KRUS i ZUS a minimalna emerytura

Czy lata w KRUS dolicza się do emerytury z ZUS?

Tak, okresy opłacania składek w KRUS mogą mieć znaczenie przy ustalaniu emerytury z ZUS, ale trzeba odróżnić dwie kwestie: samo prawo do emerytury powszechnej z ZUS oraz prawo do podwyższenia jej do kwoty najniższej emerytury.

Osobno omawiamy też, kiedy KRUS wlicza się do emerytury z ZUS i jakie dokumenty zwykle trzeba przedstawić przy łączeniu okresów ubezpieczenia.

Osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r. nabywa prawo do emerytury powszechnej z ZUS po osiągnięciu wieku emerytalnego, czyli 65 lat w przypadku mężczyzny. Dla samego przyznania emerytury powszechnej nie jest wymagane posiadanie 25 lat stażu. Wysokość emerytury zależy natomiast od środków zapisanych na koncie i subkoncie w ZUS oraz od dalszego średniego trwania życia przyjmowanego do obliczeń.

Staż 25 lat u mężczyzny jest szczególnie istotny wtedy, gdy wyliczona emerytura z ZUS jest niższa od kwoty najniższej emerytury. W takiej sytuacji ZUS bada, czy ubezpieczony spełnia warunki do podwyższenia świadczenia do minimum.

Minimalna emerytura z ZUS a wymagany staż

Zgodnie z art. 87 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli emerytura obliczona według nowych zasad jest niższa od kwoty najniższej emerytury, podwyższa się ją do tej kwoty, o ile ubezpieczony spełnia warunki ustawowe. Dla mężczyzny oznacza to osiągnięcie wieku 65 lat i posiadanie co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, z uwzględnieniem szczególnych zasad z ustawy.

W praktyce oznacza to, że przy około 15 latach okresów w ZUS sam staż zusowski nie wystarczy do gwarancji najniższej emerytury. Jeżeli jednak przez kolejne 17 lat były opłacane składki w KRUS, okres ten może być uwzględniony w sposób przewidziany w ustawie emerytalnej, co może pozwolić na spełnienie wymogu 25 lat.

Nie jest to jednak proste „przepisanie" lat z KRUS do ZUS w każdym możliwym celu. ZUS ustala emeryturę na podstawie własnych przepisów, a okresy rolnicze wpływają na świadczenie w zakresie określonym m.in. w art. 26a i art. 87 ustawy emerytalnej.

Zwiększenie emerytury z ZUS za składki KRUS

Art. 26a ustawy emerytalnej przewiduje, że wysokość emerytury ustalonej według zasad z art. 26 ulega zwiększeniu za okresy opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników oraz ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników. Zwiększenie ustala się według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej, na podstawie zaświadczenia KRUS o okresach opłacania składek. Należy pamiętać, że to zwiększenie jest minimalne i nie odzwierciedla pełnej wartości zgromadzonych składek KRUS – stanowi jedynie symboliczną kwotę wyliczaną według odrębnych zasad rolniczych.

To zaświadczenie ma duże znaczenie praktyczne. Bez dokumentu z KRUS ZUS może nie mieć podstaw do ustalenia zwiększenia za okresy rolnicze. Warto więc przed złożeniem wniosku emerytalnego albo najpóźniej w toku postępowania w ZUS uzyskać z KRUS potwierdzenie okresów podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek.

Jeżeli ZUS ustali zwiększenie z tytułu składek KRUS, okres, za który ustalono to zwiększenie, uwzględnia się także przy okresie wymaganym do podwyższenia emerytury do kwoty najniższej emerytury. Zgodnie z art. 87 ust. 1a ustawy emerytalnej, uwzględnia się jedynie okres, za który faktycznie ustalono zwiększenie – nie każdy okres ubezpieczenia w KRUS automatycznie się więc liczy.

Czy 17 lat w KRUS daje emeryturę rolniczą?

Z samego opisu wynika, że KRUS wskazał zbyt krótki okres ubezpieczenia do emerytury rolniczej. Co do zasady emerytura rolnicza wymaga spełnienia odrębnych warunków przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, w tym odpowiednio długiego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników.

