Praca we Francji a emerytura w Polsce

Zatrudnienie we Francji od 1984 do 1993 a emerytura w Polsce

W przypadku legalnej pracy we Francji w latach 1984-1993 najważniejsze jest rozróżnienie dwóch spraw: nie przenosi się składek emerytalnych z Francji do Polski, lecz potwierdza się francuskie okresy ubezpieczenia i uwzględnia je zgodnie z zasadami koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Oznacza to, że ZUS nie dopisze francuskich składek tak, jakby były wpłacone na polskie konto emerytalne. Francuska instytucja ocenia natomiast okresy podlegania ubezpieczeniu we Francji według prawa francuskiego, a następnie przekazuje odpowiednie potwierdzenie. Na tej podstawie polski i francuski organ ustalają świadczenia według swoich przepisów.

Zgodnie z art. 8 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty oraz przy obliczaniu ich wysokości mogą być uwzględniane okresy ubezpieczenia za granicą, jeżeli wynika to z umów międzynarodowych albo przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego.

Istotne jest również stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I UK 99/06: o tym, czy dany okres pracy za granicą jest okresem ubezpieczenia, decydują zasadniczo właściwe organy państwa, w którym praca była wykonywana. W opisanej sytuacji chodzi więc o potwierdzenie okresów przez instytucję francuską.

Czy francuskie lata pracy liczą się do polskiej emerytury?

Tak, ale nie zawsze w taki sam sposób. Zależy to między innymi od daty urodzenia, rodzaju emerytury, posiadanych okresów w Polsce oraz tego, czy okres francuski jest potrzebny do nabycia prawa do świadczenia lub do zastosowania korzystniejszych zasad.

Przy emeryturach obliczanych według nowych zasad polska emerytura zależy przede wszystkim od kwot zapisanych na koncie i subkoncie w ZUS oraz od dalszego trwania życia. Francuskie składki nie zwiększają automatycznie polskiego kapitału emerytalnego. Mogą jednak mieć znaczenie przy ustalaniu uprawnień, w tym w sprawach wymagających wykazania określonego stażu, a przede wszystkim mogą prowadzić do przyznania odrębnego świadczenia z Francji.

Jeżeli dana osoba spełnia warunki do świadczenia w obu państwach, może otrzymywać dwie wypłaty: polską emeryturę z ZUS i francuską emeryturę albo jej część z instytucji francuskiej. Każdy organ wypłaca świadczenie za okresy podlegania swojemu systemowi.

Zasady koordynacji w Unii Europejskiej

W relacjach między Polską a Francją zastosowanie mają obecnie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przede wszystkim rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 oraz rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009. Przepisy te nie ujednolicają systemów emerytalnych państw członkowskich, lecz określają, jak instytucje mają współpracować, aby osoba pracująca w kilku państwach nie traciła uprawnień.

Najważniejsze praktyczne zasady są następujące:

• sumowanie okresów - jeżeli do uzyskania prawa do świadczenia w jednym państwie brakuje okresów ubezpieczenia, można uwzględnić okresy przebyte w innym państwie członkowskim;
• proporcjonalność - państwo co do zasady płaci za okresy ubezpieczenia przebyte w jego systemie;
• eksport świadczeń - samo zamieszkanie w innym państwie członkowskim nie powinno pozbawiać prawa do wypłaty emerytury nabytej w państwie właściwym;
• współpraca instytucji - ZUS i instytucja francuska wymieniają dane potrzebne do potwierdzenia okresów oraz obliczenia świadczeń.

Okresy pracy we Francji sprzed przystąpienia Polski do Unii Europejskiej mogą być brane pod uwagę, jeżeli są okresami ubezpieczenia według prawa francuskiego i mają znaczenie dla ustalenia świadczenia zgodnie z zasadami koordynacji.

Jak złożyć wniosek w ZUS?

Osoba mieszkająca w Polsce może złożyć wniosek o emeryturę w ZUS i wskazać, że pracowała we Francji. Nie trzeba samodzielnie prowadzić całego postępowania we Francji, choć zebranie dokumentów i dokładnych danych znacząco przyspiesza sprawę.

We wniosku należy podać możliwie precyzyjne informacje:

• daty zatrudnienia we Francji, najlepiej z podziałem na poszczególnych pracodawców;
• nazwy i adresy pracodawców, jeżeli są znane;
• francuski numer ubezpieczenia społecznego, jeśli został nadany;
• rodzaj pracy i charakter zatrudnienia;
• okresy ewentualnych przerw, bezrobocia, choroby lub innych zdarzeń ubezpieczeniowych.

ZUS może poprosić o wypełnienie informacji o przebiegu ubezpieczenia za granicą. W praktyce nadal spotyka się określenie formularza E 207 PL, choć wymiana między instytucjami odbywa się obecnie także w ramach unijnych procedur elektronicznych. Dla osoby ubezpieczonej najważniejsze jest rzetelne opisanie przebiegu pracy i dołączenie dowodów, którymi dysponuje.

Jakie dokumenty warto przygotować?

Im starszy okres zatrudnienia, tym większe znaczenie ma każda zachowana informacja. Do wniosku warto dołączyć kopie dokumentów, a oryginały zachować do wglądu. Przydatne mogą być w szczególności:

• umowy o pracę lub aneksy;
• świadectwa pracy i zaświadczenia pracodawców;
• paski wynagrodzeń i roczne zestawienia płac;
• dokumenty z francuskiego ubezpieczenia społecznego;
• korespondencja z pracodawcą lub instytucją ubezpieczeniową;
• dokumenty potwierdzające pobyt i legalne zatrudnienie, jeżeli mają związek ze sprawą.

