Emerytura marynarza z ZUS przy pracy za granicą

Wiek emerytalny i prawo do emerytury z ZUS

Zgodnie z zasadami dotyczącymi osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Dla mężczyzny urodzonego w 1978 r. oznacza to, że nie trzeba czekać do 67. roku życia, aby złożyć wniosek o powszechną emeryturę z ZUS.

Prawo do emerytury w nowym systemie nie zależy od udowodnienia 25 lat stażu. Do przyznania emerytury wystarczy osiągnięcie wieku emerytalnego oraz posiadanie choćby jednego okresu ubezpieczenia emerytalnego w Polsce. Wysokość świadczenia może być jednak bardzo niska, jeżeli na koncie w ZUS zapisano niewiele składek.

W praktyce osoba, która przez wiele lat pracowała wyłącznie u zagranicznego armatora i opłacała w Polsce tylko dobrowolne składki przez ograniczony czas, powinna odróżnić dwie kwestie: samo prawo do emerytury oraz prawo do podwyższenia jej do kwoty najniższej emerytury.

Jak ZUS obliczy emeryturę marynarza

Emerytura w nowym systemie jest obliczana według mechanizmu zdefiniowanej składki. ZUS sumuje zwaloryzowane składki emerytalne zapisane na koncie ubezpieczonego, ewentualny zwaloryzowany kapitał początkowy oraz środki zapisane na subkoncie, a następnie dzieli tę kwotę przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku przejścia na emeryturę.

Kapitał początkowy dotyczy zasadniczo okresów ubezpieczenia sprzed 1 stycznia 1999 r. Jeżeli dana osoba urodziła się w 1978 r. i nie pracowała w Polsce przed tą datą, zwykle nie będzie miała istotnego kapitału początkowego. W takim przypadku kluczowe znaczenie mają składki rzeczywiście zapisane na koncie w ZUS oraz ich waloryzacja.

Jeżeli składki dobrowolne były opłacane nieregularnie i łącznie obejmują około 50 miesięcy, przyszła emerytura z ZUS może być świadczeniem niskim. Nie oznacza to braku prawa do emerytury, ale oznacza, że sama suma składek może nie wystarczyć do świadczenia na poziomie najniższej emerytury.

Najniższa emerytura a krótki staż składkowy

Najważniejsze ograniczenie dotyczy podwyższenia świadczenia do kwoty najniższej emerytury. Samo nabycie prawa do emerytury nie oznacza automatycznie, że ZUS wypłaci emeryturę minimalną. Co do zasady mężczyzna musi wykazać 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych przez ustawę, aby jego świadczenie mogło zostać podwyższone do poziomu najniższej emerytury.

Jeżeli ubezpieczony ma jedynie kilka lat dobrowolnych składek w Polsce i nie wykaże wymaganego stażu, ZUS wypłaci emeryturę w wysokości wynikającej z obliczenia. Może to być świadczenie niższe od najniższej emerytury.

Okresy pracy za granicą mogą mieć znaczenie, ale nie należy zakładać automatycznie, że każda praca u zagranicznego armatora zwiększa polski staż emerytalny. Znaczenie ma m.in. państwo bandery, miejsce siedziby pracodawcy, przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego w UE, EOG lub Szwajcarii oraz ewentualne umowy dwustronne. W przypadku państw spoza tych systemów trzeba sprawdzić prawo danego państwa i dokumenty potwierdzające ubezpieczenie.

Czy warto zwiększyć dobrowolne składki

Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe mogą być sposobem na zwiększenie kapitału w ZUS. Jeżeli zadeklarowana podstawa wymiaru składek jest wyższa, na koncie emerytalnym zapisywana jest wyższa kwota składek, a to co do zasady zwiększa przyszłe świadczenie.

Nie działa to jednak wstecz. Podwyższenie podstawy składek poprawia sytuację tylko na przyszłość. Nie odtworzy lat, w których składki nie były opłacane albo były opłacane od minimalnej podstawy. Trzeba też pamiętać o rocznym ograniczeniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Decyzję o zwiększeniu składek warto traktować jak decyzję finansową. Należy porównać miesięczny koszt składek z przewidywanym wzrostem emerytury, uwzględnić czas pozostały do wieku emerytalnego, stabilność dochodów, możliwość odkładania środków poza ZUS oraz potencjalne uprawnienia emerytalne w państwach, w których faktycznie wykonywana była praca.

Co powinien zrobić marynarz przed emeryturą

Przede wszystkim warto sprawdzić w ZUS, jakie składki są zapisane na koncie ubezpieczonego i czy wszystkie wpłaty zostały prawidłowo przypisane. Przy dobrowolnych ubezpieczeniach należy pilnować prawidłowych zgłoszeń, podstaw wymiaru i terminów płatności, ponieważ błędy mogą wpływać na ciągłość ubezpieczenia oraz na wysokość zapisanych składek.