Jeżeli nie ma Pan wymaganego okresu do emerytury rolniczej, nie przekreśla to możliwości wykorzystania okresów KRUS przy emeryturze z ZUS. W takiej sytuacji okresy rolnicze mogą mieć znaczenie właśnie jako zwiększenie emerytury z ZUS i jako element badany przy gwarancji najniższego świadczenia.

Istotne wyjaśnienia z orzecznictwa sądowego

Sąd Apelacyjny w sprawie o sygnaturze III AUa 532/18 wyjaśnił istotne wątpliwości dotyczące ustalania prawa do podwyższenia emerytury do kwoty najniższej przy łączeniu okresów ZUS i KRUS. Sąd wskazał, że zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, który pozwala zaliczać niektóre okresy pracy przed objęciem ubezpieczeniem społecznym, podlega ograniczeniom. W szczególności okresy pracy przypadające przed 1 stycznia 1983 r. mogą być zaliczone tylko wtedy, gdy są potwierdzone dokumentami określonymi w przepisach. Wyrok ten podkreśla, że nie każdy okres pracy w gospodarstwie rolnym przed objęciem ubezpieczeniem KRUS automatycznie zostanie uwzględniony przy ustalaniu stażu wymaganego do gwarancji najniższej emerytury.

Co powinien Pan zrobić w praktyce?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o emeryturę w ZUS po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz dołączenie dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia, ubezpieczenia i opłacania składek. W odniesieniu do KRUS należy uzyskać zaświadczenie o okresach opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

We wniosku lub w piśmie uzupełniającym warto wyraźnie wskazać, że domaga się Pan uwzględnienia okresów KRUS przy ustaleniu zwiększenia emerytury oraz przy ocenie prawa do podwyższenia świadczenia do kwoty najniższej emerytury. Jeżeli ZUS wyda decyzję nieuwzględniającą tych okresów albo odmówi dopłaty do minimum, należy dokładnie przeanalizować uzasadnienie decyzji i rozważyć złożenie odwołania do sądu za pośrednictwem organu rentowego w terminie wskazanym w pouczeniu.

FAQ

Czy ZUS automatycznie doliczy składki KRUS?

Nie zawsze. ZUS powinien ustalić świadczenie na podstawie dokumentów, ale w praktyce warto samodzielnie przedłożyć zaświadczenie z KRUS o okresach opłacania składek i wyraźnie wnieść o ich uwzględnienie.

Czy 25 lat stażu jest potrzebne do samej emerytury z ZUS?

W przypadku emerytury powszechnej osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. 25 lat nie jest warunkiem samego nabycia prawa do emerytury. Jest natomiast warunkiem dla mężczyzny przy podwyższeniu niskiej emerytury do kwoty najniższej emerytury.

Czy okresy KRUS zwiększą kwotę emerytury?

Mogą zwiększyć emeryturę z ZUS na podstawie art. 26a ustawy emerytalnej. Zwiększenie jest ustalane według zasad dotyczących części składkowej emerytury rolniczej i wymaga potwierdzenia okresów składkowych przez KRUS.

Co zrobić, gdy ZUS odmówi dopłaty do minimalnej emerytury?

Należy sprawdzić, czy ZUS prawidłowo uwzględnił okresy ubezpieczenia w ZUS i KRUS oraz czy odniósł się do zaświadczenia KRUS. Jeżeli decyzja jest niekorzystna, można złożyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS w terminie wskazanym w pouczeniu.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji okres 17 lat opłacania składek w KRUS może być bardzo istotny. Przy około 15 latach okresów w ZUS i potwierdzonych 17 latach składek KRUS łączny okres może przekraczać 25 lat, czyli próg wymagany u mężczyzny do gwarancji najniższej emerytury. Ostatecznie decyduje jednak ZUS po zbadaniu dokumentów i ustaleniu, czy za okresy KRUS przysługuje zwiększenie emerytury.

Najważniejsze jest więc uzyskanie z KRUS zaświadczenia o okresach opłacania składek i złożenie go w ZUS wraz z wnioskiem emerytalnym. Jeżeli ZUS pominie te okresy albo odmówi podwyższenia świadczenia, warto rozważyć odwołanie od decyzji. Warto także pamiętać, że przy ocenie stażu do gwarancji najniższej emerytury uwzględnia się jedynie okres, za który faktycznie ustalono zwiększenie na podstawie art. 26a ustawy emerytalnej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

2. Wyrok sądu apelacyjnego, sygn. akt III AUa 532/18

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.