Zasiłek macierzyński po umowie do dnia porodu

Umowa przedłużona do dnia porodu

Zgodnie z art. 177 § 3 Kodeksu pracy umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Zasada ta nie obejmuje każdej umowy. W szczególności nie stosuje się jej do umowy na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca ani do umowy zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności.

Jeżeli więc Pani umowa została prawidłowo przedłużona do dnia porodu, to po porodzie stosunek pracy ustaje. Nie oznacza to jednak automatycznej utraty świadczeń. Skoro dziecko urodziło się w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, przysługuje zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu, a po złożeniu odpowiedniego wniosku także za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu.

W praktyce po dniu porodu nie będzie Pani już pracownikiem korzystającym z urlopu w sensie pracowniczym. Będzie Pani natomiast osobą uprawnioną do zasiłku macierzyńskiego wypłacanego przez ZUS za okresy ustalane według przepisów Kodeksu pracy.

Jakie dokumenty przekazać po urodzeniu dziecka?

Po porodzie należy jak najszybciej przekazać byłemu pracodawcy informację o urodzeniu dziecka oraz dokument potwierdzający urodzenie, najczęściej odpis aktu urodzenia dziecka albo inny dokument wymagany przez ZUS. Były pracodawca jako płatnik składek powinien sporządzić i przekazać do ZUS zaświadczenie Z-3, czyli dokument zawierający dane niezbędne do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku.

Jeżeli pracodawca nie skompletuje dokumentów albo ZUS zażąda dodatkowych wyjaśnień, warto reagować od razu, ponieważ brak dokumentów może opóźnić wypłatę. Wniosek o zasiłek można składać również bezpośrednio w ZUS, w tym przez PUE ZUS lub e-ZUS, jeżeli dana sprawa wymaga samodzielnego działania po ustaniu zatrudnienia.

Najczęściej potrzebne będą: odpis aktu urodzenia dziecka, dane identyfikacyjne matki i dziecka, wniosek o zasiłek za odpowiedni okres oraz dokumenty od byłego pracodawcy, w szczególności Z-3. W sprawie zasiłku za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu stosuje się formularz ZAM albo równoważny wniosek zawierający wymagane informacje.

Okres zasiłku: macierzyński i rodzicielski

Przy urodzeniu jednego dziecka urlop macierzyński wynosi 20 tygodni. Za ten okres przysługuje zasiłek macierzyński. Po nim można wnioskować o zasiłek za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu.

Po zmianach w przepisach urlop rodzicielski przy jednym dziecku wynosi do 41 tygodni, a przy porodzie mnogim do 43 tygodni. Trzeba jednak pamiętać o nieprzenoszalnej części urlopu rodzicielskiego. Każdy z rodziców ma własne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego i tej części nie można przekazać drugiemu rodzicowi. W praktyce, jeżeli drugi rodzic nie skorzysta ze swojej części, ta część przepada.

Dlatego w typowej sytuacji matka, która po umowie do dnia porodu wnioskuje o świadczenie tylko dla siebie, powinna liczyć się z tym, że będzie mogła uzyskać zasiłek za okres macierzyński oraz za tę część rodzicielskiego, która może przypadać jej zgodnie z przepisami. Jeżeli ojciec dziecka chce wykorzystać swoje nieprzenoszalne 9 tygodni, powinien złożyć własny wniosek u swojego pracodawcy albo do ZUS, zależnie od swojej sytuacji ubezpieczeniowej.

Wysokość zasiłku i termin 21 dni

Jeżeli wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu oraz urlopowi rodzicielskiemu zostanie złożony w terminie 21 dni od dnia porodu, zasiłek za objęty wnioskiem okres może być wypłacany w uśrednionej wysokości 81,5% podstawy wymiaru. Wyjątkiem jest m.in. nieprzenoszalna 9-tygodniowa część urlopu rodzicielskiego drugiego rodzica, za którą co do zasady zasiłek wynosi 70% podstawy wymiaru.

Jeżeli wniosek nie zostanie złożony w terminie 21 dni od porodu, nie oznacza to utraty prawa do zasiłku. Zmienia się jednak sposób ustalenia wysokości świadczenia. Co do zasady za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu przysługuje 100% podstawy wymiaru, a za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu 70% podstawy wymiaru.

