Zgłoszenie żony i dzieci do KRUS

Czy praca na etacie wyklucza KRUS?

Tak, w odniesieniu do osoby pracującej na etacie zasadą jest pierwszeństwo ubezpieczenia w ZUS. Jeżeli pracodawca zgłasza Pana do ubezpieczeń społecznych i opłaca za Pana składki, to co do zasady nie może Pan jednocześnie podlegać pełnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS z tytułu prowadzenia gospodarstwa.

Ubezpieczenie rolnicze ma charakter subsydiarny. Oznacza to, że KRUS obejmuje rolnika, małżonka rolnika lub domownika przede wszystkim wtedy, gdy dana osoba nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu. Potwierdza to również orzecznictwo. Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt III AUa 73/16, wskazał, że osoba wykonująca inną niż rolnicza pracę zarobkową i ubezpieczona z tego tytułu nie spełnia warunków do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem rolniczym. Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt I UK 94/05, podkreślił pierwszeństwo powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych przed systemem rolniczym.

Czy żona może być zgłoszona do KRUS?

Żona rolnika może zostać objęta ubezpieczeniem w KRUS, ale nie dlatego, że jest żoną właściciela gospodarstwa. Musi faktycznie pracować w gospodarstwie rolnym albo w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem. Wynika to z art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym przepisy dotyczące rolnika stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym.

Drugim kluczowym warunkiem jest brak innego tytułu do ubezpieczenia społecznego. Jeżeli żona pracuje na etacie, prowadzi działalność gospodarczą objętą ZUS albo ma inny tytuł do ubezpieczeń społecznych, zgłoszenie jej do pełnego ubezpieczenia rolniczego może być niedopuszczalne. Jeżeli natomiast nie ma takiego tytułu, mieszka i pracuje przy gospodarstwie, a gospodarstwo spełnia ustawowe warunki, zgłoszenie do KRUS może być możliwe.

Czy dzieci mogą być domownikami w KRUS?

Dziecko rolnika może być zgłoszone jako domownik tylko wtedy, gdy spełnia ustawową definicję domownika. Nie wystarczy sam fakt pokrewieństwa ani zamieszkiwanie z rodzicami. Domownikiem może być osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym albo mieszka na terenie gospodarstwa lub w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

W praktyce oznacza to, że małoletnie dziecko poniżej 16 lat nie może zostać zgłoszone jako domownik. Z kolei dziecko pełnoletnie lub starsze niż 16 lat nie stanie się domownikiem tylko dlatego, że okazjonalnie pomaga przy pracach rolnych w weekendy lub wakacje. Praca musi mieć charakter stały i rzeczywisty.

Domownik a pomocnik rolnika przy zbiorach

Domownik i pomocnik rolnika to dwa różne statusy. Domownik stale pracuje w gospodarstwie i może podlegać ubezpieczeniu rolniczemu, jeżeli spełnia warunki z ustawy. Pomocnik rolnika to natomiast osoba pełnoletnia, z którą rolnik zawiera umowę o pomocy przy zbiorach. Taka umowa dotyczy prac sezonowych, w szczególności przy zbiorze określonych produktów rolnych.

Status pomocnika rolnika nie służy do stałego zgłoszenia żony lub dziecka do KRUS zamiast domownika. Jest to rozwiązanie czasowe, związane z konkretną umową i określonym rodzajem prac. Jeżeli członek rodziny faktycznie stale pracuje w gospodarstwie, należy oceniać raczej warunki dla małżonka rolnika albo domownika, a nie dla pomocnika przy zbiorach.

Jak zgłosić żonę albo dziecko do KRUS?

Zgłoszenia dokonuje się w jednostce KRUS właściwej dla miejsca położenia gospodarstwa lub miejsca zamieszkania, składając odpowiednie formularze i dokumenty potwierdzające sytuację ubezpieczeniową. KRUS może badać, czy dana osoba faktycznie pracuje w gospodarstwie i czy nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu.

Warto przygotować w szczególności informacje o gospodarstwie, miejscu zamieszkania zgłaszanej osoby, jej pracy zarobkowej lub braku takiej pracy, nauce, ewentualnej działalności gospodarczej oraz zakresie wykonywanych prac w gospodarstwie. Jeżeli po zgłoszeniu zmieni się sytuacja, na przykład żona podejmie pracę na etacie albo dziecko rozpocznie zatrudnienie, należy poinformować KRUS o zmianie.

Najczęstsze błędy przy zgłoszeniu do KRUS

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że każdy członek rodziny właściciela gospodarstwa może być automatycznie wpisany do KRUS. Tak nie jest. KRUS może zakwestionować zgłoszenie, jeżeli praca w gospodarstwie jest pozorna, okazjonalna albo gdy zgłaszana osoba ma inny tytuł do ubezpieczenia społecznego.

Drugim częstym błędem jest mylenie pomocy rodzinnej z pracą domownika. Sporadyczna pomoc przy żniwach, karmieniu zwierząt lub porządkach nie zawsze oznacza stałą pracę w gospodarstwie. Trzecim błędem jest nieuwzględnienie zmian po zgłoszeniu, na przykład rozpoczęcia pracy na etacie, zawarcia umowy zlecenia objętej ZUS albo rozpoczęcia działalności gospodarczej.

FAQ

Czy mogę być jednocześnie w ZUS i KRUS?

Co do zasady nie w pełnym zakresie z tego samego tytułu. Jeżeli pracuje Pan na etacie i pracodawca zgłasza Pana do ZUS, system powszechny ma pierwszeństwo przed ubezpieczeniem rolniczym.

Czy żona musi być współwłaścicielem gospodarstwa, aby być w KRUS?

Nie zawsze. Istotne jest to, czy jest małżonkiem rolnika, pracuje w gospodarstwie lub w gospodarstwie domowym bezpośrednio z nim związanym i nie ma innego tytułu do ubezpieczenia społecznego.

Czy dziecko uczące się może być domownikiem?

Może, ale tylko po spełnieniu warunków ustawowych. Sam fakt nauki nie przesądza sprawy. Trzeba ocenić wiek, miejsce zamieszkania, brak stosunku pracy z rolnikiem oraz to, czy praca w gospodarstwie jest stała, a nie wyłącznie okazjonalna.

Czy pomocnik rolnika to to samo co domownik?

Nie. Pomocnik rolnika działa na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach i wykonuje sezonowe prace. Domownik to osoba bliska rolnikowi, stale pracująca w gospodarstwie i spełniająca odrębne warunki z ustawy.

Co grozi za nieprawidłowe zgłoszenie do KRUS?

KRUS może zakwestionować podleganie ubezpieczeniu, wydać decyzję o ustaniu ubezpieczenia, a w określonych sytuacjach powstać może obowiązek wyjaśnienia rozliczeń składkowych lub świadczeń. Skutki zależą od konkretnego stanu faktycznego.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt III AUa 73/16
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt I UK 94/05

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.