Brak części dokumentów nie zamyka drogi do ustalenia prawa. ZUS powinien przekazać sprawę do właściwej instytucji francuskiej, która potwierdza okresy według własnych danych. Warto jednak liczyć się z tym, że postępowanie międzynarodowe może trwać dłużej niż zwykła sprawa krajowa.

Czy można otrzymać emeryturę z Francji mieszkając w Polsce?

Tak, jeżeli francuska instytucja potwierdzi okresy ubezpieczenia i uzna, że spełnione są warunki przewidziane w prawie francuskim. Wypłata może następować do osoby mieszkającej w Polsce, z uwzględnieniem zasad wynikających z koordynacji unijnej oraz procedur obowiązujących w danym państwie.

Francuska część emerytury nie jest dodatkiem wypłacanym przez ZUS z polskich środków. Jest to odrębne świadczenie ustalane przez właściwą instytucję francuską. ZUS może natomiast pośredniczyć w przyjęciu wniosku i przekazaniu informacji, jeżeli osoba mieszka w Polsce.

Jeżeli ktoś ma już przyznaną polską emeryturę, a dopiero później odnalazł dokumenty z Francji albo dowiedział się o możliwości ustalenia świadczenia francuskiego, warto złożyć w ZUS wniosek o podjęcie sprawy w zakresie zagranicznych okresów ubezpieczenia. Skutek zależy od konkretnego stanu faktycznego oraz od przepisów francuskich.

Najczęstsze błędy przy sprawach francuskich okresów pracy

• Używanie pojęcia przeniesienia składek - w praktyce chodzi o potwierdzenie okresów i ewentualne świadczenie proporcjonalne, a nie o przelew składek do ZUS.
• Brak dokładnych dat - orientacyjne lata pracy mogą nie wystarczyć, zwłaszcza gdy było kilku pracodawców.
• Pomijanie krótkich okresów zatrudnienia - nawet krótsze okresy mogą mieć znaczenie dla sumowania lub dla francuskiego świadczenia.
• Zakładanie, że brak dokumentów kończy sprawę - dane mogą istnieć w rejestrach instytucji zagranicznej.
• Brak reakcji na pisma - wezwania ZUS albo instytucji francuskiej wymagają terminowej odpowiedzi, aby sprawa nie została pozostawiona bez rozpoznania.

FAQ

Czy mogę przenieść francuskie składki emerytalne do ZUS?

Co do zasady nie. Składki zapłacone we Francji pozostają w tamtejszym systemie. Można natomiast doprowadzić do potwierdzenia okresów ubezpieczenia i ustalenia, czy przysługuje polskie, francuskie albo proporcjonalne świadczenie.

Czy praca we Francji przed 2004 r. może być uwzględniona?

Tak, jeżeli była okresem ubezpieczenia według prawa francuskiego i ma znaczenie dla ustalenia świadczeń. To, że praca była wykonywana przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, nie wyłącza automatycznie jej uwzględnienia.

Czy muszę składać wniosek bezpośrednio we Francji?

Jeżeli mieszkasz w Polsce, możesz rozpocząć sprawę w ZUS. ZUS powinien przekazać właściwe informacje do instytucji francuskiej. W niektórych sytuacjach dodatkowy kontakt z instytucją francuską może być pomocny, zwłaszcza przy brakach dokumentacyjnych.

Co zrobić, jeśli nie mam dokumentów z francuskiego zatrudnienia?

Należy podać wszystkie znane informacje: daty, pracodawców, adresy, numer ubezpieczenia, miejscowości i rodzaj pracy. Instytucja francuska może zweryfikować okresy na podstawie własnych rejestrów, choć postępowanie może potrwać dłużej.

Czy francuska emerytura zmniejszy polską?

Samo uzyskanie świadczenia z Francji nie oznacza automatycznie zmniejszenia polskiej emerytury. Każde państwo ustala świadczenie według własnych przepisów. W konkretnych sprawach trzeba jednak sprawdzić rodzaj świadczenia, sposób obliczenia i ewentualne zasady dotyczące świadczeń minimalnych.

Przy okresach niemieckich i polskich trzeba osobno ocenić dokumenty, okresy składkowe i miejsce zamieszkania, dlatego warto sprawdzić też polską emeryturę przy pracy i meldunku w Niemczech.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji należy wystąpić do ZUS o ustalenie emerytury z uwzględnieniem okresów pracy we Francji albo o podjęcie procedury potwierdzenia zagranicznego ubezpieczenia. Nie chodzi o przeniesienie składek do Polski, lecz o wykorzystanie francuskich okresów w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i o ewentualne ustalenie odrębnej części emerytury z Francji.

Najrozsądniej przygotować listę wszystkich francuskich pracodawców, okresów pracy i zachowanych dokumentów. Następnie trzeba złożyć wniosek w ZUS i wskazać, że w latach 1984-1993 istniało podleganie ubezpieczeniu we Francji. Ostateczne potwierdzenie tych okresów należy do instytucji francuskiej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118 ze zm.
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I UK 99/06.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.