłaty emerytury z powodu kontynuowania zatrudnienia

Zgodnie z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury ustalonym w decyzji organu rentowego.

Przepis ten nie odbiera prawa do emerytury. Powoduje jednak, że ZUS może wydać decyzję ustalającą prawo do świadczenia, ale jednocześnie wstrzymać jego wypłatę do czasu ustania przyczyny zawieszenia, czyli do czasu rozwiązania właściwego stosunku pracy i przedstawienia dokumentów potwierdzających ten fakt.

Znaczenie ma nie sama lokalizacja pracodawcy, lecz to, czy zatrudnienie jest kontynuowane u pracodawcy, dla którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Dlatego także umowa o pracę wykonywana w Anglii może mieć znaczenie dla wypłaty polskiej emerytury, jeżeli spełnia te warunki.

W wyroku z dnia 11 marca 2004 r., sygn. akt II UK 276/03, Sąd Najwyższy wskazał, że regulacja tego typu nie pozbawia ubezpieczonego prawa do emerytury, lecz oddziela samo nabycie prawa od realizacji świadczenia, gdy osoba nadal kontynuuje zatrudnienie bez wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy.

Czy trzeba rozwiązać umowę o pracę w Anglii?

Jeżeli osoba chce otrzymywać polską emeryturę od ZUS i jednocześnie jest zatrudniona w Anglii u pracodawcy, na rzecz którego pracowała bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest uprzednie rozwiązanie stosunku pracy. Dopiero po rozwiązaniu umowy i udokumentowaniu tego faktu można oczekiwać wypłaty świadczenia.

Nie chodzi o to, że emeryt nie może później pracować. Chodzi o formalne zakończenie dotychczasowego stosunku pracy przed rozpoczęciem wypłaty emerytury. Po spełnieniu tego warunku możliwe jest ponowne zatrudnienie, również u tego samego pracodawcy, o ile rzeczywiście doszło do rozwiązania poprzedniego stosunku pracy.

Jeżeli osoba nie chce robić przerwy w zatrudnieniu, może złożyć wniosek o emeryturę i liczyć się z tym, że ZUS ustali prawo do świadczenia, ale wypłatę zawiesi. Alternatywnie można odłożyć złożenie wniosku do czasu zakończenia pracy. Wybór zależy od opłacalności finansowej, planów zawodowych i dokumentów, jakimi dysponuje ubezpieczony.

Jakie dokumenty są potrzebne dla ZUS?

ZUS może wymagać dokumentu potwierdzającego rozwiązanie stosunku pracy. W przypadku zatrudnienia w Polsce zwykle jest to świadectwo pracy. Przy zatrudnieniu w Wielkiej Brytanii może to być odpowiedni dokument od pracodawcy, z którego jednoznacznie wynika data zakończenia zatrudnienia. Warto zadbać, aby dokument zawierał dane pracownika, dane pracodawcy, podstawę zatrudnienia oraz datę ustania stosunku pracy.

Jeżeli dokument został wystawiony za granicą, ZUS może poprosić o jego tłumaczenie. W praktyce im bardziej precyzyjny dokument, tym mniejsze ryzyko, że organ rentowy będzie wzywał do uzupełnienia braków.

Wniosek o polską emeryturę można złożyć bezpośrednio do ZUS albo, przy zamieszkiwaniu w Wielkiej Brytanii, przez właściwą instytucję miejsca zamieszkania, która przekazuje informacje do polskiego organu rentowego. Po Brexicie zasady koordynacji zabezpieczenia społecznego nadal mogą mieć znaczenie, zwłaszcza gdy osoba ma okresy ubezpieczenia w Polsce i w Wielkiej Brytanii. Warto jednak każdorazowo potwierdzić aktualną ścieżkę złożenia wniosku we właściwej instytucji.

Praca po przyznaniu emerytury

Po rozwiązaniu stosunku pracy, przedstawieniu dokumentów i podjęciu wypłaty emerytury można co do zasady ponownie podjąć zatrudnienie. Sam fakt pracy w Anglii po przyznaniu i uruchomieniu wypłaty polskiej emerytury nie oznacza automatycznie utraty prawa do świadczenia.

W przypadku osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, przychód z dalszej pracy zasadniczo nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia emerytury na zasadach limitów dorabiania przewidzianych dla wcześniejszych świadczeń. Trzeba jednak odróżnić tę kwestię od obowiązku wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy wynikającego z art. 103a ustawy emerytalnej.