Termin 21 dni jest więc istotny przede wszystkim wtedy, gdy zależy Pani na stałej, uśrednionej wypłacie przez cały wnioskowany okres. Dobrze złożyć wniosek pisemnie albo elektronicznie w sposób pozwalający potwierdzić datę złożenia.

Co zrobić krok po kroku?

1. Po porodzie uzyskać dokument potwierdzający urodzenie dziecka, w szczególności odpis aktu urodzenia.
2. Przekazać dokumenty byłemu pracodawcy, aby mógł sporządzić zaświadczenie Z-3 dla ZUS.
3. Złożyć wniosek o zasiłek za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu, jeżeli nie został przekazany przez pracodawcę.
4. Złożyć wniosek o zasiłek za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu, najczęściej na formularzu ZAM albo w innej dopuszczalnej formie.
5. Jeżeli chce Pani uśrednione 81,5% podstawy wymiaru, dopilnować złożenia wniosku w ciągu 21 dni od porodu.
6. Ustalić z drugim rodzicem, czy będzie korzystał ze swojej nieprzenoszalnej części urlopu rodzicielskiego.

Najczęstsze błędy

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że po rozwiązaniu umowy w dniu porodu nie przysługuje już żadne świadczenie. To nieprawda, jeżeli poród nastąpił w okresie ubezpieczenia chorobowego. Drugim błędem jest przekonanie, że dawny wymiar 32 tygodni urlopu rodzicielskiego zawsze opisuje aktualny stan prawny. Obecnie przy jednym dziecku mówimy o 41 tygodniach urlopu rodzicielskiego dla rodziców łącznie, przy czym część jest nieprzenoszalna.

Trzecim błędem jest zbyt późne złożenie wniosku o zasiłek w uśrednionej wysokości. Samo prawo do świadczenia może nadal istnieć, ale wysokość wypłaty będzie liczona według innych zasad.

FAQ

Czy po umowie do dnia porodu przysługuje urlop macierzyński?

Po rozwiązaniu umowy nie korzysta się już z urlopu jako pracownik. Przysługuje jednak zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu, jeżeli poród nastąpił w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

Kto wypłaca zasiłek po rozwiązaniu umowy w dniu porodu?

Po ustaniu zatrudnienia zasiłek wypłaca ZUS. Były pracodawca powinien przekazać do ZUS dokumenty potrzebne do ustalenia prawa i wysokości świadczenia, w szczególności zaświadczenie Z-3.

Czy trzeba złożyć wniosek w ciągu 21 dni?

Termin 21 dni od porodu jest szczególnie ważny, jeżeli chcesz uzyskać uśrednioną wysokość zasiłku za okres macierzyński i rodzicielski. Spóźnienie nie musi oznaczać utraty prawa do świadczenia, ale może wpłynąć na sposób obliczenia wypłaty.

Czy matka może przejąć 9 tygodni drugiego rodzica?

Nie. Nieprzenoszalna część urlopu rodzicielskiego przysługuje danemu rodzicowi i nie można jej przekazać drugiemu. Jeżeli drugi rodzic jej nie wykorzysta, ta część co do zasady przepada.

Czy były pracodawca może odmówić przekazania dokumentów do ZUS?

Były pracodawca jako płatnik składek powinien przekazać dokumenty wymagane do ustalenia prawa do zasiłku. Jeżeli tego nie robi, można skontaktować się z ZUS i wyjaśnić, jakie dokumenty można złożyć samodzielnie oraz jak ZUS może wezwać płatnika do uzupełnienia braków.

Podsumowanie

Umowa przedłużona do dnia porodu kończy się wraz z porodem, ale jeżeli dziecko urodziło się w okresie ubezpieczenia chorobowego, matka zachowuje prawo do zasiłku macierzyńskiego. Po porodzie należy dopilnować dokumentów dla ZUS, wniosku o zasiłek za okres macierzyński i rodzicielski oraz terminu 21 dni, gdy celem jest uśredniona wysokość świadczenia.

Aktualnie przy jednym dziecku należy odróżnić 20 tygodni okresu macierzyńskiego od rodzicielskiego, który dla rodziców łącznie wynosi do 41 tygodni, z nieprzenoszalną częścią dla każdego z rodziców. Właściwe zaplanowanie wniosków pozwala uniknąć opóźnień i błędów w wypłacie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.