Jeżeli osoba pobiera inne świadczenie, na przykład rentę, wcześniejszą emeryturę albo świadczenie zależne od przychodu, zasady mogą być inne. W takiej sytuacji trzeba sprawdzić konkretny rodzaj świadczenia i decyzję ZUS.

Co zrobić krok po kroku?

1. Ustal datę osiągnięcia wieku emerytalnego oraz sprawdź, od kiedy chcesz otrzymywać świadczenie.
2. Zweryfikuj swój status zatrudnienia w Anglii, w szczególności czy jest to stosunek pracy z pracodawcą, u którego pracujesz bezpośrednio przed emeryturą.
3. Zdecyduj, czy rozwiązujesz umowę przed wnioskiem, czy składasz wniosek i godzisz się na możliwe zawieszenie wypłaty.
4. Uzyskaj dokument potwierdzający zakończenie zatrudnienia oraz przygotuj ewentualne tłumaczenie, jeżeli ZUS go zażąda.
5. Złóż wniosek o emeryturę bezpośrednio w ZUS albo przez właściwą instytucję w Wielkiej Brytanii, jeżeli korzystasz z drogi koordynacyjnej.
6. Po uruchomieniu wypłaty możesz rozważyć ponowne zatrudnienie, pamiętając o zachowaniu dokumentów potwierdzających wcześniejsze rozwiązanie umowy.

FAQ

Czy mogę pobierać polską emeryturę i pracować w Anglii?

Tak, ale najpierw trzeba spełnić warunek wynikający z art. 103a ustawy emerytalnej, jeżeli dotyczy on danej sytuacji. Oznacza to konieczność rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, u którego praca była wykonywana bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury. Po uruchomieniu wypłaty można co do zasady ponownie podjąć pracę.

Czy wystarczy jednodniowa przerwa w zatrudnieniu?

Przepisy wymagają rozwiązania stosunku pracy, a nie określonej minimalnej długości przerwy. W praktyce najważniejsze jest, aby zakończenie zatrudnienia było rzeczywiste i udokumentowane. Samo formalne obejście przepisów może być kwestionowane, jeżeli dokumenty nie potwierdzają faktycznego ustania umowy.

Czy ZUS wypłaci emeryturę za okres, w którym nadal pracowałem?

Jeżeli wypłata została zawieszona z powodu kontynuowania zatrudnienia, ZUS co do zasady podejmuje wypłatę po ustaniu przyczyny zawieszenia i po złożeniu odpowiednich dokumentów. Dlatego nie należy zakładać automatycznego wyrównania za cały okres pracy bez wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy.

Czy lata pracy w Anglii zwiększą polską emeryturę?

Polska emerytura z ZUS jest ustalana według polskich zasad i w oparciu o polskie składki oraz kapitał emerytalny. Okresy brytyjskie mogą mieć znaczenie w ramach koordynacji zabezpieczenia społecznego, zwłaszcza dla ustalenia uprawnień lub odrębnego świadczenia z Wielkiej Brytanii. Każde państwo zasadniczo wypłaca świadczenie za własne okresy ubezpieczenia.

Gdzie złożyć wniosek, jeżeli mieszkam w Wielkiej Brytanii?

Osoba mieszkająca w Wielkiej Brytanii może ustalić z właściwą instytucją brytyjską, czy wniosek powinien zostać przekazany do ZUS w ramach procedury koordynacyjnej. W wielu przypadkach możliwy jest także kontakt bezpośrednio z ZUS. Warto potwierdzić właściwą ścieżkę przed złożeniem dokumentów, aby uniknąć opóźnień.

Podsumowanie

Osoba, która ma polskie okresy ubezpieczenia i pracuje w Anglii, może ubiegać się o emeryturę z ZUS. Kluczowe jest jednak to, czy w momencie nabycia prawa do świadczenia nadal kontynuuje stosunek pracy z pracodawcą, u którego pracowała bezpośrednio wcześniej. Jeżeli tak, ZUS może zawiesić wypłatę emerytury do czasu rozwiązania tej umowy.

Najbezpieczniej jest zaplanować datę zakończenia zatrudnienia, uzyskać jasny dokument od pracodawcy i dopiero wtedy doprowadzić do uruchomienia wypłaty świadczenia. Po spełnieniu tego warunku dalsza praca w Anglii jest zasadniczo możliwa, ale przy nietypowych formach zatrudnienia, świadczeniach innych niż powszechna emerytura albo okresach pracy w kilku państwach warto przeanalizować indywidualną sytuację.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118 ze zm.
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2004 r., sygn. akt II UK 276/03
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt II UK 299/10

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.